Narz臋dzie do pracy
Nie wszystkie pu艂apki s膮 niebezpieczne. Cho膰 na pierwszy rzut oka wydaje si臋, 偶e kto艣 lub co艣 ucierpi, w przypadku fotopu艂apek biolodzy i ekolodzy s膮 zadowoleni z unikalnych i cennych informacji, podczas gdy zwierz臋ta praktycznie nie zauwa偶aj膮 obecno艣ci tego sprz臋tu.
Fotopu艂apki to urz膮dzenia, kt贸re automatycznie wykonuj膮 zdj臋cia lub filmy zwierz膮t w ci膮gu dnia i nocy. Gdy czujnik ruchu na podczerwie艅 wykryje obecno艣膰 zwierz臋cia, automatycznie zostaje aktywowana.
Ukryte 偶ycie zwierz膮t, cz臋sto zwi膮zane z ich nocnym trybem 偶ycia, utrudnia ich obserwacj臋, ale dzi臋ki 艣wietle podczerwonemu zapisy fotopu艂apki mog膮 by膰 kontynuowane przez ca艂膮 noc. Po pewnym czasie badacz wraca do fotopu艂apki, aby sprawdzi膰 zarejestrowane zdj臋cia, wymieni膰 baterie i kart臋 pami臋ci.
Wyj膮tkowa La Gran Sabana
Po艂o偶ona w po艂udniowo-wschodniej Wenezueli, jest miejscem o wysokiej bior贸偶norodno艣ci, endemizmie, r贸偶norodno艣ci kulturowej oraz charakteryzuje si臋 jedn膮 z najstarszych formacji g贸r sto艂owych na 艣wiecie - tepui. Dlatego w 1962 r. znaczna cz臋艣膰 tego terytorium zosta艂a og艂oszona Parkiem Narodowym Canaima, a w 1994 r. UNESCO og艂osi艂o j膮 艢wiatowym Dziedzictwem. Powierzchnia tego parku jest dziesi臋膰 razy wi臋ksza od wszystkich park贸w narodowych w Polsce razem wzi臋tych.
Jednak fauna Gran Sabany, w przeciwie艅stwie do jej flory, jest ma艂o znana, zw艂aszcza ssaki, o kt贸rych wiedz臋 posiadamy dzi臋ki opowie艣ciom Indian Pem贸n, bardziej ni偶 z bezpo艣redniej obserwacji naukowej. To tutaj fotopu艂apki odgrywaj膮 wa偶n膮 rol臋, zast臋puj膮c wysi艂ek badacza, co, mimo 偶e jest szczeg贸lnym do艣wiadczeniem, mo偶e by膰 bardzo czasoch艂onne.
Badania zaburze艅 antropogenicznych
Do najpowa偶niejszych zaburze艅 antropogenicznych, kt贸re s膮 bezpo艣rednim zagro偶eniem dla dzikiej przyrody i jej ochrony, nale偶膮 utrata i fragmentacj臋 艣rodowiska, po偶ary i polowania. Maj膮 one trwa艂y i negatywny wp艂yw na kr贸tkoterminow膮 dynamik臋 populacji ssak贸w, ich rozmieszczenie i liczebno艣膰 oraz wp艂ywaj膮 na obni偶enie r贸偶norodno艣ci biologicznej i zasob贸w naturalnych.
To w艂a艣nie wp艂yw tych trzech zaburze艅 antropogenicznych na zbiorowiska du偶ych i 艣rednich ssak贸w takich jak jaguar, puma, tapir czy mr贸wkojad bada艂a dr Izabela Stachowicz podczas realizacji doktoratu w Instituto Venezolano de Investigaci贸nes Cientificas (IVIC).
Rezultaty prac
Do najwa偶niejszych rezultat贸w mo偶na zaliczy膰 potwierdzenie negatywnego wp艂ywu deforestacji na bogactwo gatunkowe ssak贸w, zw艂aszcza drapie偶niki i owado偶ercy to grupy, kt贸re jako pierwsze znikaj膮 z takich obszar贸w. Podczas gdy ro艣lino偶ercy s膮 bardziej odporni na utrat臋 powierzchni le艣nej. Po deforestacji to rozprzestrzenianie si臋 po偶ar贸w stanowi wa偶ne zaburzenie i przez to kszta艂tuje sk艂ad gatunkowy na Gran Sabana. Gatunki takie jak mr贸wkojad czy pancernik nie s膮 w stanie uciec przed p艂omieniami i cz臋sto w nich gin膮.
Pomimo ostatnich zmian demograficznych i kulturowych polowanie na w艂asne potrzeby praktykuj膮 Indianie Pem贸n - lokalna spo艂eczno艣膰, a ich ulubion膮 ofiar膮 jest Mulak bia艂oogonowy (Odocoileus virginianus, rodzaj jelenia). Jego niskie zag臋szczenie obserwowane podczas bada艅 mo偶e by膰 konsekwencj膮 nadmiernych polowa艅 spowodowanych radykalnym wzrostem populacji ludzkiej na Gran Sabana w ci膮gu ostaniach 50 lat. Wyniki tych bada艅 b臋d膮 uwzgl臋dnione w nowym, zaktualizowanym i kompleksowym planie zarz膮dzania dla Parku Narodowego Canaima, kt贸ry aktualnie ulega silnej presji nielegalnych kopalni z艂ota.
Dr Izabela Stachowicz
艢wiat neotropikalnej przyrody oczarowa艂 wielu biolog贸w, a w艣r贸d nich tak偶e mnie. Przyby艂am do Wenezueli po raz pierwszy w 2009 roku, aby wzi膮膰 udzia艂 w kursie ekologii tropikalnej organizowanym przez Wenezuelski Instytut Bada艅 Naukowych (IVIC) we wsp贸艂pracy z Uniwersytetem Jagiello艅skim w Polsce. Absolutnie oczarowana now膮 i fascynuj膮c膮 przyrod膮, a tak偶e kultur膮, w 2013 roku wr贸ci艂am do Wenezueli, aby rozpocz膮膰 studia doktoranckie w IVICu. Pocz膮tkowo pracowa艂am nad projektem dotycz膮cym jaguara (Panthera onca), najwi臋kszego kota w Ameryce i trzeciego co do wielko艣ci na 艣wiecie. Ale Gran Sabana i jej ukryte 偶ycie szczeg贸lnie przyku艂o moj膮 uwag臋 i fascynowa艂o mnie coraz bardziej - dlatego zdecydowa艂am si臋 zrealizowa膰 badania dotycz膮ce efektu zaburze艅 antropogenicznych na rozmieszczenie i bogactwo ssak贸w.
Uniwersytet 艁贸dzki to jedna z najwi臋kszych polskich uczelni. Misj膮 U艁 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki, nauk spo艂ecznych, przyrodniczych, 艣cis艂ych, nawet medycznych. U艁 wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba ucz膮cych si臋 tutaj student贸w z zagranicy, a polscy studenci, dzi臋ki programom wymiany, poznaj膮 Europ臋, Azj臋, wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.
Zobacz nasze projekty naukowe na
Autor: dr Izabela Stachowicz
Redakcja: Centrum Promocji U艁