W latach 60. XX wieku Lydia Rapoport, ameryka艅ska pracowniczka socjalna, argumentowa艂a, 偶e 鈥瀦ar贸wno prac臋 socjaln膮, jak i sztuk臋 mo偶na pojmowa膰 jako instrumenty zmiany spo艂ecznej鈥�. Od tamtej pory wzrasta 艣wiatowe zainteresowanie rozwi膮zaniami 艂膮cz膮cymi nauk臋 ze sztuk膮 w obszarze pracy socjalnej, co zaowocowa艂o w 2019 roku pierwsz膮 ksi膮偶k膮 na ten temat 鈥� Art in Social Work Practice: Theory and Practice: International Perspectives. W ten nurt bada艅 wpisuj膮 si臋 projekty wykorzystuj膮ce fotog艂os jako metod臋 partycypacyjnych bada艅 w dzia艂aniu, w艂膮czaj膮ce osoby defaworyzowane spo艂ecznie, wykluczane. Polegaj膮 one na zaproszeniu uczestnik贸w do roli tw贸rc贸w/wsp贸艂tw贸rc贸w nadaj膮cych znaczenie swym dzie艂om, przekazaniu ich kolektywnego g艂osu szerszej publiczno艣ci i rozpocz臋ciu debaty publicznej wok贸艂 problem贸w spo艂ecznych i systemowych.
Tworzymy obrazy, wydobywamy nasze g艂osy
Podczas spotka艅 grupowych oraz indywidualnych uczestnicy badania opowiadaj膮 o trudno艣ciach, wyzwaniach, barierach, wzmocnieniach, kt贸re 艂膮cz膮 si臋 z ich 鈥瀔r臋t膮 drog膮 rodzica鈥�.
- t艂umaczy dr Izabela Kami艅ska-Jatczak.
Zdj臋cia, kt贸re wykonuj膮 uczestnicy, ukazuj膮 w spos贸b metaforyczny ich do艣wiadczenia i odzwierciedlaj膮 emocje towarzysz膮ce im w procesie zmaga艅 z problemami w 偶yciu codziennym, wp艂ywaj膮cymi na do艣wiadczenia zwi膮zane z rodzicielstwem.
Efektem pracy z grup膮 b臋d膮 fotografie opatrzone tekstem oraz opowiadanie cyfrowe (digital storytelling), kt贸re o偶ywi przedstawione historie.
Fragment wypowiedzi uczestniczki projektu i zdj臋cie:
Wygra艂am z ca艂ym systemem kilka lat temu. Odzyska艂am dzieci. To by艂a bardzo, bardzo, bardzo d艂uga walka. Pisa艂am do rzecznik贸w praw dziecka, praw cz艂owieka. Ja by艂am wsz臋dzie, nawet tam, gdzie mnie nie chc膮. By艂a we mnie silna determinacja i samozaparcie, takie tupanie nogami. I wchodzenie po prostu oknem, jak mnie drzwiami nie chcieli.
[藕r贸d艂o prywatne]
Fragment wypowiedzi uczestnika projektu i zdj臋cie:
Wi臋c jak id臋 do pracy, to mi ta krata przypomina ka偶d膮 pr贸b臋 samob贸jcz膮, dlaczego te pr贸by robi艂em, co mnie m臋czy艂o, co mnie spotka艂o, jak by艂em dzieciakiem. To, 偶e przez tak膮 pr贸b臋 chcieli nam zabra膰 dziecko. Nie wiem, co nam pomog艂o, 偶e wtedy nam tego dziecka z domu nie zabrali. No wi臋c staram si臋 nie my艣le膰 o tym. Chocia偶 to samo przychodzi i mnie m臋czy. Czuj臋 si臋 z艂ym m臋偶em, z艂ym ojcem.
[藕r贸d艂o prywatne]
Planowana jest wystawa, na kt贸rej przedstawione zostan膮 wypowiedzi wizualno-tekstowe wszystkich uczestnik贸w projektu oraz zaprezentowane opowiadanie cyfrowe. Zaproszone na ni膮 b臋d膮 osoby, kt贸re oddzia艂uj膮 na losy rodzin z problemami.
Spo艂eczne badania uczestnicz膮ce oparte na sztuce
Celem projektu jest stworzenie przestrzeni sprzyjaj膮cej 鈥瀢ydobywaniu鈥� g艂osu rodzic贸w, by us艂yszeli oni siebie nawzajem i by us艂yszeli ich inni.
Wraz z uczestnikami chcemy, aby projekt sta艂 si臋 okazj膮 do zetkni臋cia z publiczno艣ci膮 z艂o偶on膮 z os贸b, kt贸re wp艂ywaj膮 bezpo艣rednio lub po艣rednio na losy rodzic贸w prze偶ywaj膮cych problemy opieku艅czo-wychowawcze, walcz膮cych o utrzymanie lub odzyskanie dzieci 鈥� przedstawicieli instytucji, decydent贸w, opiniotw贸rc贸w. Wystawa stworzy okazj臋 do debaty publicznej.
- m贸wi dr Izabela Kami艅ska-Jatczak.
I dodaje:
Projekt mo偶na okre艣li膰 mianem eksperymentu spo艂ecznego, w kt贸rym przecinaj膮 si臋 cele teoretyczne i praktyczne: pozwala na rozumiej膮cy wgl膮d w 艣wiat prze偶ywany uczestnik贸w, stwarza okazj臋 do zainicjowania procesu powstawania grupy wsparcia oraz stanowi pr贸b臋 rekonstrukcji tego procesu. Wreszcie - daje mo偶liwo艣膰 wypracowywania rekomendacji dotycz膮cych prowadzenia upe艂nomocniaj膮cych partycypacyjnych bada艅 spo艂ecznych opartych na fotografii, a tak偶e wskaz贸wek dla os贸b chc膮cych wykorzystywa膰 metod臋 fotog艂osu we wsparciu kryzysowym.
Dyskusja spo艂eczna i wsparcie dla rodzic贸w z problemami opieku艅czo-wychowawczymi
Badaczka zak艂ada, 偶e potencjalnymi odbiorcami zainteresowanymi wynikami b臋d膮 naukowcy i praktycy z obszaru krytycznej i jako艣ciowej pracy socjalnej, pedagogiki spo艂ecznej, aktywizmu spo艂ecznego, kt贸rym bliska jest problematyka wsparcia rodziny, pracy grupowej, samopomocy, a tak偶e szersze grono badaczy spo艂ecznych zainteresowanych partycypacyjnymi badaniami w dzia艂aniu.
Badania otworz膮 nam drog臋 do rozpocz臋cia procesu zmiany spo艂ecznej. Chcemy, by powo艂ana w ramach projektu grupa wsparcia wskaza艂a na potrzeb臋 zak艂adania podobnych grup przez instytucje pomocowe i sta艂a si臋 forpoczt膮 takiego dzia艂ania. Grupy samopomocy s膮 wa偶nym wsparciem. Rodzice b臋d膮cy na r贸偶nych stadiach procesu dezintegracji i reintegracji rodziny dziel膮 si臋 ze sob膮 swoj膮 wiedz膮 i do艣wiadczeniem. Rozwijaj膮 w艂asn膮 si艂臋 poprzez u艣wiadomienie sobie potencja艂u posiadanej wiedzy i do艣wiadcze艅. Wsp贸艂tworz膮 pozytywn膮, wspieraj膮c膮 i zarazem koryguj膮c膮 relacj臋 w przestrzeni grupy.
- podsumowuje badaczka.
Granty IDUB U艁
Inicjatywa Doskona艂o艣ci 鈥� Uczelnia Badawcza U艁 to konkursy grantowe, w ramach kt贸rych Uniwersytet 艁贸dzki finansuje pomys艂y badawcze swoich naukowc贸w i doktorant贸w. Poprzez wspieranie ich w uprawianiu dobrej nauki uczelnia realizuje strategi臋 d膮偶enia do doskona艂o艣ci badawczej we wszystkich dziedzinach i dyscyplinach. Konkursy s艂u偶膮 tak偶e umi臋dzynarodowieniu 鈥� rozwijaniu i zacie艣nianiu wsp贸艂pracy uniwersytetu z badaczami z zagranicy. W ramach grant贸w skierowanych do naukowc贸w spoza uczelni do zespo艂u U艁 do艂膮czaj膮 do艣wiadczeni i m艂odzi badacze. Sprzyja to fuzji do艣wiadcze艅 i podnoszeniu potencja艂u naukowego uniwersytetu, wspiera nawi膮zywanie kontakt贸w i mobilno艣膰 pracownik贸w.
Granty s膮 finansowane w ramach zwi臋kszonej o 2% subwencji dla uczelni, kt贸re w 2019 roku przyst膮pi艂y do konkursu (IDUB). Uniwersytet 艁贸dzki b臋dzie otrzymywa艂 dodatkowe 艣rodki na badania naukowe do 2026 roku. Wewn臋trzne konkursy grantowe s膮 realizowane od 2020 roku.
Obecnie, w II edycji kwot膮 ponad 3 miliona z艂otych dofinansowano m艂odych, do艣wiadczonych badaczy oraz doktorant贸w w takich konkursach grantowych, jak: IDUB U艁 鈥濭ranty dla m艂odych i do艣wiadczonych badaczy鈥� oraz 鈥濪oktoranckie granty badawcze鈥�.
惭补迟别谤颈补艂: dr Izabela Kami艅ska-Jatczak, Wydzia艂 Nauk o Wychowaniu U艁
Redakcja: Iwona Ptaszek-Zieli艅ska, Centrum Promocji U艁. fot. Bartosz Ka艂u偶ny