Pp艂k. Wac艂aw Lipi艅ski - wsp贸艂tw贸rca pierwszych 艂贸dzkich dru偶yn skautowych, 偶o艂nierz pierwszej Brygady Legion贸w Polskich, uczestnik obrony Lwowa i wojny polsko-bolszewickiej, historyk zmaga艅 o niepodleg艂o艣膰 i granice II Rzeczypospolitej, dyrektor Instytutu J贸zefa Pi艂sudskiego w Warszawie, szef propagandy podczas wrze艣niowej obrony Warszawy, uczestnik konspiracji antyhitlerowskiej i antykomunistycznej, w 1947 r. aresztowany przez w艂adze komunistyczne, skazany na kar臋 艣mierci zamienion膮 na do偶ywocie, a w 1949 r. zamordowany w wi臋zieniu we Wronkach, najprawdopodobniej na polecenie w艂adz "Polski Ludowej".
Jego 偶ycie to obraz polskich los贸w pierwszej po艂owy XX wieku, naznaczonych trzema wojnami, zmaganiami o granice i bezskuteczn膮, heroiczn膮 postaw膮 sprzeciwu wobec komunistycznej rzeczywisto艣ci. Dzia艂alno艣膰 niepodleg艂o艣ciowa Lipi艅skiego zako艅czy艂a si臋 jego aresztowaniem i pokazowym procesem. W 1947 roku zosta艂 skazany na kar臋 艣mierci, zamienion膮 p贸藕niej na do偶ywocie, a niespe艂na 2 lata p贸藕niej, 4 kwietnia 1949 roku, zosta艂 zamordowany w wi臋zieniu we Wronkach, najprawdopodobniej na polecenie w艂adz "Polski Ludowej".
fot. Przemys艂aw Brzezi艅ski
Posta膰 Lipi艅skiego nie jest w Polsce znana. Ani 艁贸d藕, z kt贸rej pochodzi艂 i gdzie nale偶a艂 do grona wsp贸艂za艂o偶ycieli tajnego skautingu i sk膮d w 1914 roku wyszed艂 do tworz膮cych si臋 Legion贸w Polskich, ani Warszawa, gdzie we wrze艣niu 1939 roku sta艂 si臋, obok Stefana Starzy艅skiego, g艂osem walcz膮cej stolicy, nie zadba艂y, by jego imi臋 nosi艂a kt贸ra艣 z ulic.
W filmie wykorzystano fragmenty list贸w, dziennik贸w i publikacji Lipi艅skiego, w kt贸rych odnosi艂 si臋 do wydarze艅 historycznych, w kt贸rych uczestniczy艂, a tak偶e zachowane oryginalne nagrania jego wyst膮pie艅 radiowych, kierowanych do ludno艣ci walcz膮cej Warszawy we wrze艣niu 1939 roku.
"Skazany na zapomnienie. Wac艂aw Lipi艅ski"
55 min. (scen. i re偶. Marzena Kumosi艅ska)
niedziela, 17.11.2019, godz. 19.15 wtorek, 19.11.2019, godz. 13.20
Dokument wyprodukowany zosta艂 przez 艂贸dzki o艣rodek Telewizji Polskiej na zlecenie TVP Historia. Autorka jest pracownikiem Instytutu Pami臋ci Narodowej.
Zobacz nasze projekty naukowe na
Materia艂 藕r贸d艂owy: Marzena Kumosi艅ska, IPN Oddzia艂 w 艁odzi
Redakcja: Centrum Promocji U艁