Doktor Honoris Causa: Joachim Gauck
Joachim Gauck urodzi艂 si臋 24 stycznia 1940 r. w Rostocku. Wp艂yw na jego p贸藕niejsz膮 postaw臋 wobec NRD i porz膮dku politycznego, w kt贸rym przysz艂o mu 偶y膰, mia艂 niew膮tpliwie fakt zatrzymania w roku 1951 przez lokalne S艂u偶by Bezpiecze艅stwa Pa艅stwa jego ojca, Joachima Gaucka seniora, kt贸ry znikn膮艂 bez 艣ladu i dopiero po dw贸ch latach rodzina dowiedzia艂a si臋, 偶e zosta艂 zatrzymany i skazany dwa razy na 25 lat. Pierwsze 25 lat otrzyma艂 za szpiegostwo, czego dowodem mia艂a by膰 korespondencja z rzekomo wsp贸艂pracuj膮cym z wywiadem francuskim Fritzem L枚bauem, kt贸ry uciek艂 na zach贸d i w swej korespondencji zaprasza艂 Joachima Gaucka seniora do siebie (z kt贸rego to zaproszenia ojciec Joachima Gaucka nie skorzysta艂); drugie 25 lat otrzyma艂 z kolei za uprawianie 鈥瀉ntyradzieckiej nagonki鈥�. Joachim Gauck senior z zes艂ania na Sybir powr贸ci艂 w pa藕dzierniku 1955 r.
Te do艣wiadczenia kszta艂towa艂y postaw臋 Joachima Gaucka 鈥� niezgody na 艣wiat opresji, bezpodstawnych oskar偶e艅 i prze艣ladowania niepokornych obywateli. Wyrazem tej niezgody na rzeczywisto艣膰, w kt贸rej przysz艂o mu 偶y膰, ale z kt贸rej te偶 nie zamierza艂 ucieka膰, wyje偶d偶aj膮c 鈥瀗a Zach贸d鈥�, by艂o obranie teologii jako kierunku studi贸w, kt贸re ko艅czy w roku 1965. W roku 1967 rozpoczyna sw膮 dzia艂alno艣膰 jako pastor 鈥� zako艅czy j膮 w okresie tzw. Pokojowej Rewolucji, w roku 1989. W czasie nasilaj膮cej si臋 fali obywatelskich protest贸w przeciwko w艂adzom NRD, co mia艂o miejsce w drugiej po艂owie pa藕dziernika 1989 r. 鈥� kiedy protesty przybieraj膮 charakter masowy r贸wnie偶 w p贸艂nocnej cz臋艣ci Wschodnich Niemiec, gdzie sw膮 pos艂ug臋 pe艂ni Joachim Gauck 鈥� pastor Gauck wyg艂asza 19 pa藕dziernika w Rostocku kazanie po艣wi臋cone prorokowi Amosowi, w kt贸rym 鈥瀦ab贸jczej wynios艂o艣ci i bezkrytycyzmowi鈥� (t枚tende Gerechtigkeit) przeciwstawia 鈥瀞prawiedliwo艣膰 nios膮c膮 ratunek鈥� (rettende Gerechtigkeit). W tym okresie, kiedy przez Polsk臋 i W臋gry rzesze obywateli NRD uciekaj膮 do Niemiec Zachodnich, pastor Joachim Gauck opowiada si臋 za pozostaniem: 鈥濩i, kt贸rzy nas opuszczaj膮 鈥� powiada 鈥� porzucili ju偶 wszelkie nadzieje鈥�. Wydarzenia 1989 r. 鈥� prowadz膮ce do obalenia muru berli艅skiego 鈥� wed艂ug Joachima Gaucka odcisn臋艂y trwa艂e pi臋tno na jego osobowo艣ci.
To jest moment, w kt贸rym zaczyna si臋 nowy etap w biografii Joachima Gaucka. Zaanga偶owanie w sprawy innych ludzi, w sprawy wsp贸lnoty 鈥� realizowane dotychczas w zwi膮zku z pe艂nion膮 przeze艅 w owym czasie funkcj膮 ewangelicko-lutera艅skiego pastora 鈥� przemieni si臋 w dzia艂alno艣膰 aktywisty i obro艅cy praw obywatelskich. W ramach tej nowej formy dzia艂alno艣ci, w okresie Pokojowej Rewolucji (Friedliche Revolution) 1989 r., Joachim Gauck aktywnie uczestniczy we wsp贸艂tworzeniu i organizowaniu opozycyjnego w stosunku do rz膮dz膮cej w Niemczech Wschodnich SED 鈥� powsta艂ego we wrze艣niu tego roku ruchu Nowe Forum (Neues Forum) i zostaje wybrany na jego rzecznika. P贸藕niej, razem z dwoma innymi ugrupowaniami, ruch, kt贸rego jest rzecznikiem, utworzy wsp贸ln膮 list臋 wyborcz膮: Zwi膮zek 90 (B眉ndnis 90). Po zjednoczeniu Niemiec Joachimowi Gauckowi powierzony zostaje Urz膮d Pe艂nomocnika Federalnego do spraw Materia艂贸w Pa艅stwowej S艂u偶by Bezpiecze艅stwa NRD (Bundesbeauftragte f眉r die Unterlagen des Staatssicherheitsdienstes der ehemaligen Deutschen Demokratischen Republik, BstU); b臋dzie kierowa艂 pracami tego urz臋du przez ca艂膮 dekad臋, do roku 2000. Po odej艣ciu z urz臋du Pe艂nomocnika aktywnie uczestniczy w 偶yciu publicznym, zabieraj膮c bardzo cz臋sto g艂os w publicznych dyskusjach. Od 2003 r. jest przewodnicz膮cym stowarzyszenia Gegen Vergessen 鈥� F眉r Demokratie (Przeciwko Niepami臋ci 鈥� Na rzecz Demokracji) 鈥� organizacji promuj膮cej r贸偶norodno艣膰, tolerancj臋, zachowania demokratyczne, sprzeciwiaj膮cej si臋 rasizmowi, uprzedzeniom i ekstremizmowi; dzia艂alno艣膰 tego stowarzyszenia w znacznej mierze koncentruje si臋 na nieprawo艣ci i mechanizmach funkcjonowania dyktatury nazistowskiej i komunistycznej na ziemiach niemieckich; jej dzia艂alno艣膰 finansowana jest przez Rz膮d Niemiec. W latach 2001鈥�2004 Joachim Gauck zasiada r贸wnie偶 w zarz膮dzie Europejskiego Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii (obecnie Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej, ang. The European Union Agency for Fundamental Rights, FRA).
W roku 2010 po raz pierwszy zosta艂a wysuni臋ta kandydatura Joachima Gaucka na urz膮d Prezydenta Niemiec (ostatecznie wybrany zosta艂 w贸wczas Christian Wulff, kt贸ry przed up艂ywem kadencji musia艂 zrezygnowa膰 z pe艂nienia swojego urz臋du). W roku 2012 kandydatur臋 Joachima Gaucka na urz膮d Prezydenta Niemiec popar艂y niemal wszystkie partie reprezentowane w Bundestagu (wyj膮tkiem by艂a jedynie partia Die Linke, kt贸ra jako swego w艂asnego kandydata na urz膮d Prezydenta Niemiec wysun臋艂a zas艂u偶on膮 w 艣ciganiu zbrodniarzy hitlerowskich Beate Klarsfeld).
W latach 2012鈥�2016, sprawuj膮c urz膮d Prezydenta Niemiec, Joachim Gauck by艂 z wizytami w Polsce co najmniej dwa razy w roku (w 2016 r. przyjecha艂 do Polski trzykrotnie).
Dla spo艂eczno艣ci Uniwersytetu 艁贸dzkiego pami臋tna by艂a w szczeg贸lno艣ci jego wizyta w Uczelni, kt贸ra mia艂a miejsce ju偶 po wysuni臋ciu jego kandydatury na urz膮d Prezydenta, a na dwa tygodnie przed zaprzysi臋偶eniem oraz wyg艂oszony przeze艅 w贸wczas wyk艂ad. 厂辫辞艂别肠锄苍辞艣膰 Uniwersytetu 艁贸dzkiego i liczne grono os贸b spoza Uczelni mog艂o osobi艣cie us艂ysze膰, jakich warto艣ci 鈥� istotnych dla 偶ycia naukowego, spo艂ecznego i politycznego 鈥� obro艅c膮 i rzecznikiem jest Joachim Gauck.
W swoich wyst膮pieniach, w kt贸rych akcentuje znaczenie wolno艣ci jako jednego z fundamentalnych praw obywatela i praw cz艂owieka, Joachim Gauck bardzo cz臋sto przywo艂uje przyk艂ad Polski i Polak贸w jako rzecznik贸w i obro艅c贸w wolno艣ci, kt贸rzy za spraw膮 posierpniowej 鈥濻olidarno艣ci鈥� przyczynili si臋 do obalenia muru berli艅skiego i do jednoczenia si臋 Europy.
Joachim Gauck otrzyma艂 doktorat honorowy m.in. takich uczelni, jak:
1999 鈥� Wydzia艂 Teologiczny Uniwersytetu w Rostocku,
2001 鈥� Wydzia艂 Filozoficzny Uniwersytetu w Jenie,
2005 鈥� Wydzia艂 Filozofii i Nauk Spo艂ecznych Uniwersytetu w Augsburgu,
2015 鈥� National University of Ireland in Galway,
2015 鈥� Hebrajski Uniwersytet w Jeruzalem,
2017 鈥� Sorbonne,
2017 鈥� Acad茅mie fran莽aise,
2017 鈥� Uniwersytet w Maastricht,
2017 鈥� Westfalski Uniwersytet Wilhelma w Monastyrze (M眉nster).
Zosta艂 uhonorowany ponad trzydziestoma odznaczeniami, nagrodami i wyr贸偶nieniami, w tym:
1991 鈥� Theodor-Heuss-Medaille (w osobie Joachima Gaucka uhonorowano 鈥濽czestnik贸w pokojowych demonstracji z jesieni 1989 r. w 贸wczesnej Niemieckiej Republice Demokratycznej鈥�),
1996 鈥� Hermann-Ehlers-Preis,
1997 鈥� Hannah-Arendt-Preis,
1999 鈥� Imre-Nagy-Gedenkplakette (Budapeszt),
2000 鈥� Dolf-Sternberger-Preis,
2000 鈥� Wartburgpreis (Eisenach),
2000 鈥� Cicero-Rednerpreis (nagroda przyznana w kategorii: polityka 鈥� za przyczynianie si臋 do podnoszenia kultury s艂owa i oracji),
2001 鈥� Erich-K盲stner-Preis,
2002 鈥� Wittenberg Award 鈥� nagroda przyznawana przez waszyngto艅ski 鈥濼he Luther Institut鈥�,
2005 鈥� Heinz Herbert Karry-Preis (Frankfurt nad Menem),
2008 鈥� Thomas-Dehler-Preis (Monachium),
2010 鈥� Geschwister-Scholl-Preis (Monachium, za ksi膮偶k臋: Winter im Sommer 鈥� Fr眉hling im Herbst),
2014 鈥� Leo-Baeck-Medaille,
2017 鈥� Ewald-von-Kleist-Preis,
2017 鈥� Dr.-Leopold-Lucas-Preis,
2017 鈥� Ukrai艅ski Order Wolno艣ci,
2018 鈥� Mi臋dzynarodowa Nagroda Fundacji Friedrich-August-von-Hayek- -Stiftung,
2018 鈥� Reinhard-Mohn-Preis,
2018 鈥� Carlo-Schmid-Preis.
Oprac. dr hab. Andrzej Maciej Kaniowski, prof. U艁 Fot. J. Denzel, S. Kugler