Doktor Honoris Causa: Prof. John Searle
John Rogers Searle (ur. w roku 1932), absolwent Uniwersytetu Oksfordzkiego, jest od 50 lat zwi膮zany z Uniwersytetem Kalifornijskim w Berkeley, gdzie wyk艂ada na stanowisku profesora filozofii. Jego praca badawcza i dydaktyczna koncentruje si臋 wok贸艂 zagadnie艅 zwi膮zanych z analiz膮 j臋zyka, filozofi膮 j臋zyka i filozofi膮 umys艂u. Badania nad umys艂em s膮 wg Profesora Searle鈥檃 naturalnym krokiem w badaniach nad j臋zykiem, a sama filozofia j臋zyka ma by膰 cz臋艣ci膮 wsp贸艂cze艣nie rozwijanej filozofii umys艂u. W tym duchu sformu艂owa艂 Profesor Searle wi臋kszo艣膰 swoich postulat贸w i modeli naukowych, m.in. filozoficzne podstawy naturalizmu biologicznego, a tak偶e s艂ynn膮 teori臋 czynno艣ci mowy (ang. speech act theory), kt贸ra stanowi od p贸艂 wieku inspiracj臋 dla prac j臋zykoznawc贸w i filozof贸w j臋zyka na ca艂ym 艣wiecie. Badania Profesora Searle鈥檃 maj膮 charakter rozleg艂y i interdyscyplinarny, a z ich wynik贸w korzystaj膮 m.in. pragmatycy i semantycy j臋zyka, filozofowie, logicy, filozofowie prawa, psychologowie, socjologowie, a tak偶e przedstawiciele nauk przyrodniczych. Niekt贸rzy z nich (np. pragmatycy) uznaj膮 Jego badania za fundament, a nieraz wr臋cz synonim ukszta艂towania si臋 danej dziedziny nauki.
Pomimo g艂臋bi podejmowanych problem贸w, ton wywodu prac Profesora Searle鈥檃 jest 鈥瀘sobisty鈥�, przejrzysty, zwr贸cony ku czytelnikowi. W ksi膮偶ce Umys艂: kr贸tkie wprowadzenie czytamy: 鈥濸od sam koniec poprzedniego rozdzia艂u natkn臋li艣my si臋 na ewidentn膮 antynomi臋 w rodzaju tych, kt贸re jak偶e cz臋sto wyst臋puj膮 w filozofii. Z jednej strony jest pogl膮d, kt贸ry ch臋tnie akceptujemy, kt贸ry wydaje si臋 nam wr臋cz zniewalaj膮cy, mianowicie, 偶e wszech艣wiat jest materialny 鈥� ale pogl膮d ten pozostaje w sprzeczno艣ci z innym, kt贸rego r贸wnie偶 nie potrafimy si臋 wyzby膰, g艂osz膮cym istnienie umys艂u. Tego rodzaju sprzeczno艣ci przewijaj膮 si臋 przez ca艂膮 histori臋 filozofii. W rozdziale 7 zobaczymy, 偶e w problemie wolnej woli pojawia si臋 ten sam rodzaj antynomii czy kontrowersji 鈥� s膮dzimy, 偶e wszystkie zdarzenia s膮 zdeterminowane przyczynowo, lecz jednocze艣nie do艣wiadczamy wolno艣ci. Problematyka innych obszar贸w filozofii rodzi rozwi膮zania podobnie niesp贸jnie. W etyce na przyk艂ad s膮dzimy, 偶e musi istnie膰 obiektywna prawda moralna, a jednak do艣wiadczenie uczy nas, 偶e moralno艣膰 obywa si臋 bez tego rodzaju obiektywno艣ci. (鈥�) Jednym te wewn臋trzne sprzeczno艣ci filozofii wydaj膮 si臋 m臋cz膮ce i nudne. W oczach innych 鈥� ja si臋 do nich zaliczam 鈥� s膮 zabawne i zajmuj膮ce鈥�.
W spos贸b r贸wnie stanowczy Profesor Searle rozwi膮zuje szereg istotnych problem贸w filozoficznych 鈥瀝ozprawiaj膮c鈥� si臋 z wieloma 鈥瀒zmami鈥� w nauce i filozofii. W ksi膮偶ce Umys艂, m贸zg i nauka m贸wi: 鈥瀃Ksi膮偶k臋 napisa艂em] z prze艣wiadczeniem, 偶e filozofia umys艂u jest najwa偶niejszym tematem wsp贸艂czesnej filozofii i 偶e klasyczne stanowiska 鈥� dualizm, materializm, behawioryzm, funkcjonalizm, komputacjonizm, eliminatywizm, epifenomenalizm 鈥� s膮 fa艂szywe鈥�.
Wywody Profesora Searle鈥檃 s膮 przyk艂adem niezr贸wnanej maestrii stylu polemicznego wywo艂uj膮cego 偶arliwe dyskusje naukowe.
Profesor John Searle jest autorem ponad 300 prac oryginalnych, w tym 23 monografii, w wi臋kszo艣ci przet艂umaczonych, na w sumie 21 j臋zyk贸w 艣wiata 鈥� w tym j臋zyk polski (Czynno艣ci mowy: rozwa偶ania z filozofii j臋zyka; Umys艂, m贸zg i nauka; Umys艂 na nowo odkryty; Umys艂, j臋zyk, spo艂ecze艅stwo: filozofia i rzeczywisto艣膰; Umys艂: kr贸tkie wprowadzenie). Tezy tych prac przedstawia艂 Profesor Searle w trakcie ok. 400 wyst膮pie艅 plenarnych w ok. 100 krajach na wszystkich kontynentach. O Nim z kolei traktuje kilkaset ksi膮偶ek najznamienitszych uczonych 艣wiata; po艣wi臋cono Mu te偶 tytularnie ponad 100 konferencji naukowych. Otrzyma艂 w uznaniu swego dorobku kilkana艣cie doktorat贸w honoris causa oraz honorowych profesur, a tak偶e liczne presti偶owe nagrody, m.in. Nagrod臋 Jeana Nicoda, Nagrod臋 Kongresu USA, Nagrod臋 Guggenheima, czy te偶 Nagrod臋 艢wiatowego Forum Ekonomicznego w Davos.
Warto odnotowa膰 spo艂eczne zaanga偶owanie Profesora Searle鈥檃 鈥� szczeg贸lnie we wczesnym okresie jego kariery akademickiej. W latach pi臋膰dziesi膮tych ubieg艂ego stulecia sprawowa艂 funkcj臋 sekretarza ruchu studenckiego przeciw senatorowi Josephowi McCarthy鈥檈mu, w latach sze艣膰dziesi膮tych, jako profesor Uniwersytetu w Berkeley, przyst膮pi艂 do akcji Ruch na Rzecz Wolno艣ci S艂owa, wyst臋puj膮c przeciwko polityce administracyjnej ameryka艅skich uniwersytet贸w.
Z dziedzictwa naukowego Profesora Johna Searle鈥檃 korzystaj膮 kolejne pokolenia polskich naukowc贸w, pracownik贸w Uniwersytetu 艁贸dzkiego. W roku 2005 powsta艂a na Wydziale Filologicznym Katedra Pragmatyki J臋zykowej, prowadz膮ca badania nad pragmatyk膮 j臋zyka w duchu filozofii i pogl膮d贸w Profesora Searle鈥檃. Jest to w tej chwili jedyna katedra w Polsce i jedna z nielicznych w 艣wiecie tak wyra藕nie ukierunkowana na rozw贸j pragmatyki j臋zykowej.
Pracownicy Uniwersytetu 艁贸dzkiego wymieniaj膮 z Profesorem Searle鈥檓 pogl膮dy naukowe i tym samym czerpi膮 z Jego do艣wiadczenia na rzecz bie偶膮cej pracy naukowej i dydaktycznej. Czasopismo Lodz Papers in Pragmatics (艁贸dzkie Studia Pragmatyczne) wydawane przez renomowan膮 oficyn臋 de Gruyter korzysta z eksperckich rad Profesora Searle鈥檃, podobnie jak inne za艂o偶one przez 艂贸dzkich pragmatyk贸w czasopismo International Review of Pragmatics. Niedawno ukaza艂 si臋 na 艂amach tego periodyku obszerny wywiad z Profesorem, w kt贸rym podsumowuje On przypadaj膮ce w 2012 roku (roku 80 urodzin Profesora) 50-lecie rozwijanej przez siebie teorii czynno艣ci mowy, wskazuj膮c na jej interkulturow膮 ewolucj臋 i zastosowania w pracy badawczej j臋zykoznawc贸w i filozof贸w m.in. z Polski.
翱辫谤补肠辞飞补艂: Prof. dr hab. Piotr Cap