Kult dwunastki
Przynajmniej raz w roku wypada pi膮tek trzynastego - dzie艅, kt贸ry uchodzi w wielu kulturach za pechowy. Przes膮d silniejszy ni偶 do艣wiadczenie czy kl膮twa Templariuszy? Dlaczego tego dnia towarzyszy nam przekonanie o feralno艣ci?
Etnografowie zajmuj膮cy si臋 przes膮dami i kultur膮 popularn膮 spo艂ecze艅stw zachodnich zauwa偶yli, 偶e nieraz brakuje trzynastki w numeracji dom贸w na wsi francuskiej; 偶e nie ma fotela z numerem 13 w samolotach w艂oskich linii; 偶e nowojorskie wie偶owce nie posiadaj膮 trzynastego pi臋tra...
Nieproszony Loki
Liczba 13 nie ma dobrej prasy. Dlaczego? Przez blisko艣膰 i przekroczenie dwunastki. W planie symbolicznym - liczb膮 dobr膮, idealn膮, ca艂膮 jest w艂a艣nie 12. W wielu kulturach 艣wiata, dawniej i wsp贸艂cze艣nie, istnieje d膮偶enie do niej w celu osi膮gni臋cia harmonii i doskona艂o艣ci.
Ju偶 Babilo艅czycy, Egipcjanie i Rzymianie dzielili rok na 12 miesi臋cy, dzie艅 i noc sk艂adaj膮 si臋 z 12 godzin, dwunastka nadal s艂u偶y do odliczania (np. tuzin), mamy 12 znak贸w zodiaku, 12 prac Herkulesa, Dwana艣cie Plemion Izraela, 12 aposto艂贸w Chrystusa鈥� W mitologii germa艅skiej b贸g Loki przychodzi jako trzynasty, nieproszony go艣膰 na uczt臋 bog贸w i wywo艂uje k艂贸tni臋.
Z艂a siostra dwunastki
Judasza - trzynastego przy Ostatniej Wieczerzy - przedstawia膰 nie trzeba鈥� Trzynastka to antyteza idealnej dwunastki. Pi膮tek za艣 to w chrze艣cija艅skim 艣wiecie smutny dzie艅 艣mierci Chrystusa.
Pechowo艣膰 pi膮tku trzynastego to efekt niefortunnej kontaminacji tych dw贸ch symbolik. Inna teoria - "magiczna" - g艂osi, 偶e tego dnia, 711 lat temu, aresztowano Templariuszy; wielki mistrz zakonu przekl膮艂 papie偶a i kr贸la Francji, kt贸rzy wkr贸tce zmarli. Dzi艣 pi膮tek trzynastego jednym sp臋dza sen z powiek, dla drugich - mo偶e stanowi膰 powszechnie akceptowane wyt艂umaczenie w艂asnej niedoskona艂o艣ci鈥�
Fragmenty etnograficzne
Zwroty, gesty, dzia艂ania maj膮 pod艂o偶e my艣lenia magicznego, w kt贸rym liczy si臋 efekt, np. sprowadzenie nieszcz臋艣cia lub unikni臋cie go. W naszym nowym cyklu Fragmenty etnograficzne, opowiadamy o ukrytych znaczeniach tego, co pozornie bliskie i oczywiste. Nasi eksperci to mgr Anna Deredas, dr Aleksandra Krupa-艁awrynowicz i dr Sebastian Latocha z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej U艁. Polecamy nasze poprzednie odcinki oraz kolejne teksty!
Uniwersytet 艁贸dzki to najwi臋ksza uczelnia badawcza w centralnej Polsce. Jej misj膮 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki, nauk spo艂ecznych i 艣cis艂ych. Wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba studiuj膮cych tutaj obcokrajowc贸w, a polscy studenci poznaj膮 Europ臋, Azj臋, czy wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.
Zobacz nasze projekty naukowe na
Redakcja: Centrum Promocji U艁