91滴滴

Medal Merentibus: Prof. Adam S艂awomir Gala

Jako absolwent Uniwersytetu 艁贸dzkiego Profesor Gala pozostaje w relacjach zawodowych z Wydzia艂em Filologicznym U艁 od r. 1972. Stopie艅 doktora nauk humanistycznych uzyska艂 w 1976 roku, doktora habilitowanego w 1985 roku, tytu艂 profesora nauk humanistycznych, prof. nadzw. w 1995 roku. Od 1997 roku profesor zwyczajny nauk humanistycznych. Kieruje Katedr膮 Dialektologii Polskiej i Logopedii w Instytucie Polonistyki.

W zakresie nauk filologicznych g艂贸wnym obszarem jego bada艅 naukowych jest j臋zykoznawstwo 鈥 onomastyka i dialektologia, ale tak偶e inne dziedziny wiedzy, np. dydaktyka j臋zyka polskiego i naukoznawstwo. Z tych obszar贸w badawczych wywodz膮 si臋 najwa偶niejsze publikacje ksi膮偶kowe o charakterze monografii, a tak偶e publikacje, kt贸re powsta艂y pod kierunkiem, redakcj膮 naukow膮 lub opracowane edytorsko, tak偶e rozprawy i artyku艂y.

Zagadnienia antroponimii polskiej zosta艂y opracowane przez Profesora Gal臋 w nast臋puj膮cych monografiach: S艂owotw贸rstwo nazwisk i przezwisk ludno艣ci by艂ego powiatu piotrkowskiego, Studia J臋zykoznawcze IV (Ossolineum 1979), S艂ownik nazwisk i przezwisk ludno艣ci ziemi piotrkowskiej (艁贸d藕 1987), Polskie nazwy osobowe z podstawowym -l-/-艂- w cz臋艣ci sufiksalnej (艁贸d藕 1985, 1 wyd.; 艁贸d藕 1992, 2 wyd.), Nazwiska historyczne piotrkowian, [XVI do po艂. XVIII w.], Prace Wydzia艂u I 艁TN, (艁贸d藕 2001, wsp贸艂autorstwo E. Piotrowicz). Pod jego kierunkiem kontynuowane s膮 prace nad antroponimi膮 piotrkowian od po艂. XVIII w. do r. 1939.

Poza wieloma rozprawami i artyku艂ami podejmuj膮cymi zagadnienia teoretyczno-antroponimiczne na uwag臋 zas艂uguj膮 dwie publikacje 鈥 pierwsza w wydawnictwie mi臋dzynarodowym omawiaj膮ca osi膮gni臋cia polskiej onomastyki w wymiarze 艣wiatowym 鈥 Onomastics in Poland: From 19th century beginnings to the present, w pi艣mie Historiographia Linquistica (Amsterdam/Philadelphia, 1998, wyd. 1) oraz w tomie Towards a History of Linquistics in Poland (Amsterdam/ Philadelphia, 2001, wyd. 2) i druga opracowana edytorsko i przygotowana do druku, niedoko艅czona monografia prof. Witolda 艢miecha, nad kt贸r膮 pracowa艂 wiele lat, Przymiotnikowe nazwy terenowe Polski; Prace Wydz. I, 艁TN, 1996.

Badaniom onomastycznym prowadzonym przez Profesora Gal臋 towarzyszy艂o zainteresowanie dialektologi膮 polsk膮. Uczynienie dialektologii centralnym przedmiotem bada艅 zosta艂o spowodowane przekonaniem o konieczno艣ci podj臋cia problemu pogranicza j臋zykowego (interdialektalnego) na obszarze Polski 艣rodkowej, usytuowanym mi臋dzy Wielkopolsk膮, Ma艂opolsk膮, 艢濒膮蝉办iem i Mazowszem, oraz o potrzebie podj臋cia zakrojonych w wymiarze og贸lnopolskim bada艅 nad morfologi膮 wyrazow膮 (s艂owotw贸rstwem gwarowym), kt贸ra do tej pory jest traktowana incydentalnie albo jest pomijana.

Owocem prac nad tak zakrojon膮 tematyk膮 jest mi臋dzy innymi dwutomowa monografia pt. Ma艂opolsko-艣l膮sko-wielkopolskie pogranicze j臋zykowe (WU艁, 艁贸d藕 1994), tzw. wielki Atlas gwar polskich, pod kierunkiem prof. Karola Dejny, t. 1 鈥 惭补艂辞辫辞濒蝉办补, K. Dejna (1998), t. 2 鈥 Mazowsze, K. Dejna, S艂awomir Gala, Alojzy Zdaniukiewicz, Feliks Czy偶ewski (2000), t. 3 鈥 艢濒膮蝉办, K. Dejna S. Gala (2001), t. 4 鈥 Wielkopolska, Kaszuby, K. Dejna (2002), Warszawa, PAN, Komitet J臋zykoznawstwa, Kwestionariusz do bada艅 s艂owotw贸rstwa i s艂ownictwa w gwarach pogranicza wielkopolsko-ma艂opolsko鈥攎azowiecko-艣l膮skiego (WU艁, 艁贸d藕 2008) oraz Indeks alfabetyczny i indeks a tergo do s艂ownictwa ludowego Karola Dejny, Prace Wydzia艂u I. 艁TN, [wsp贸艂aut. G. Frank-Rakowska, B. Gala-Milczarek], 艁TN, 艁贸d藕 2010.

Poza ju偶 wymienionymi publikacjami, Profesor Gala po艣wi臋ci艂 problematyce dialektologicznej i onomastycznej blisko dwie艣cie rozprawa i artyku艂贸w publikowanych w czasopismach krajowych o zasi臋gu mi臋dzynarodowym i zagranicznych. W ostatnich latach uwaga badawcza Profesora Gali zosta艂a skierowana na zagadnienia s艂owotw贸rcze w regionalnych odmianach polszczyzny. Tej tematyce po艣wi臋ci艂 cykl publikacji w Rozprawach Komisji J臋zykowej 艁TN. Nast臋pstwem uznania jego dorobku dialektologicznego jest udzia艂 autorski w opracowaniu hase艂 o j臋zyku polskim w Wielkiej encyklopedii PWN, t. I 鈥 XXXI (Warszawa 2001-2005).

Profesor Gala pe艂ni艂 i pe艂ni na Wydziale Filologicznym szereg funkcji kierowniczych. W latach 1993-1997 kierowa艂 Zak艂adem Dydaktyki J臋zyka i Literatury Polskiej, od r. 1997 kierowa艂 Katedr膮 Dialektologii Polskiej, od roku 2012 Katedr膮 Dialektologii Polskiej i Logopedii. W latach 1986-1990 pe艂ni艂 funkcje prodziekana na Wydziale Filologicznym, a w roku 1993 zorganizowa艂 i prowadzi艂 do 2009 roku studium doktoranckie w zakresie j臋zykoznawstwa i literaturoznawstwa. By艂 cz艂onkiem Senatu U艁.

Aktualnie Profesor Gala jest cz艂onkiem Komisji ds. Rozwoju Akademickiej 艁odzi przy Prezydencie Miasta 艁odzi, cz艂onkiem Rady Programowej Oddzia艂u 艁贸dzkiego PAN. Jest Przewodnicz膮cym Wydzia艂u I 鈥 J臋zykoznawstwa, Nauki o Literaturze i Filozofii 艁贸dzkiego Towarzystwa Naukowego, pe艂ni艂 funkcj臋 Sekretarza Redakcji Rozpraw Komisji J臋zykowej, a od roku 2002 jest Redaktorem Naczelnym Rozpraw oraz cz艂onkiem Redakcji Naczelnej Wydawnictw 艁TN.

Z inicjatywy Profesora S艂awomira Gali i z jego udzia艂em na Wydziale Filologicznym powsta艂y studia podyplomowe w zakresie logopedii medialnej z logopedi膮 og贸ln膮 oraz studia stacjonarne I stopnia logopedia z audiologi膮. W ostatnich latach kierowana przez Profesora Gal臋 Katedra Dialektologii Polskiej i Logopedii uczestniczy w pracach edukacyjnych polonistycznych na rzecz filologii polskiej i kultury polskiej na obczy藕nie 鈥 na Bia艂orusi, Ukrainie i w Rosji (na Syberii). Na podstawie podpisanych um贸w o wsp贸艂pracy z uniwersytetami: Janki Kupa艂y w Grodnie, Tarasa Szewczenki w Kijowie i z Federalnym Uniwersytetem Syberyjskim w Krasnojarsku prowadzi wymian臋 student贸w, kadry naukowej i podejmuje prace badawcze, np. badanie polszczyzny na Syberii. Tak膮 umow膮 obj臋ta jest tak偶e wsp贸艂praca z Zak艂adem Filologii Ukrai艅skiej Instytutu Filologii S艂owia艅skiej UMCS.
 

ul. Narutowicza 68, 90-136 艁贸d藕
NIP: 724 000 32 43
KONTAKT鈥嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌

© 91滴滴 2026