Jak wygl膮da to w praktyce na Uniwersytecie 艁贸dzkim?
Uniwersytet 艁贸dzki 鈥� albo w ramach konsorcjum z innymi uczelniami i instytutami badawczymi, albo indywidualnie 鈥� zawiera z zagranicznymi wydawcami umowy, kt贸re obejmuj膮 po pierwsze subskrypcj臋 tre艣ci (g艂贸wnie ksi膮偶ek i czasopism), a po drugie w艂a艣nie programy publikowania otwartego. W ubieg艂ych latach oferta program贸w obejmowa艂a 艂膮cznie ponad sze艣膰 tysi臋cy czasopism.
W ramach dost臋pnych program贸w publikowania otwartego w 2025 uda艂o si臋 opublikowa膰 88 artyku艂贸w w otwartym dost臋pie, co prze艂o偶y艂o si臋 na ok. 977 tysi臋cy z艂otych oszcz臋dno艣ci w op艂atach za publikowanie*. To pokazuje, 偶e udzia艂 w programach otwartego publikowania ma podw贸jn膮 korzy艣膰:
-
zwi臋ksza dost臋pno艣膰 wynik贸w bada艅 dla czytelnik贸w na ca艂ym 艣wiecie,
-
pozwala ograniczy膰 koszty publikowania ponoszone przez autor贸w i jednostki.
W 2025 roku najwi臋kszym zainteresowaniem cieszy艂o si臋 pi臋膰 du偶ych program贸w:
- Elsevier,
- Springer,
- Cambridge University Press (indywidualna umowa U艁),
- Oxford University Press,
- Taylor&Francis.
W 2026 roku najszybciej, ju偶 w sierpniu, wyczerpa艂a si臋 pula programu Taylor&Francis, a pozosta艂e powoli zaczynaj膮 topnie膰. Warto skorzysta膰 z ostatnich dost臋pnych miejsc w programach Elsevier i Springer. Programy Oxford University Press i Cambridge University Press dzia艂aj膮 do ko艅ca roku z nieograniczon膮 pul膮 artyku艂贸w!
W tym roku warto skorzysta膰 tak偶e z nowego programu: zni偶ki na publikacj臋 w czasopismach SAGE. W czasopismach hybrydowych SAGE autorzy z U艁 mog膮 publikowa膰 za sta艂膮 promocyjn膮 op艂at膮 w wysoko艣ci 200 GBP, a w czasopismach Gold Open Access maj膮 10% zni偶ki.
S膮 te偶 programy dziedzinowe, g艂贸wnie zwi膮zane z fizyk膮, chemi膮 i biologi膮, kt贸re znajduj膮 swoje sta艂e grono odbiorc贸w.
Przed wys艂aniem artyku艂u nale偶y sprawdzi膰, czy czasopismo i wydawca s膮 obj臋ci programem publikowania otwartego oraz jakie warunki trzeba spe艂ni膰, aby z niego skorzysta膰.
Czy s膮 minusy program贸w publikowania otwartego?
Wszystko to brzmi bardzo dobrze, ale nie jest pozbawione wad. G艂贸wnym minusem jest d艂ugi czas procedowania um贸w konsorcyjnych i niepewno艣膰 zwi膮zana z tym, czy ministerstwo przyzna dofinansowanie na programy w danym roku i je艣li tak, to w jakiej wysoko艣ci. Gdy MNiSW ogranicza 艣rodki, wydawcy zmieniaj膮 oferty na mniej korzystne albo program zostaje zawieszony. Z punktu widzenia autora, kt贸ry chce skorzysta膰 z programu, najwi臋kszy problem pojawia si臋 zawsze w pierwszym kwartale roku, gdy nie ma jasno艣ci co do zasad dzia艂ania program贸w.
Informacje o aktualnie dost臋pnych programach i zasadach korzystania z nich znajduj膮 si臋 na stronie oraz w Bazie Wiedzy w Portalu Pracowniczym w zak艂adce .
*Dane na podstawie badania przeprowadzonego przez Bibliotek臋 U艁 w oparciu o informacje z paneli administracyjnych program贸w publikowania otwartego i informacje uzyskane od ICM UW.