Narodowe Centrum Nauki w pi艣mie Dyrektora NCN z 21 wrze艣nia 2026 r. doprecyzowa艂o zasady wykorzystania niewykorzystanych 艣rodk贸w z kategorii koszty po艣rednie open access (OA). Kluczowa informacja dla kierownik贸w projekt贸w i os贸b aplikuj膮cych o granty jest taka, 偶e zako艅czenie projektu nie oznacza konieczno艣ci zako艅czenia dzia艂a艅 zwi膮zanych z otwart膮 nauk膮. Niewykorzystane 艣rodki OA mog膮 pozosta膰 w dyspozycji jednostki i by膰 wykorzystywane tak偶e po zako艅czeniu projektu.
Co istotne, NCN podkre艣la, 偶e koszty po艣rednie OA nale偶y rozumie膰 szerzej ni偶 wy艂膮cznie jako 艣rodki na op艂aty publikacyjne (APC).
艢rodki te mog膮 wspiera膰 m.in.:
- publikowanie wynik贸w bada艅 w modelu Open Access,
- przygotowanie danych badawczych do udost臋pnienia zgodnie z zasadami FAIR,
- porz膮dkowanie, dokumentowanie i kuracj臋 danych,
-
przygotowanie i aktualizacj臋 plan贸w zarz膮dzania danymi,
-
nadawanie metadanych i identyfikator贸w trwa艂ych,
-
anonimizacj臋 i pseudonimizacj臋 danych,
-
koszty udost臋pniania i archiwizacji danych,
-
utrzymanie i rozw贸j infrastruktury wspieraj膮cej zarz膮dzanie danymi,
-
rozw贸j kompetencji os贸b wspieraj膮cych otwart膮 nauk臋, w tym data steward贸w i data manager贸w.
Co wa偶ne, NCN wskazuje r贸wnie偶 na mo偶liwo艣膰 przeznaczania tych 艣rodk贸w na wynagrodzenia oraz rozw贸j kompetencji os贸b odpowiedzialnych za zarz膮dzanie danymi badawczymi i wsparcie badaczy w realizacji obowi膮zk贸w zwi膮zanych z otwart膮 nauk膮.
Nie ma sztywnego terminu wykorzystania niewykorzystanych 艣rodk贸w OA po zako艅czeniu projektu. Wynika to z d艂ugoterminowego charakteru obowi膮zk贸w zwi膮zanych m.in. z przechowywaniem i udost臋pnianiem danych badawczych. Co wi臋cej, 艣rodki mog膮 zosta膰 przeznaczone na finansowanie publikacji OA niezwi膮zanej bezpo艣rednio z projektem, z kt贸rego pochodzi艂 rycza艂t, o ile finansowanie s艂u偶y realizacji zasad otwartej nauki. Je偶eli kierownik projektu nie jest ju偶 zatrudniony w jednostce, 艣rodki pozostaj膮 w dyspozycji jednostki i mog膮 zosta膰 wykorzystane na dzia艂ania OA innych badaczy i badaczek.
To wa偶na zmiana z perspektywy instytucji: koszty po艣rednie OA mog膮 by膰 traktowane jako d艂ugoterminowe narz臋dzie wspierania otwartej nauki, a nie wy艂膮cznie jako bud偶et na APC w ramach konkretnego projektu.
Szczeg贸艂y w pi艣mie Dyrektora NCN z 21 wrze艣nia 2026 r.