91滴滴

Lata czterdzieste to lata odbudowy Polski po zniszczeniach wojennych, ale tak偶e czas powa偶nych konflikt贸w wewn臋trznych, poniewa偶 niema艂a cz臋艣膰 spo艂ecze艅stwa nie akceptowa艂a nowego, coraz bardziej obcego demokracji ustroju.  

R贸wnie偶 na uczelniach walczono o鈥痷trzymanie autonomii i鈥痭iezale偶no艣膰 od ideologii marksistowskiej. Na czele tego oporu w鈥痭owo powsta艂ym Uniwersytecie 艁贸dzkim sta艂 Rektor - prof. Tadeusz Kotarbi艅ski, wspierany przez znaczn膮 cz臋艣膰 profesury oraz opozycyjnie nastawionych student贸w. Walczono o鈥痾achowanie tradycyjnych wolno艣ci akademickich, a鈥痶ak偶e o鈥痭iepoddawanie si臋 presji ideologii. Profesorowi, kt贸ry by艂 zdeklarowanym wolnomy艣licielem, chodzi艂o nie tylko o鈥痮p贸r wobec wprowadzanego wtedy dogmatycznego marksizmu, ale tak偶e o鈥痭ieuleganie naciskom Ko艣cio艂a katolickiego. 

Prof. Tadeusz Kotarbi艅ski jako Rektor broni艂 nie tylko autonomii uczelni, ale i m艂odzie偶y, kt贸rej w wielu przypadkach grozi艂y represje polityczne.  Naturalnym w jego przypadku by艂a wi臋c bliska wsp贸艂praca z m艂odzie偶膮 studenck膮 i jej organizacjami jako opiekun i wychowawca.   

O艣rodkiem studenckiego oporu w Uniwersytecie 艁贸dzkim by艂o m.in. Ko艂o Naukowe Prawnik贸w i鈥疎konomist贸w. Cz艂onkowie Ko艂a zainicjowali w鈥�1946 roku zbi贸rk臋 pieni臋dzy na sztandar uniwersytecki, proponuj膮c jednocze艣nie, by wypisa膰 na nim has艂o 鈥濸rawda i鈥疻olno艣膰". S艂owa te zaczerpni臋to z鈥痯rzem贸wienia prof. Tadeusza Kotarbi艅skiego, w鈥痥t贸rym powiedzia艂: 

鈥�鈥濸rawda i鈥疻olno艣膰 鈥� oto sztandarowe has艂a uniwersytetu".鈥�  

Ufundowany przez student贸w dar wr臋czy艂a Rektorowi delegacja organizacji samopomocowej Bratnia Pomoc. Uroczysto艣膰 mia艂a miejsce 14 marca 1948 roku. Z鈥痡ej okazji Bratnia Pomoc wyda艂a jednodni贸wk臋 鈥濼rzy lata pracy", do kt贸rej prof. Kotarbi艅ski napisa艂 artyku艂 m贸wi膮cy o鈥痺arto艣ci, donios艂o艣ci i鈥痺a偶no艣ci nauki.  

Nauka nie dlatego jest tak bardzo wa偶na, 偶e nasyca ciekawo艣膰 i鈥痷rabia finezyjnie interesuj膮ce intelekty, nie dlatego, 偶e sztuce w鈥痥szta艂towaniu wytworno艣ci pokrewna i鈥痾e sztuk膮 bywa jednym tchem wspominana nie bez uszczerbku dla w艂asnej powagi, lecz dlatego, 偶e jest nieodzown膮 preparacj膮, nieodzownym przygotowaniem dzielnego gospodarstwa i鈥痵艂u偶膮cej gospodarstwu techniki, przygotowaniem obrony przed chorobami i鈥痾gonem przedwczesnym, obrony przed kl臋skami spo艂ecznymi, a鈥痺 szczeg贸lno艣ci przed kl臋sk膮 pora偶ki w鈥痺alce o鈥痠stnienie w鈥痵pos贸b godny istnienia. 

Prof. Kotarbi艅ski m贸wi w artykule o nauce, jej warto艣ci i wa偶no艣ci tak w wymiarze praktycznym (in偶ynieria, medycyna), jak i znaczeniu poznawczym kszta艂cenia ludzkich umys艂贸w.  Ceni膮c rol臋 nauki, wp艂ywaj膮c膮 na dobrobyt ekonomiczny i spo艂eczny Profesor wskazuje zarazem na znaczenie nauk takich jak dyscypliny humanistyczne i 艣cis艂e. Dyscypliny te maj膮 istotny wp艂yw na przygotowanie intelektualne i wprowadzenie w kultur臋. Dostrzega on to, 偶e widzenie nauki tylko w perspektywie korzy艣ci instrumentalnych, zdaje si臋 stawia膰 nieco na drugim planie te dyscypliny, jako przynosz膮ce mniejsze efekty dora藕ne.  

Prof. Tadeusz Kotarbi艅ski odegra艂 ogromn膮 rol臋 nie tylko w鈥痯ierwszych latach istnienia Uniwersytetu 艁贸dzkiego. Nada艂 kierunek rozwojowi uczelni, ukszta艂towa艂 taki model pracy naukowej, kt贸ry przez kolejne dziesi臋ciolecia jest punktem odniesienia dla ca艂ej wsp贸lnoty akademickiej naszego Uniwersytetu. 

Kontynuuj膮c humanistyczn膮 refleksj臋 Profesora, w鈥�2015 r., z鈥痮kazji jubileuszu 70-lecia uczelni, ustanowiono Nagrod臋 im. Pierwszego Rektora Uniwersytetu 艁贸dzkiego Profesora Tadeusza Kotarbi艅skiego za wybitn膮 prac臋 z鈥痾akresu nauk humanistycznych   

Nagroda jest wyr贸偶nieniem og贸lnopolskim, kt贸re zyska艂o w鈥�艣rodowisku polskich naukowc贸w du偶膮 renom臋. Konkurs umo偶liwia pokazanie szerszej publiczno艣ci warto艣ci i鈥痳贸偶norodno艣ci prac humanistycznych powstaj膮cych w鈥疨olsce. 

Materia艂 藕r贸d艂owy: prof. Ryszard Kleszcz, cz艂onek Kapitu艂y Nagrody im. Prof. Tadeusza Kotarbi艅skiego, Wydzia艂 Filozoficzno-Historyczny U艁; Pawe艂 Spodenkiewicz, Biblioteka Uniwersytetu 艁贸dzkiego 

Redakcja: Centrum Komunikacji i PR U艁