
Artystyczne audycje radia eksperymentalnego niezwykle skutecznie wymykaj膮 si臋 podzia艂om, klasyfikacjom i strukturom. S膮 wyzwaniem zar贸wno dla s艂uchaczy, jak i radioznawc贸w. Ameryka艅ski artysta i tw贸rca program贸w radiowych Gregory Whitehead powiedzia艂, 偶e 鈥瀢 przestrzeni radiowej pytanie o to, co jest prawdziwe, uderza w ucho z taka台 sama台 wytrwa艂o艣ci膮 jak nonsens, kt贸ry pojawia si臋 jako odpowiedz虂鈥.
W tym projekcie z takim samym uporem pyta膰 b臋dziemy, czym jest wsp贸艂czesne radio eksperymentalne? Czy mamy na nie wystarczaj膮c膮 przestrze艅 w pejza偶u form medialnych? Jak zbudowane jest eksperymentalne dzie艂o sztuki? Prawda i fikcja, dokument i fabu艂a to opozycje, kt贸re wzajemnie si臋 dynamizuj膮 i wsp贸艂tworz膮 audialne przestrzenie.
鈥 wyja艣nia badaczka z Katedry Dziennikarstwa i Komunikacji Spo艂ecznej U艁 dr Natalia Kowalska-Elkader.
鈥濪ystans nieograniczony鈥 to eksperymentalne s艂uchowisko, kt贸re w kola偶owej i poetyckiej formie opowiada o sobie samym i poszukuje odpowiedzi na pytanie czym w艂a艣ciwie jest? Czy nadal mo偶na m贸wi膰 o tym, 偶e jest radiowe, skoro zazwyczaj funkcjonuje w obiegu globalnej sieci licznych oddolnych community radio, a nie na falach klasycznego eteru?
鈥 stwierdza artystka Justyna Banaszczyk aka FOQL.
Art and science zestawia ze sztuk膮 nauk臋, daj膮c tym samym zupe艂nie now膮 perspektyw臋 dla dzia艂a艅 radia eksperymentalnego. Ka偶dy eksperyment jest reprezentacj膮 tw贸rczego poszukiwania i pytaniem o kondycj臋 sztuki radiowej. Niczym nieograniczone dzia艂ania tw贸rcze poszerzaj膮 granice sztuki radiowej, co samo w sobie jest jej nadrz臋dnym celem. Badanie sztuki jest zawsze wt贸rne w stosunku do samego dzie艂a sztuki. Tym razem zale偶no艣膰 ta zosta艂a odwr贸cona, to analiza 脿 rebours.
Opracowany przez artystk臋 i badaczk臋 projekt d藕wi臋kowy bezpo艣rednio nawi膮zuje do tradycji eksperymentalnej radiofonii, a w szczeg贸lno艣ci polskiej eksperymentalnej radiofonii. Powsta艂y z inicjatywy Uniwersytetu 艁贸dzkiego projekt jest kolejnym przedsi臋wzi臋ciem realizowane w obszarze art&science.
Obraz Dariusza Pietraszewskiego, z kt贸rym FOQL wsp贸艂pracuje artystycznie
Natalia Kowalska-Elkader to radioznawczyni, kt贸rej badania koncentruj膮 si臋 na sztuce radiowej, a w szczeg贸lno艣ci na jej eksperymentalnej formie. Publikowa艂a artyku艂y dotycz膮ce feature i jej odmian gatunkowych, eksperymentu w uj臋ciu genologicznym, s艂uchowisk eksperymentalnych.
Tekst dotycz膮cy grantu naukowego realizowanego przez Natali臋 Kowalsk膮-Elkader
Justyna Banaszczyk aka FOQL dzia艂a w obr臋bie eksperymentalnej muzyki elektronicznej. W艂膮cza do swojej tw贸rczo艣ci elementy IDM-u i industrialu, jednocze艣nie wci膮偶 otwieraj膮c si臋 na eksperymenty rytmiczne i brzmieniowe.
Pracuj膮c nad 鈥濪ystansem nieograniczonym鈥, wesz艂a w dialog z badaniami na temat form radia artystycznego, zar贸wno na poziomie konceptualnym jak i estetycznym. eksploruj膮c formalne oraz ideowe problemy eksperymentalnej radiofonii, tak w uj臋ciu historycznym jak i zupe艂nie wsp贸艂czesnym.
Z tw贸rczo艣ci膮 FOQL mo偶na si臋 zapozna膰 tutaj: , ,
FOQL w studiu nagraniowym Mediateki MEMO (fot. Maciej Andrzejewski)
Pierwsza publiczna prezentacja s艂uchowiska odb臋dzie si臋 14 kwietnia o godz. 18.00 w patio Mediateki MeMo. S艂uchowisko trwa 20 minut.
Odnajduje w tej formie przestrze艅 wolnej, niekonwencjonalnej ekspresji, kt贸ra funkcjonuje w polu czystej wyobra藕ni poprzez swoj膮 niematerialno艣膰. W s艂uchowisku us艂ysze膰 mo偶na liczne cytaty zar贸wno teoretyk贸w, ludzi radia, jak i samych dzie艂 radiowych, kt贸re splecione w ca艂o艣膰 staj膮 si臋 swego rodzaju manifestem wsp贸艂czesnego s艂uchowiska, jako przestrzeni swobodnej eksperymentacji poza klasycznymi gatunkami takimi jak radiowy teatr.鈥&苍产蝉辫;
鈥 t艂umaczy FOQL.
Po premierze w sali muzycznej 鈥瀌ysonans鈥 zostanie zaaran偶owane stanowisko do ods艂uchu 鈥濪ystansu nieograniczonego鈥, gdzie w kameralnej atmosferze b臋dzie mo偶na wys艂ucha膰 go wielokrotnie. Ponadto s艂uchowisko na miesi膮c zostanie umieszczone w zasobach Mediateki i mo偶na b臋dzie wys艂ucha膰 go r贸wnie偶 w innych przestrzeniach MeMo dzi臋ki aplikacji listen everywhere. Po zako艅czeniu projektu 鈥濪ystans nieograniczony鈥 trafi do zasob贸w Uniwersytetu 艁贸dzkiego i Radia Kapita艂.
Po premierowym ods艂uchu z udzia艂em publiczno艣ci zapraszamy na rozmow臋, podczas kt贸rej postaramy si臋 opowiedzie膰 o tym, czego w艂a艣ciwie wys艂uchali艣my. Zastanowi膰 si臋, czym jest eksperyment w radiu i kto go w og贸le potrzebuje? Czym jest sztuka radiowa i co w jej ramach w艂a艣ciwie mo偶na bada膰?

Radioznawczyni, jej badania koncentruj膮 si臋 na sztuce radiowej, szczeg贸lnie interesuje si臋 jej eksperymentaln膮 form膮. Publikowa艂a artyku艂y dotycz膮ce features i jego odmian gatunkowych, eksperymentu w uj臋ciu genologicznym, s艂uchowisk eksperymentalnych. Autorka dw贸ch ksi膮偶ek 鈥濬orma i tre艣膰. Polski i zagraniczny reporta偶 radiowy oraz jego odmiany gatunkowe鈥 (艁贸d藕 2019) i 鈥濰istorie eksperymentalne. Szkice o gatunkach radia artystycznego鈥 (艁贸d藕 2020). Wyniki swoich bada艅 prezentowa艂a na konferencjach w Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, W艂oszech, Macedonii, Danii. W 2022 roku w ramach sta偶u naukowego wsp贸艂pracowa艂a z Creative Research into Sound Arts Practice na University of the Arts w Londynie.

Justyna Banaszczyk aka FOQL dzia艂a w obr臋bie eksperymentalnej muzyki elektronicznej. W艂膮cza do swojej tw贸rczo艣ci elementy IDM-u i industrialu, jednocze艣nie wci膮偶 otwieraj膮c si臋 na eksperymenty rytmiczne i brzmieniowe.
FOQL wsp贸艂tworzyla grup臋台 Oramics (2017鈥2019), kt贸ra za cel obra艂a promowanie r贸wno艣ci i dzia艂alno艣膰虂 edukacyjn膮 na scenie elektronicznej i klubowej. Jednym z najwi臋kszych sukces贸w kolektywu by艂o wydanie charytatywnej sk艂adanki 鈥濼otal Solidarity鈥, kt贸ra trafi艂a do medi贸w na ca艂ym 艣wiecie. Jest te偶 wsp贸艂za艂o偶ycielk膮 Radia Kapita艂, wsp贸艂prowadzi wytw贸rni臋台 Pointless Geometry, kt贸ra wydaje eksperymentaln膮 muzyk臋台 elektroniczn膮 z Europy 艢rodkowej i Wschodniej. Artystka SHAPE Platform 2020 鈥 mi臋dzynarodowej instytucji promuj膮cej wybranych artyst贸w z Europy.
Jej najnowszy album 鈥濿ehiku艂鈥 ukaza艂 si臋 w 2022 roku nak艂adem MAL Recordings / Boomkat i zdoby艂 uznanie mi臋dzynarodowej prasy (The Wire Magazine, International Orange czy Resident Advisor). Zosta艂 uznany za jeden z najlepszych album贸w 2022 roku przez brytyjski DJ Mag.
To album o to偶samo艣ci i braku to偶samo艣ci. O mie艣cie intensywnym i trudnym do zdefiniowania, troch臋 jak ta muzyka
m贸wi FOQL o najnowszym albumie w rozmowie dla Krytyki Politycznej.
Cho膰 zwi膮zana ze 艣rodowiskiem warszawskiej Eufemii, kompozytorka i producentka ledwie kilka lat temu wr贸ci艂a bowiem do swojej ma艂ej ojczyzny i cho膰 wspomniany album widzi bardziej w kategoriach no艣nika w艂asnych emocji ni偶 otoczenia, to jedno z drugim splata si臋 zwykle w spos贸b niemo偶liwy do jednoznacznego rozdzielenia
pisze Filip Kalinowski / radiomeister.

Kierownik Dzia艂u Sztuki Nowoczesnej w Muzeum Sztuki w 艁odzi. Kurator projekt贸w m.in.: 鈥濴ong Gone Susan Philipsz", 鈥濸oszli艣my do Croatan鈥 (z Robertem Rumasem), 鈥濵elancholia sprzeciwu鈥 (z Agnieszk膮 Pinder膮), 鈥濻pojrzenia 2011鈥, 鈥濪藕wi臋ki elektrycznego cia艂a. Eksperymenty w sztuce i muzyce w Europie Wschodniej 1957-1984鈥 ( z Davidem Crowleyem), 鈥濶otatki z podziemia. Sztuka i muzyka alternatywna w Europie Wschodniej 1968-1994" (wraz z Davidem Crowleyem), 鈥濵uzeum rytmu" (z Natash膮 Ginwal膮), 鈥濼hrough The Soundproof Curtain: The Polish Radio Experimental" (z Micha艂em Mendykiem) oraz 鈥濸raca, praca, praca (praca). C茅line Condorelli i Wendelien van Oldenborgh" (z Joann膮 Soko艂owsk膮). Kurator pawilonu polskiego na 55 Biennale Sztuki w Wenecji. Zwyci臋zca (z Agnieszk膮 Pinder膮) konkursu im. Igora Zabla w 2011. Cz艂onek Grupy Budapeszt. Przygotowuje do druku ksi膮偶k臋 zatytu艂owan膮 鈥濼wilight of the Magicians" (2023, Spector Books).

Badaczka, doktorantka, absolwentka historii sztuki (Uniwersytet 艁贸dzki), dziennikarstwa i komunikacji spo艂ecznej (U艁) oraz Szko艂y Aktorskiej SPOT w Krakowie. Zawodowo zwi膮zana by艂a z Polskim Radiem w 艁odzi i Centralnym Muzeum W艂贸kiennictwa w 艁odzi. Obecnie pracuje w Muzeum Sztuki w 艁odzi.
fot. Julia Kostarska-Talaga
鈥&苍产蝉辫;