Czy wiesz, 偶e jednymi z podstawowych potrzeb ka偶dego cz艂owieka s膮 poczucie przynale偶no艣ci i bycia wa偶nym? W codziennych interakcjach, zar贸wno w zwi膮zkach romantycznych, przyja藕niach czy relacjach zawodowych, wszyscy poszukujemy potwierdzenia naszej warto艣ci. Takie sygna艂y uznania, wa偶no艣ci, dostrzegania drugiego cz艂owieka nazywane s膮 w analizie transakcyjnej (AT) znakami rozpoznania (ang. strokes)., Mo偶emy je otrzymywa膰 od innych, ale i dawa膰 sami sobie. Jak wp艂ywaj膮 one na blisko艣膰 i relacje mi臋dzyludzkie?
Dotyk, u艣miech, pochwa艂a 鈥� to wa偶ne!
Eric Berne (1964), tw贸rca analizy transakcyjnej, zauwa偶y艂, 偶e ludzie od urodzenia potrzebuj膮 znak贸w rozpoznania, kt贸re mog膮 mie膰 form臋 zar贸wno niewerbaln膮 (np. dotyk, u艣miech, przygotowanie komu艣 posi艂ku), jak i werbaln膮 (pochwa艂a, wyrazy uznania, podzi臋kowanie). Brak tych sygna艂贸w mo偶e prowadzi膰 do poczucia odrzucenia, osamotnienia i izolacji, podczas gdy ich dawanie w autentyczny i adekwatny spos贸b 鈥� sprzyja budowaniu blisko艣ci i poczucia w艂asnej warto艣ci. I wiesz co? Wbrew powszechnemu przekonaniu, nie mo偶na z nimi przesadzi膰, dlatego nie obawiaj si臋, 偶e daj膮c pozytywne znaki rozpoznania, kogo艣 przechwalisz albo rozpu艣cisz.
Badania pokazuj膮, 偶e forma i ilo艣膰 pozytywnych znak贸w rozpoznania wp艂ywaj膮 na jako艣膰 relacji. Gottman (2024), jeden z czo艂owych badaczy zwi膮zk贸w, odkry艂, 偶e pary, kt贸re do艣wiadczaj膮 stosunku 5:1 pozytywnych do negatywnych interakcji, maj膮 wi臋ksze szanse na trwa艂y zwi膮zek. Oznacza to, 偶e pi臋ciokrotnie cz臋艣ciej nale偶y wyra偶a膰 uznanie, wdzi臋czno艣膰 czy sympati臋, ni偶 krytykowa膰 (chocia偶 warunkowe negatywne znaki rozpoznania w postaci informacji zwrotnej koryguj膮cej opartej o komunikat JA s膮 r贸wnie偶 potrzebne, poniewa偶 pozwalaj膮 wyznacza膰 granice i wskazywa膰 obszary do naprawy).
Wzajemna 偶yczliwo艣膰 w codziennym 偶yciu
W zdrowym zwi膮zku osoby partnerskie obdarzaj膮 si臋 znakami rozpoznania 鈥� od ma艂ych gest贸w (przytulenie, kontakt wzrokowy, ciep艂e s艂owo, przykrycie kocem) po du偶e deklaracje (wsparcie w trudnych momentach, wsp贸lne 艣wi臋towanie sukces贸w, obecno艣膰 w chorobie). Gottman (2024) wskazuje, 偶e jednym z kluczowych czynnik贸w trwa艂o艣ci zwi膮zk贸w jest wzajemna 偶yczliwo艣膰 w codzienno艣ci 鈥� czyli systematyczne okazywanie sobie szacunku i mi艂o艣ci. Ciekawe badania przeprowadzone przez Gordona i in. (20211), pokaza艂y, 偶e pary, kt贸re codziennie wymienia艂y si臋 wyrazami uznania i wdzi臋czno艣ci, mia艂y ni偶szy poziom stresu i wi臋ksze poczucie satysfakcji w zwi膮zku. Drobne s艂owa takie jak: 鈥瀌ostrzegam tw贸j wysi艂ek鈥�, 鈥瀋iesz臋 si臋, 偶e jeste艣 w moim 偶yciu鈥� czy 鈥瀌oceniam twoj膮 trosk臋鈥� mog膮 by膰 pot臋偶nymi narz臋dziami budowania blisko艣ci.
Teoria styl贸w przywi膮zania Bowlby鈥檈go (1988) oraz badania Ainsworth (1978) wskazuj膮, 偶e nasza zdolno艣膰 do przyjmowania i dawania znak贸w rozpoznania jest 艣ci艣le powi膮zana ze stylem przywi膮zania, kt贸ry kszta艂tuje si臋 w dzieci艅stwie. Osoby o bezpiecznym stylu przywi膮zania maj膮 wi臋ksz膮 艂atwo艣膰 otwartego przyjmowania i oferowania pozytywnych znak贸w rozpoznania, podczas gdy osoby z unikowym stylem przywi膮zania mog膮 mie膰 trudno艣ci z ich okazywaniem i przyjmowaniem. Osoby charakteryzuj膮ce si臋 l臋kowym stylem przywi膮zania poszukuj膮 potwierdzenia, 偶e s膮 kochane i akceptowane, jednocze艣nie mog膮 interpretowa膰 nawet neutralne lub zwyczajne zachowania jako sygna艂y odrzucenia lub braku zainteresowania.
Z czego sk艂ada si臋 mi艂o艣膰
W swojej teorii Sternberg (1986) wyr贸偶ni艂 trzy kluczowe sk艂adniki mi艂o艣ci: intymno艣膰, nami臋tno艣膰 i zaanga偶owanie. Ka偶dy z tych element贸w mo偶na budowa膰 i wzmacnia膰 poprzez 艣wiadome okazywanie pozytywnych znak贸w rozpoznania 鈥� intymno艣膰 ro艣nie m.in. dzi臋ki wzajemnemu zainteresowaniu i wsparciu emocjonalnemu, nami臋tno艣膰 poprzez czu艂o艣膰 i dotyk, p艂omienne wyznania, a zaanga偶owanie dzi臋ki wsp贸lnemu docenianiu, piel臋gnowaniu relacji, sk艂adane deklaracje. Wojciszke (2018) zwraca uwag臋, 偶e mi艂o艣膰 przechodzi przez r贸偶ne fazy, a z czasem rola znak贸w rozpoznania ewoluuje. Na pocz膮tku relacji po偶膮dane s膮 przede wszystkim pochwa艂y i nami臋tne gesty, a z czasem w zwi膮zku najistotniejsze staj膮 si臋 codzienne akty troski, uwagi i uznania. Zrozumienie swojego stylu przywi膮zania mo偶e pom贸c w lepszym zarz膮dzaniu relacjami i 艣wiadomym dawaniu oraz przyjmowaniu znak贸w rozpoznania.
Chocia偶 najcz臋艣ciej szukamy uznania w oczach innych, kluczowe jest tak偶e samodzielne obdarzanie si臋 pozytywnymi znakami rozpoznania. Wewn臋trzny dialog pe艂en 偶yczliwo艣ci mo偶e wp艂yn膮膰 na nasze poczucie w艂asnej warto艣ci i og贸lne zadowolenie z 偶ycia. Badania Neff (2011) nad samowsp贸艂czuciem wskazuj膮, 偶e osoby, kt贸re traktuj膮 siebie z 艂agodno艣ci膮 i wyrozumia艂o艣ci膮, maj膮 ni偶szy poziom kortyzolu (hormonu stresu) i wi臋ksz膮 odporno艣膰 psychiczn膮. Warto wi臋c codziennie przypomina膰 sobie o swoich sukcesach, akceptowa膰 swoje s艂abo艣ci i traktowa膰 siebie tak, jak traktowaliby艣my najlepszego przyjaciela.
Codzienne 鈥瀢zmacniacze鈥� mi艂o艣ci
O ile Walentynki s膮 pi臋knym przypomnieniem o mi艂o艣ci, o tyle jej wzmacnianie to proces codzienny, bo 鈥瀊udowanie relacji to nie sprint, a maraton鈥�.
Dlatego warto:
- Codziennie oferowa膰 bliskim osobom (i sobie) pozytywne znaki rozpoznania 鈥� komplementy, docenienie wysi艂ku (nawet tego z pozoru oczywistego), drobne gesty 偶yczliwo艣ci i troski.
- By膰 obecnym 鈥� czas to najpi臋kniejsze co mo偶na komu艣 podarowa膰 鈥� aktywne s艂uchanie, kontakt wzrokowy, po艣wi臋canie uwagi bliskim wzmacnia wi臋zi.
- Dba膰 o ciep艂y dialog wewn臋trzny 鈥� zauwa偶anie swoich osi膮gni臋膰, dawanie sobie przyzwolenia na b艂臋dy i bycie dla siebie wyrozumia艂ym/膮, troch臋 w kontrze do wewn臋trznego krytyka.
Mi艂o艣膰 i bliskie relacje opieraj膮 si臋 na drobnych, codziennych gestach. Niech ka偶dy dzie艅 stanie si臋 okazj膮 do ofiarowania sobie i innym pozytywnych znak贸w rozpoznania, kt贸re buduj膮 poczucie warto艣ci i wzmacniaj膮 wi臋zi 鈥� 鈥瀖a艂e rzeczy, robione cz臋sto, s膮 kluczem do sukcesu w mi艂o艣ci鈥�.
Dr Marta Kucharska-Hauk, autorka artyku艂u
惭补迟别谤颈补艂: dr Marta Kucharska-Hauk, Zak艂ad Psychologii Relacji i R贸偶norodno艣ci Interpersonalnej na
Redakcja: Biuro Prasowe U艁
殴谤贸诲艂补:
Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S. (1978). Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Lawrence Erlbaum Associates.
Berne, E. (1964). Games people play: The psychology of human relationships. Grove Press.
Bowlby, J. (1988). A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. Basic Books.
Gordon, A. M., Arnette, R. A., Smith, R. E. (2011). Have you thanked your spouse today? Felt and expressed gratitude among married couples. Personality and Individual Differences, 50(3), 339鈥�343.
Gottman, J. M., Silver, N. (2024). Siedem zasad udanego ma艂偶e艅stwa. WUJ.
Neff, K. (2011). Self-compassion: Stop beating yourself up and leave insecurity behind. HarperCollins.
Sternberg, R. J. (1986). A triangular theory of love. Psychological Review, 93(2), 119鈥�135.
Wojciszke, B. (2018). Psychologia mi艂o艣ci. Wydawnictwo Naukowe PWN.