Nowa "normalno艣膰"
Wybuch pandemii i zwi膮zane z tym re偶imy sanitarne zmieni艂y nie tylko spos贸b, w jaki wchodzimy w interakcje z drugim cz艂owiekiem, ale tak偶e nasze codzienne nawyki. Zacz臋li艣my inaczej pracowa膰, sp臋dza膰 wolny czas czy wykonywa膰 prozaiczne czynno艣ci. Zamiast chodzi膰 do kina, muzeum czy na koncerty, s艂uchali艣my muzyki online, ogl膮dali艣my filmy w Internecie, a na spotkania ze znajomymi umawiali艣my si臋 za po艣rednictwem komunikator贸w. Jak podaje Microsoft, na koniec 2020 roku z platformy Teams korzysta艂o codziennie ponad 115 mln u偶ytkownik贸w, gdy jeszcze w marcu wielko艣膰 ta kszta艂towa艂a si臋 na poziomie 44 mln. Niew膮tpliwie mia艂 na to wp艂yw rozw贸j modelu home office i nauki zdalnej.
Z bada艅 McKinsey Institute wynika, 偶e znacznie wzros艂o zainteresowanie zakupami online, w tym w kategorii artyku艂贸w spo偶ywczych oraz realizacj膮 zam贸wie艅 na wynos z restauracji. Dla konsument贸w kluczowe sta艂y si臋: wygoda, bezpiecze艅stwo i atrakcyjne ceny. Jak podkre艣laj膮 eksperci KPMG, co drugi konsument, kt贸ry zmieni艂 swoje nawyki zakupowe w tym okresie, deklaruje, 偶e nie zmieni ich w najbli偶szej przysz艂o艣ci. Zrewidowali艣my r贸wnie偶 nasz stosunek do got贸wki - znacz膮co zwi臋kszy艂a si臋 bowiem w minionym roku liczba p艂atno艣ci bezgot贸wkowych. Wzros艂a te偶 aktywno艣膰 konsument贸w w kana艂ach mobilnych i poziom wykorzystania przez nich portfeli cyfrowych, co potwierdzaj膮 wyniki raportu NetB@nk Q3/2020.
Du偶o cz臋艣ciej korzystali艣my te偶 z r贸偶norodnych aplikacji mobilnych, na co wskaza艂 co trzeci respondent bada艅 prowadzonych przez Fundacj臋 Przysz艂o艣膰 Pokole艅 we wsp贸艂pracy z IBRiS. Nie tylko u艂atwia艂y one codzienne aktywno艣ci, ale tak偶e zwi臋ksza艂y mobilno艣膰 ich u偶ytkownik贸w, mo偶liwo艣ci komunikacji i dost臋p do bie偶膮cych informacji. Ch臋tnie s艂uchali艣my audiobook贸w czy podcast贸w, ogl膮dali艣my webinaria wykorzystuj膮c je jako mo偶liwo艣膰 poszerzenia naszej wiedzy i zainteresowa艅. Pandemia przyczynia艂a si臋 r贸wnie偶 do wzrostu zainteresowania us艂ugami telemedycznymi. 62% os贸b, kt贸re skorzysta艂o w 2020 roku z tego rozwi膮zania by艂o z niego zadowolonych, jak wskazuj膮 wyniki raportu "Barometr Bayer 2020". W艣r贸d najwi臋kszych wad wskazano jednak na niepe艂n膮 us艂ug臋 w tym zakresie oraz brak fizycznego kontaktu z lekarzem, postrzegaj膮c us艂ugi telemedyczne raczej jako uzupe艂nienie dotychczasowych mo偶liwo艣ci.
Biznes wsparty technologicznie
Na pandemii zyska艂y przede wszystkim te firmy, kt贸re s膮 zwi膮zane z technologiami, dostarczaj膮c rozwi膮za艅 i narz臋dzi zar贸wno dla biznesu, jak i produkt贸w oraz us艂ug skierowanych do zwyk艂ych u偶ytkownik贸w. Dla nich wirus sta艂 si臋 impulsem do intensyfikacji proces贸w transformacji cyfrowej i rozwoju. W efekcie serwisy streamingowe, platformy e-commerce, tw贸rcy komunikator贸w internetowych, dostawcy aplikacji mobilnych, us艂ug e-learningowych, sprz臋tu komputerowego czy urz膮dze艅 mobilnych odnotowali znaczne wzrosty, przy jednoczesnym obserwowanym trendzie spadkowym w wielu innych sektorach i ga艂臋ziach rynku. W艣r贸d marek, kt贸re najszybciej si臋 rozwija艂y i zyskiwa艂y na popularno艣ci w minionym roku, wed艂ug rankingu "Best Global Brands 2020", znalaz艂y si臋 Amazon, Microsoft, Spotify, Netflix i Adobe. To rok, w kt贸rym wiele firm z sektora BigTech niew膮tpliwie ugruntowa艂o swoj膮 pozycj臋.
Wed艂ug McKinsey Global Institute obecna pandemia przyspieszy艂a r贸wnie偶 procesy automatyzacji i robotyzacji, co ma wp艂yw na przysz艂o艣膰 rynku pracy. Eksperci s膮 tak偶e zdania, 偶e poziom efektywno艣ci zada艅 wykonywanych w miejscu pracy, np. biurze, i poza nim jest por贸wnywalny dla 20% 艣wiatowej si艂y roboczej. Stwarza to szans臋 na dalsz膮 popularyzacj臋 modeli pracy zdalnej i hybrydowej. Nie bez znaczenia pozostaje tu oczywi艣cie r贸wnie偶 aspekt ekonomiczny, kt贸ry mo偶e stanowi膰 istotny argument dla firm przy decyzji o wprowadzeniu takich rozwi膮za艅. Dotyczy to chocia偶by mo偶liwo艣ci cz臋艣ciowego ograniczenia koszt贸w wynajmu powierzchni biurowych czy koszt贸w zwi膮zanych z podr贸偶ami s艂u偶bowymi.
Wida膰 te偶 wyra藕nie przechodzenie w kierunku on-line'owych kana艂贸w sprzeda偶y i komunikacji z klientami. Jak wskazuje raport PMR "Handel internetowy w Polsce 2020. Analiza i prognoza rozwoju rynku e-commerce na lata 2020-2025" polski rynek e-commerce odnotowa艂 w minionym roku najwy偶szy wzrost od kilkunastu lat. Lockdown i kolejne ograniczenia sanitarne przyczyni艂y si臋 tak偶e do ograniczania ilo艣ci tradycyjnych punkt贸w sprzeda偶y, kt贸re cz臋艣膰 marek, jak np.: Reserved, Sinsay, Kazar, Empik czy H&M uzna艂o za ma艂o op艂acalne. Jednocze艣nie wi臋kszy nacisk po艂o偶ony zosta艂 na rozw贸j kana艂贸w sprzeda偶y i komunikacji online. Jeszcze bardziej, ni偶 w minionych latach, istotne sta艂y si臋: satysfakcja klient贸w na ka偶dym poziomie interakcji i bezpiecze艅stwo zawieranych transakcji. Z danych PrestaShop wynika, 偶e na dodatkowe modu艂y i us艂ugi w tym zakresie wydano w 2020 roku o 44% wi臋cej ni偶 przed wybuchem pandemii. Po rozwi膮zania e-commerce si臋gn臋艂y r贸wnie偶 firmy, kt贸re dotychczas prowadzi艂y swoj膮 dzia艂alno艣膰 jedynie za po艣rednictwem tradycyjnych kana艂贸w sprzeda偶y, np. w sektorze gastronomicznym czy w sektorze e-grocery, szukaj膮c w technologii sposobu na przetrwanie w kr贸tkim okresie i szansy na potencjalny rozw贸j w dalszej perspektywie.
W kierunku cyfrowego jutra
Najbli偶szy rok niew膮tpliwie przyniesie nam kontynuacj臋 dotychczasowych trend贸w i ich pog艂臋bienie zar贸wno w wymiarze spo艂ecznym, jak i biznesowym. Wci膮偶 trwaj膮ca pandemia i towarzysz膮ce jej ograniczenia sprawiaj膮, 偶e technologia staje si臋 narz臋dziem pozwalaj膮cym na iluzoryczn膮 normalno艣膰. I chocia偶 zabrak艂o nam czasu na adaptacj臋 do nowych reali贸w, to przyzwyczaili艣my si臋 do jej obecno艣ci i akceptujemy j膮 ju偶 nie tylko jako przej艣ciow膮 odpowied藕 na potrzeby chwili. Proces ten b臋dzie ponadto stymulowa膰 szereg nowych dokument贸w i wytycznych, kt贸re tworz膮 ramy, strategie i rekomendacje dla budowanego ekosystemu coraz intensywniejszych interakcji cz艂owieka i technologii - jak chocia偶by "Getting the Future Right - Artificial Intelligence and Fundamental Rights" czy "Polityka dla rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce od roku 2020".
Trendem, na kt贸ry warto w tym roku zwr贸ci膰 uwag臋 jest rozwijaj膮cy si臋 Internet of Behaviour (IoB). Eksperci Gartnera s膮 bowiem zdania, 偶e do 2023 roku cyfrowo "艣ledzone" b臋d膮 zachowania i 艣lady cyfrowe oko艂o 40% 艣wiatowej populacji, a pochodz膮ce z tego informacje zaczn膮 by膰 podstaw膮 do kreowania naszych zachowa艅 konsumenckich i spo艂ecznych. To zdecydowanie nasili obawy zwi膮zane z bezpiecze艅stwem, prywatno艣ci膮 i etyk膮, co potwierdzaj膮 wyniki pierwszego og贸lnopolskiego raportu "Digital ethics - polscy konsumenci wobec wyzwa艅 etycznych zwi膮zanych z rozwojem technologii". Nie bez znaczenia b臋dzie tak偶e poziom i zakres wykorzystania zaawansowanych technologicznie rozwi膮za艅 jako potencjalnego remedium na pog艂臋biaj膮ce si臋 od kilku lat zjawisko ekonomii samotno艣ci. Technologia stwarza bowiem spore mo偶liwo艣ci w obszarze komercjalizacji kolejnych aplikacji czy platform imituj膮cych i zast臋puj膮cych realne kontakty mi臋dzyludzkie. Co ciekawe, z jednej strony technologia jest cz臋sto postrzegana jako jeden z czynnik贸w determinuj膮cych pog艂臋bianie si臋 zjawiska spo艂ecznego wyobcowania, z drugiej staje si臋 r贸wnolegle 艣rodkiem maj膮cym mu przeciwdzia艂a膰. Wydaje si臋 tak偶e, 偶e w tym roku technologie cyfrowe znajd膮 wi臋ksze, ni偶 dotychczas, zastosowanie w obszarze dzia艂a艅 proekologicznych i jeszcze bardziej zintensyfikuj膮 zmiany w sektorze e-health. Rok ten to r贸wnie偶 rok, w kt贸rym powinni艣my obserwowa膰 systematyczny wzrost ilo艣ci wdro偶e艅 opartych na technologii 5G.
Dominika Kaczorowska-Spychalska jest dyrektorem Centrum Mikser Inteligentnych Technologii na Wydziale Zarz膮dzania Uniwersytetu 艁贸dzkiego. Aktualny obszar jej zainteresowa艅 naukowych obejmuj膮 technologie cyfrowe, w szczeg贸lno艣ci Internet of Things (IoT), sztuczn膮 inteligencj臋 (AI) i 5G oraz ich implikacje w biznesie, z uwzgl臋dnieniem ich wp艂ywu na zachowania cz艂owieka. Jest ekspertem Instytutu Ko艣ciuszki, podejmuj膮cego liczne dzia艂ania na rzecz rozwoju spo艂eczno-gospodarczego i cyberbezpiecze艅stwa w ramach UE i NATO. Jest autork膮 (w cz臋艣ci wsp贸艂autork膮) ponad 60 publikacji wydanych zar贸wno w wydawnictwach polskich, w tym czasopismach bran偶owych, jak i zagranicznych. Reprezentowa艂a Polsk臋 podczas Konferencji Pa艅stw Grupy Wyszechradzkiej "V4 Conference on Artificial Intelligence, a tak偶e by艂a w grupie ekspert贸w zewn臋trznych Ministerstwa Cyfryzacji zaanga偶owanych w prace nad przygotowaniem "Za艂o偶e艅 do strategii AI w Polsce". W 2020 roku znalaz艂a si臋 w艣r贸d laureatek rankingu Perspektyw Top 15 Women in 5G.
Uniwersytet 艁贸dzki to jedna z najwi臋kszych polskich uczelni. Misj膮 U艁 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki, nauk spo艂ecznych, przyrodniczych, 艣cis艂ych, nawet medycznych. U艁 wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba ucz膮cych si臋 tutaj student贸w z zagranicy, a polscy studenci, dzi臋ki programom wymiany, poznaj膮 Europ臋, Azj臋, wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.
Zobacz nasze projekty naukowe na
Tekst: dr Dominika Kaczorowska-Spychalska