Profesor Maciej Zalewski, urodzony w Warszawie, przez wi臋ksz膮 cz臋艣膰 偶ycia naukowego zwi膮zany by艂 z 艁odzi膮. W 1973 r. uko艅czy艂 kierunek biologia na Uniwersytecie 艁贸dzkim, broni膮c prac臋 magistersk膮 na temat metodyki bada艅 ekosystem贸w rzecznych. B臋d膮c na studiach, pracowa艂 jako wolontariusz w Instytucie Biologii Do艣wiadczalnej im. M. Nenckiego w Warszawie, gdzie zajmowa艂 si臋 energetyk膮 ekologiczn膮. W 1977 r. uzyska艂 doktorat na Uniwersytecie 艁贸dzkim za dysertacj臋 po艣wi臋con膮 produktywno艣ci zespo艂贸w ryb w rzekach o r贸偶nym stopniu zanieczyszczenia. W 1986 r. otrzyma艂 stopie艅 doktora habilitowanego za rozpraw臋 na temat mechanizm贸w reguluj膮cych dynamik臋 zespo艂贸w ryb w rzekach r贸偶nych stref klimatycznych. Rozprawa ta zosta艂a opublikowana w formie serii prac w brytyjskich czasopismach naukowych oraz w podr臋czniku Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). Przedstawiona w niej koncepcja pos艂u偶y艂a do sformu艂owania kluczowego aspektu ekohydrologii 鈥� integracji hydrologii i ekologii. Rozprawa ta stanowi艂a podstaw臋 do sformu艂owania koncepcji ekohydrologii, obecnie budz膮cej szerokie zainteresowanie na ca艂ym 艣wiecie, r贸wnie偶 w ramach rozwijanego obecnie przy ONZ podej艣cia Nature Based Solutions.
Od 1989 r. prof. Zalewski jest wiod膮cym ekspertem UNESCO w dziedzinie ekohydrologii i koordynuje projekty badawcze tej organizacji. W latach 1989鈥�1996 pe艂ni艂 funkcj臋 przewodnicz膮cego grupy roboczej w ramach programu UNESCO MAB (Man and Biosphere) 鈥� 鈥濬ish and Land-Inland Water Ecotones鈥�. By艂 tak偶e przewodnicz膮cym grupy roboczej Europejskiej Komisji ds. Rybactwa EIFAC FAO 鈥濸hysical Habitat Modification and Freshwater Fisheries鈥�. W latach 1996鈥�2006 oraz od 2010 r. jest przewodnicz膮cym Naukowego Komitetu Doradczego UNESCO programu 鈥濫cohydrology鈥� (International Hydrological Programme, IHP). W latach 2001鈥�2004 by艂 cz艂onkiem Rady Naukowej Regionalnego Biura UNESCO ds. Nauki w Wenecji. Zasiada艂 te偶 w Radach Naukowych takich insytucji, jak International Centre for Water Hazard and Risk Management Public Works Research Institute w Tsukuba-shi w Japonii (2006鈥�2010), International Rivers and Heritage Institute Tours we Francji (2000鈥�2011) oraz United Nations Environment Programme, Global Environment Monitoring System (GEMS) Water Programme.
W 2020 r. prof. Zalewski zosta艂 nominowany na eksperta przez Komitet Region贸w Komisji Europejskiej dla opracowania opinii na temat efektywno艣ci wdra偶ania i identyfikacji nowych wyzwa艅 dla Ramowej Dyrektywy Wodnej. Zaporponowane przez Profesora kierunki rozsze偶enia RDW w kontek艣cie adaptaji do zmian klimatu zosta艂y zaakceptowane podczas konsultacji i jednog艂o艣nie przyj臋te na posiedzeniu Komitetu Region贸w.
W 2022 r. prof. Zalewski zosta艂 wybrany na wiceprzewodnicz膮cego Rady Nadzorczej Europejskiego Parnerstwa 鈥濿ater Security for the Planet (Water4All)鈥� 鈥� wielomiliardowego programu Komisji Europejskiej, maj膮cego na celu przyspieszenie transformacji systemowych w dziedzinie bada艅 wody, jak r贸wnie偶 w zakresie dystrybucji innowacji oraz 艂膮czenia potrzeb u偶ytkownik贸w ko艅cowych z dostawcami rozwi膮za艅.
Profesor Maciej Zalewski w latach 1990鈥�2019 pe艂ni艂 funkcj臋 kierownika Katedry Ekologii Stosowanej, a nast臋pnie, w latach 2019鈥�2020, kierownika powo艂anej w jej miejsce Katedry UNESCO Ekohydrologii i Ekologii Stosowanej na Wydziale Biologii i Ochrony 艢rodowiska Uniwersytetu 艁贸dzkiego. W latach 2002鈥�2022 by艂 dyrektorem Mi臋dzynarodowego Centrum Ekologii PAN, przekszta艂conego w 2008 r. w Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii PAN pod auspicjami UNESCO.
Profesor jako lider realizowa艂 wiele krajowych i mi臋dzynarodowych projekt贸w badawczych, w tym pi臋cioletni (2008鈥�2012) projekt rozwojowy, finansowany przez Program Polskiej Pomocy dla Etiopii oraz dwa projekty UE z programu LIFE: EKOROB (鈥濫cotones for reducing diffuse pollution鈥�) i EH-REK (鈥濫cohydrologic rehabilitation of recreational reservoirs 鈥楢rtur贸wek鈥� 艁贸d藕 as a model approach to rehabilitation of urban reservoirs鈥�). Oba projekty LIFE zosta艂y w 2018 r. nagrodzone przez Komisj臋 Europejsk膮 odpowiednio tytu艂ami: 鈥濨est of LIFE鈥� i 鈥濨est of the Best LIFE鈥�.
Profesor Zalewski jest za艂o偶ycielem i redaktorem naczelnym mi臋dzynarodowego czasopisma 鈥濫cohydrology & Hydrobiology鈥�, wydawanego przez Elsevier. Pe艂ni funkcj臋 cz艂onka wielu komitet贸w redakcyjnych, m.in. w takich czasopismach, jak: 鈥濫cological Engineering鈥�, 鈥濨razilian Journal of Biology鈥�, 鈥濿etlands Ecology and Management鈥�, 鈥濬isheries Management and Ecology鈥�, 鈥濲ournal of Environmental Accounting and Management鈥�, 鈥濻cientific Reports鈥� oraz 鈥濿ater鈥�.
Jest autorem i wsp贸艂autorem ponad 180 prac naukowych opublikowanych zar贸wno w kraju, jak i za granic膮. Stanowi膮 one podstaw臋 do rozwijania ekohydrologii jako dziedziny wiedzy na ca艂ym 艣wiecie. Profesor uczestniczy艂 jako przewodnicz膮cy oraz g艂贸wny prelegent w ponad 70 mi臋dzynarodowych konferencjach naukowych i sympozjach. W latach 2020鈥�2022 znalaz艂 si臋 w grupie 2 procent najcz臋艣ciej cytowanych naukowc贸w na 艣wiecie wed艂ug rankingu Stanford University, SciTech Strategies i Elsevier. Wypromowa艂 16 doktorant贸w, by艂 recenzentem w czterech przewodach doktorskich przeprowadzonych za granic膮 i czterech w kraju, a tak偶e w pi臋ciu przewodach habilitacyjnych (jeden za granic膮). Jest autorem czterech opinii dotycz膮cych wniosku o tytu艂 profesora.
W roku 2020, nak艂adem wydawnictwa PWN, prof. Maciej Zalewski opublikowa艂 pierwszy kompleksowy podr臋cznik do ekohydrologii, stanowi膮cy kompendium wiedzy teoretycznej i praktycznej, b臋d膮cy podsumowaniem jego ogromnego dorobku naukowego, pracy jego zespo艂贸w w Katedrze UNESCO Ekohydrologii i Ekologii Stosowanej U艁 oraz w Europejskim Regionalnym Centrum Ekohydrologii PAN.