91滴滴

Jak wygl膮da sytuacja prawna os贸b LGBT?

28 czerwca 1969 roku ameryka艅ska policja dokona艂a nalotu na Stonewall Inn, popularny bar dla gej贸w w Greenwich Village na Manhattanie. W tym czasie s艂u偶by regularnie naje偶d偶a艂y takie miejsca i dokonywa艂y brutalnych aresztowa艅. To wydarzenie by艂o symbolicznym przelaniem czary goryczy. Po raz pierwszy osoby LGBTQ+ postanowi艂y zaprotestowa膰 na masow膮 skal臋. T艂umy wysz艂y na ulice Nowego Jorku, a ich dzia艂ania by艂y pierwsz膮 w historii tego typu demonstracj膮, domagaj膮c膮 si臋 r贸wnych praw dla t臋czowej spo艂eczno艣ci. To na pami膮tk臋 tych wydarze艅 czerwiec zosta艂 og艂oszony Miesi膮cem Dumy [Pride Month]. Formalnie dokonali tego prezydent Bill Clinton w 1999 i 2000 r., a tak偶e Barack Obama i Donald Trump, kt贸ry jako pierwszy republika艅ski przyw贸dca w Stanach Zjednoczonych uzna艂 Miesi膮c Dumy.

 

Opublikowano: 23 czerwca 2025

Osoba z t臋czow膮 flag膮 na ramionach widziana od ty艂u na tle t臋czowej flagi oraz napis "Jak wygl膮da sytuacja prawna os贸b LGBT?"

W nawi膮zaniu do warto艣ci Uniwersytetu 艁贸dzkiego, takich jak, mi臋dzy innymi, wsp贸艂praca i szacunek, nasza uczelnia w艂膮czy艂a si臋 w nurt Pride Month na wielu polach. Jednym z nich by艂 udzia艂 dziewi臋ciorga student贸w i studentek w Erasmus+ BIP "LGBTI* in European Law and Beyond". Opiekunem merytorycznym dzia艂ania by艂a dr Karolina Mendecka.

Erasmus+ BIP "LGBTI* in European Law and Beyond鈥

Program 鈥濴GBTI* w prawie europejskim i poza nim鈥 to interaktywne warsztaty oparte na badaniach por贸wnawczych dotycz膮cych ochrony SOGIESC (sexual orientation, gender identity and expression and sex characteristic - orientacji seksualnej, to偶samo艣ci i ekspresji p艂ciowej oraz cech p艂ciowych) w prawie mi臋dzynarodowym i krajowym w Europie. Obejmuje r贸偶ne aspekty, od zagadnie艅 koncepcyjnych i pragmatycznych zwi膮zanych z SOGIESC, poprzez ewolucj臋 przepis贸w prawnych dotycz膮cych SOGIESC (si艂 i narz臋dzi prawnych pchaj膮cych do zmian i tych, kt贸re si臋 im opieraj膮), po r贸偶norodno艣膰 podej艣膰 prawnych i znaczenie kontekstu kulturowego.

Podsumowanie regulacji prawnych os贸b LGBT w Unii Europejskiej

W efekcie udzia艂u w warsztatach "LGBTI* in European Law and Beyond鈥, osoby studiuj膮ce na U艁 w sk艂adzie:

  • Vladislav Mongialo,
  • Katarzyna Kacprzyk,
  • Natalia Pi膮tkowska,
  • Julia Kr贸l,
  • Julia Henc,
  • Julita Maciejewska,
  • Agnieszka Majda,
  • Alicja Maciejewska,
  • Aleksandra Cie艣la,
  • Jakub Pietrasik,

sporz膮dzi艂y obszern膮 analiz臋 regulacji prawnych os贸b LGBT w Polsce, na tle Unii Europejskiej.

Zach臋camy do zapoznania si臋 z ca艂o艣ci膮 dokumentu: PDF

Zawiera on, mi臋dzy innymi, rys historyczny dotycz膮cy przepis贸w reguluj膮cych nie tylko ma艂偶e艅stwa jednop艂ciowe ale tak偶e informacje, kiedy akty homoseksualne przesta艂y by膰 karane na terenie naszego kontynentu. Co ciekawe, Polska by艂a w awangardzie kraj贸w depenalizuj膮cych takie czyny i jako drugi kraj w Europie przyj臋艂a odpowiednie przepisy.

Mo偶emy dowiedzie膰 si臋 tak偶e jakie s膮 regulacje prawne w zakresie zwi膮zk贸w partnerskich. Jaka r贸偶nica pomi臋dzy zwi膮zkiem partnerskim, a ma艂偶e艅stwem? Co daje bycie w zwi膮zku partnerskim? Jak w tej kwestii wygl膮da Polska na tle innych kraj贸w europejskich.

Dodatkowo om贸wiono kwestie prawne zwi膮zane z wymaganiami dotycz膮cymi uzgodnienia p艂ci.
Jakie formalne trudno艣ci musz膮 pokona膰 osoby, kt贸re chc膮 si臋 podda膰 takiej procedurze prawnej?

LGBTQ+ - co oznacza skr贸t?

Ka偶da litera w skr贸cie LGBTQ+ oznacza grup臋, kt贸ra wchodzi w sk艂ad t臋czowej spo艂eczno艣ci. Cz臋sto mo偶na spotka膰 si臋 z rozwini臋ciem, czyli LGBTQIAP+. Poni偶ej wyja艣niamy, co oznacza ka偶dy ze znak贸w:

L 鈥 lesbian 鈥 lesbijki: kobiety odczuwaj膮ce poci膮g do innych kobiet

G 鈥 gay 鈥 geje: m臋偶czy藕ni odczuwaj膮cy poci膮g do innych m臋偶czyzn

B 鈥 bisexual 鈥 osoby biseksualne: osoby odczuwaj膮ce poci膮g do wi臋cej ni偶 jednej p艂ci

T 鈥 transgender 鈥 osoby transp艂ciowe: osoby, kt贸rych to偶samo艣膰 p艂ciowa jest inna ni偶 ta przypisana przy urodzeniu

Q 鈥 queer 鈥 osoby queerowe: osoby, kt贸rych seksualno艣膰 lub to偶samo艣膰 p艂ciowa nie wpisuj膮 si臋 w 艣cis艂e kategorie

I 鈥 intersexual 鈥 osoby interp艂ciowe: osoby, kt贸rych cechy fizyczne (tj. anatomia cia艂a) nie wpisuj膮 si臋 w 艣cis艂e rozumienie p艂ci biologicznej lub spo艂ecznej.

A 鈥 asexual 鈥 osoby aseksualne: osoby, kt贸re nie odczuwaj膮 poci膮gu do innych (ca艂kowicie lub cz臋艣ciowo)

P 鈥 pansexual 鈥 osoby panseksualne: osoby, kt贸re odczuwaj膮 poci膮g do ludzi niezale偶nie od ich orientacji lub to偶samo艣ci p艂ciowej.

Symbol plusa w skr贸cie LGBTQ+ oznacza wszystkich, kt贸rzy wpisuj膮 si臋 do tej kultury, a kt贸rych nie zaznaczono w ci膮gu liter. Zar贸wno zapis powy偶szy, jak i LGBTQIAP+ s膮 ca艂kowicie poprawne, cz臋艣ciej si臋ga si臋 jednak po kr贸tsz膮 wersj臋.

Wyja艣nienie skr贸tu za opracowaniem Huberta Drabika.

UWAGA. Materia艂 jest przypomnieniem projektu realizowanego w roku akademickim 2023/24, a analiza prawna przygotowana w贸wczas przez student贸w WPiA U艁, kt贸rzy uczestniczyli w projekcie, by艂a aktualna na czerwiec 2024 r. W tym roku akademickim (2024/25) w Erasmus+ BIP "LGBTI w European Laws and Beyond" wzi臋li udzia艂 inni studenci, a ich projekt w wdro偶eniowy nie polega艂 na opracowaniu artyku艂u na stron臋 U艁.

Materia艂 藕r贸d艂owy: dr Karolina Mendecka, mgr Marta Mucha (), dr Katarzyna Liberska-Kinderman (Centrum Komunikacji i PR)
Redakcja: Micha艂 Gruda (Centrum Komunikacji i PR)

Misja台 Uniwersytetu 艁o虂dzkiego jest rzetelne prowadzenie badan虂 naukowych oraz aktywne g艂oszenie prawdy z nich p艂yna台cej, tak by ma台drze kszta艂cic虂 kolejne pokolenia, byc虂 uz虈ytecznym dla spo艂eczen虂stwa oraz odwaz虈nie odpowiadac虂 na wyzwania wspo虂艂czesnego s虂wiata. Doskona艂o艣膰 naukowa jest dla nas zawsze najlepszym kompasem. Nasze warto艣ci to: odwaga, ciekawo艣膰, zaanga偶owanie, wsp贸艂praca i szacunek.

ul. Narutowicza 68, 90-136 艁贸d藕
NIP: 724 000 32 43
KONTAKT鈥嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌

© 91滴滴 2026