Dyrektywa Powodziowa UE (2007/60/WE) wprowadzi艂a obowi膮zek kompleksowego podej艣cia do zarz膮dzania ryzykiem powodziowym. Pa艅stwa cz艂onkowskie musz膮 przygotowywa膰 wst臋pne oceny ryzyka, mapy zagro偶enia i ryzyka powodziowego oraz plany dzia艂a艅, kt贸re maj膮 ogranicza膰 straty i zwi臋ksza膰 bezpiecze艅stwo mieszka艅c贸w. Cho膰 rozwi膮zania te znacz膮co ujednolici艂y podej艣cie do zagro偶e艅 powodziowych w Europie, wci膮偶 brakuje wsp贸lnych standard贸w oceny podatno艣ci na powodzie - czyli tego, jak bardzo spo艂ecze艅stwo, infrastruktura i 艣rodowisko s膮 nara偶one na skutki zalania.
Ostatnio opublikowany artyku艂, gdzie wsp贸艂autorami s膮 prof. Marta Borowska-Stefa艅ska oraz prof. Szymon Wi艣niewski z Instytutu Zagospodarowania 艢rodowiska i Polityki Przestrzennej Wydzia艂u Nauk Geograficznych Uniwersytetu 艁贸dzkiego, przedstawia por贸wnawczy przegl膮d wdra偶ania Dyrektywy Powodziowej w Austrii i w Polsce. Autorzy analizuj膮, w jaki spos贸b oba kraje definiuj膮 i stosuj膮 poj臋cie podatno艣ci na powodzie w ocenach ryzyka, mapach oraz planach zarz膮dzania.
Badanie pozwoli艂o m.in. wskaza膰 zar贸wno innowacyjne rozwi膮zania, jak i utrzymuj膮ce si臋 problemy w integrowaniu podatno艣ci z praktyk膮 zarz膮dzania ryzykiem powodziowym.
鈥� Analiza por贸wnawcza pokazuje, 偶e Dyrektywa Powodziowa UE ujednolici艂a spos贸b pracy nad ryzykiem powodziowym, ale nie narzuci艂a jednego podej艣cia do oceny podatno艣ci, zw艂aszcza spo艂ecznej. W efekcie zar贸wno w Polsce, jak i w Austrii mocno rozwini臋to modelowanie zagro偶enia i liczenie ekspozycji, natomiast podatno艣膰 rzadziej jest r贸wnie konsekwentnie wykorzystywana przy wyborze i porz膮dkowaniu dzia艂a艅. Kluczowy wniosek praktyczny jest taki, 偶e skuteczniejsze planowanie wymaga sta艂ego w艂膮czania wska藕nik贸w podatno艣ci do map i plan贸w oraz wzmocnienia udzia艂u interesariuszy w interpretacji wynik贸w i ustalaniu priorytet贸w
鈥� m贸wi prof. Borowska-Stefa艅ska.
Wnioski z analizy podkre艣laj膮 potrzeb臋 bardziej sp贸jnych i por贸wnywalnych metod oceny podatno艣ci na powodzie w skali europejskiej. Takie podej艣cie mog艂oby wzmocni膰 skuteczno艣膰 Dyrektywy Powodziowej i lepiej przygotowa膰 regiony na rosn膮ce zagro偶enia zwi膮zane ze zmianami klimatu.
Jak podkre艣la prof. Borowska-Stefa艅ska:
鈥� Bez wsp贸lnych standard贸w regiony mog膮 inaczej definiowa膰 podatno艣膰 i u偶ywa膰 innych wska藕nik贸w, co utrudnia por贸wnania i wyci膮ganie wniosk贸w na poziomie europejskim. Mo偶e to prowadzi膰 do sytuacji, w kt贸rej podobne poziomy zagro偶enia i ekspozycji s膮 oceniane jako r贸wnie istotne, mimo 偶e w praktyce skutki spo艂eczne i zdolno艣膰 do reagowania oraz odbudowy mog膮 si臋 znacz膮co r贸偶ni膰. W kontek艣cie zmian klimatu brak sp贸jno艣ci os艂abia te偶 mo偶liwo艣膰 oceny, czy dzia艂ania adaptacyjne realnie zwi臋kszaj膮 odporno艣膰 tam, gdzie jest ona najs艂absza.
Dodaje r贸wnie偶: 鈥� Z podej艣cia austriackiego warto przenie艣膰 do Polski silniejsze powi膮zanie ocen ryzyka z przygotowaniem operacyjnym, w tym z planami reagowania, zasobami s艂u偶b i komunikacj膮 ryzyka skierowan膮 do mieszka艅c贸w. Przydatne by艂oby te偶 szersze wykorzystanie aktualizacji danych i scenariuszy, kt贸re pomagaj膮 lepiej identyfikowa膰 miejsca wra偶liwe, tak偶e tam gdzie samo zagro偶enie nie wygl膮da na najwy偶sze. Z kolei z podej艣cia polskiego warto艣ciowe dla Austrii s膮 bardziej sformalizowane zasady opracowywania map oraz szeroki zestaw narz臋dzi do oceny i wyboru dzia艂a艅, w tym metody oceny efektywno艣ci i porz膮dkowania inwestycji. Dodatkowo mocn膮 stron膮 jest uwzgl臋dnianie d艂ugich szereg贸w danych i wyra藕niejsze odnoszenie si臋 do zmian klimatu w przegl膮dach i aktualizacjach ocen.
殴r贸d艂o: Borowska-Stefa艅ska, M., Wi艣niewski, S., Streifeneder, V., H枚lbling, D., Dabiri, Z., & Magiera, M. (2026). Austria and Poland under the EU Floods Directive: vulnerability perspectives in flood risk management. European Planning Studies, 1-27. -