Hallowell prowadzi艂 wieloletnie badania po艣wi臋cone tubylczej kulturze p贸艂nocnoameryka艅skich Od偶ibuej贸w. Gospodark臋 ich p贸艂nocnych spo艂eczno艣ci wci膮偶 w贸wczas stanowi艂o 艂owiectwo i rybactwo, a kultur臋 charakteryzowa艂 wy偶szy poziom konserwatyzmu. To zwr贸ci艂o uwag臋 ameryka艅skiego badacza zainteresowanego problemem akulturacji, kt贸ry postulowa艂 m.in. uzupe艂niaj膮ce si臋 stosowanie metod antropologicznych i psychologicznych w ramach bada艅 etnograficznych.
T艂umaczy Micha艂 呕erkowski:
Jego prace na temat od偶ibuejskiego sposobu postrzegania i klasyfikowania 艣wiata wyprzedzi艂y p贸藕niejsze osi膮gni臋cia etnonauki i antropologii kognitywnej, a te po艣wi臋cone ewolucji zachowania cz艂owieka zapowiada艂y rozw贸j socjobiologii (i tym samym po艣rednio psychologii ewolucyjnej).
Dzi艣 jednak Hallowell jest najbardziej znany ze wzgl臋du na ukuty przez siebie termin 鈥瀘soby inne-ni偶-ludzkie鈥� (ang. other-than-human persons), kt贸ry mia艂 s艂u偶y膰 wyja艣nieniu zachowa艅 i 艣wiatopogl膮du Od偶ibuej贸w. By艂o to podej艣cie nie tylko nowatorskie wzgl臋dem zastanej tradycji antropologicznej (zwi膮zanej z poj臋ciami animizmu i animatyzmu), lecz tak偶e w zamierzeniach uzasadnione etnograficznie. Do 鈥瀘s贸b innych-ni偶-ludzkich鈥� zaliczone zosta艂y istoty jak Ptaki Grzmotu (binesiwag) czy potwory wiindigoog, a tak偶e cztery wiatry oraz s艂o艅ce i ksi臋偶yc.
Koncepcja 鈥瀘s贸b innych-ni偶-ludzkich鈥� i jej pochodne sta艂y si臋 jednym ze znak贸w rozpoznawczych interpretacji wypracowywanych nie tylko w obszarze antropologii kulturowej i religioznawstwa (鈥瀗owy animizm鈥�, 鈥瀦wrot ontologiczny鈥�), ale tak偶e w ca艂ej refleksji posthumanistycznej.
Wyja艣nia Micha艂 呕erkowski:
Autorzy i komentatorzy si臋gaj膮cy po poj臋cie 禄os贸b innych-ni偶-ludzkich芦 cz臋sto 鈥� a w wypadku nie-antropolog贸w niemal nieodmiennie 鈥� nie s膮 艣wiadomi jego etnograficznych 藕r贸de艂 oraz zasadniczych problem贸w, kt贸re si臋 z nim wi膮偶膮. Nale偶y podkre艣li膰, 偶e termin ten jest jedynie antropologiczn膮 abstrakcj膮, kt贸ra nie znajduje pokrycia w ludowej taksonomii Anishinaabeg. Co wi臋cej, samo poj臋cie osoby r贸wnie偶 jest problematyczne, kiedy we藕miemy pod uwag臋 realia Anishinaabemowin, czyli j臋zyka od偶ibuejskiego.
Zapraszamy do przeczytania doktoranta z IEiAK U艁.
Materia艂: Micha艂 呕erkowski, Wydzia艂 Filozoficzno-Historyczny U艁
Redakcja: Centrum Promocji U艁 / Bartosz Ka艂u偶ny, Wydzia艂 Filozoficzno-Historyczny U艁