Doktor Honoris Causa: Prof. Zbigniew Galus
Profesor Zbigniew Galus nale偶y do grona najwybitniejszych polskich elektrochemik贸w. Jest uczonym o wyj膮tkowych osi膮gni臋ciach i niepodwa偶alnym autorytecie w 艣rodowisku naukowym. Uwa偶any jest za tw贸rc臋 warszawskiej szko艂y elektrochemii.
Profesor Galus urodzi艂 si臋 7 lipca 1934 r. w miejscowo艣ci Szczawory偶 ko艂o Buska-Zdroju. Studia chemiczne odby艂 na Uniwersytecie 艁贸dzkim, uzyskuj膮c w 1955 r. tytu艂 zawodowy magistra. Karier臋 naukow膮 rozpocz膮艂 w Katedrze Chemii Nieorganicznej i Analitycznej, gdzie w 1954 r. 鈥� b臋d膮c jeszcze studentem 鈥� prof. Eugeniusz Michalski zaproponowa艂 mu prac臋 na stanowisku zast臋pcy asystenta. W 1955 r., ju偶 jako magister, awansowa艂 na stanowisko asystenta, a p贸藕niej na stanowisko starszego asystenta. Swoje pierwsze prace naukowe w zakresie elektroanalizy prowadzi艂 na Uniwersytecie 艁贸dzkim, wsp贸lnie z nie偶yj膮cym ju偶 prof. W艂odzimierzem J臋drzejewskim. Po trzech latach pracy na Uniwersytecie 艁贸dzkim uzyska艂 przeniesienie s艂u偶bowe do Katedry Chemii Nieorganicznej Uniwersytetu Warszawskiego. Tam pod kierunkiem prof. Wiktora Kemuli rozpocz膮艂 badania w dziedzinie woltamperometrii, stosuj膮c nowo wprowadzon膮 przez Kemul臋 i Kublika wisz膮c膮 elektrod臋 rt臋ciow膮. Efektem jego bada艅 by艂y trzy prace opublikowane w najbardziej presti偶owym periodyku naukowym 鈥�Nature鈥� (impact factor 2018 鈥� 43), kt贸rych obok Wiktora Kemuli i Zenona Kublika by艂 wsp贸艂autorem [Nature 182, 1228 (1958), ibidem 184, BA56, (1959), ibidem 184, 1795 (1959)]. Te w艂a艣nie prace stanowi艂y podstaw臋 do przygotowania pracy doktorskiej, uko艅czonej w 1960 r. (w wieku 26 lat).
Nast臋pnie dr Galus wyjecha艂 na dwuletni sta偶 podoktorski w Uniwersytecie w Kansas Lawrence w USA, gdzie mia艂 mo偶liwo艣膰 wsp贸艂pracy z dwoma wybitnymi naukowcami: prof. R. N. Adamsem oraz prof. F. S. Rowlandem 鈥� p贸藕niejszym laureatem nagrody Nobla (1995 r.). W okresie sta偶u powsta艂o osiem prac, kt贸re ukaza艂y si臋 w najbardziej presti偶owych czasopismach chemicznych: Journal of American Chemical Society, Journal of Physical Chemistry, Journal of Chemical Physics, Analytical Chemistry. By艂 jednym z pierwszych elektrochemik贸w, kt贸rzy zastosowali wiruj膮c膮 elektrod臋 dyskow膮 z pier艣cieniem. Po powrocie do Polski kontynuowa艂 prac臋 na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie zajmowa艂 si臋 badaniami elektrochemicznymi kompleks贸w metali przej艣ciowych, co zaowocowa艂o prac膮 habilitacyjn膮 ju偶 w 1966 r. W dalszej pracy naukowej rozwija艂 metody elektrochemiczne, zajmowa艂 si臋 adsorpcj膮 i jej wp艂ywem na kinetyk臋 proces贸w elektrodowych, mechanizmami dzia艂ania modyfikowanych elektrod, kinetyk膮 reakcji elektrodowych w roztworach wodnych, rozpuszczalnikach niewodnych i mieszanych, elektrochemi膮 amalgamat贸w, zastosowaniem submikroelektrod oraz woltamperometri膮. Stworzona przez prof. Galusa w 1968 r. Pracownia Elektroanalizy Chemicznej sta艂a si臋 zal膮偶kiem znanej w 艣rodowisku chemik贸w warszawskiej szko艂y elektrochemii, kt贸ra przyci膮ga艂a najlepszych magistrant贸w i doktorant贸w. Intensywna praca badawcza zaowocowa艂a uzyskaniem przez tego znakomitego uczonego tytu艂u profesora nadzwyczajnego w 1973 r., a w 1981 r. 鈥� profesora zwyczajnego.
Na osi膮gni臋cia naukowe prof. Galusa sk艂ada si臋 ponad 200 publikacji oryginalnych, kilkadziesi膮t artyku艂贸w przegl膮dowych i rozdzia艂贸w w ksi膮偶kach oraz dwie monografie Metals in Mercury (Pergamon, 1986) i Intermetallic Compounds in Mercury (Pergamon, 1992). Jego publikacje uzyska艂y oko艂o 3500 cytowa艅, a indeks Hirscha wynosi 32. Najwi臋kszy rozg艂os uzyska艂a ksi膮偶ka o charakterze monograficznym i podr臋cznikowym pod tytu艂em Teoretyczne podstawy elektroanalizy chemicznej, wydana po raz pierwszy przez PWN w 1971 r. W kolejnych latach ukaza艂y si臋 jej dwa wydania angielskie oraz t艂umaczenia na j臋zyk rosyjski i chi艅ski. Sta艂a si臋 ona podstawowym podr臋cznikiem ka偶dego elektrochemika i skarbnic膮 wiedzy dla os贸b zajmuj膮cych si臋 metodami elektrochemicznymi. Prof. Galus jest tak偶e wsp贸艂autorem takich znanych podr臋cznik贸w akademickich, jak Elektrochemiczne metody wyznaczania sta艂ych fizykochemicznych (PWN, 1979) oraz 膯wiczenia rachunkowe z chemii analitycznej. Ta ostatnia doczeka艂a si臋 ponad dziesi臋ciu wyda艅.
Profesor Galus jest wspania艂ym dydaktykiem. Wielu magistrant贸w i doktorant贸w Profesora osi膮gn臋艂o spektakularne sukcesy naukowe zar贸wno w Polsce, jak i za granic膮. Wypromowa艂 dwudziestu pi臋ciu doktor贸w, spo艣r贸d kt贸rych siedmiu uzyska艂o p贸藕niej stopie艅 doktora habilitowanego.
Pozycja naukowa prof. Galusa zaowocowa艂a cz艂onkostwem w kolegiach redakcyjnych czasopism naukowych: Journal of Electroanalytical Chemistry, Current Topics of Electrochemistry, Russian Journal of Electrochemistry oraz Polish Journal of Chemistry, kt贸rym od 2006 r. kierowa艂 jako redaktor naczelny.
Znacz膮ca pozycja Profesora spowodowa艂a, 偶e w 1991 r. zosta艂 wybrany do Polskiej Akademii Nauk, w kt贸rej od 1998 r. jest cz艂onkiem rzeczywistym. Prowadzi艂 aktywn膮 dzia艂alno艣膰 w Mi臋dzynarodowej Unii Chemii Czystej i Stosowanej IUPAC, gdzie w latach 1969鈥�1983 by艂 cz艂onkiem tytularnym Komisji Chemii Elektroanalitycznej. Bra艂 udzia艂 w pracach Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytu艂贸w (1991鈥�1996), Zespo艂u Ekspert贸w przy Ministrze Edukacji Narodowej (1990鈥�1992), Komitetu Bada艅 Naukowych (1991鈥�1997, 2001鈥�2005), Rady Nauki przy Ministrze Nauki i Szkolnictwa Wy偶szego (2005鈥�2008). Jest r贸wnie偶 wieloletnim i nadal aktywnym cz艂onkiem Komitetu Chemii Analitycznej PAN. W latach 1992鈥�1994 by艂 Prezesem Polskiego Towarzystwa Chemicznego, a w 2015 r. zosta艂 mianowany Prezesem Honorowym. Od 1983 r. dzia艂a aktywnie w Towarzystwie Naukowym Warszawskim.
Dzia艂alno艣膰 naukowa prof. Galusa by艂a wielokrotnie nagradzana m.in.: Nagrod膮 im. Marii Sk艂odowskiej-Curie, Medalami Polskiego Towarzystwa Chemicznego im. Jana Zawidzkiego i im. J臋drzeja 艢niadeckiego oraz Nagrod膮 Prezesa Rady Ministr贸w za ca艂okszta艂t bada艅 naukowych, Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Prof. Galus zosta艂 uhonorowany tak偶e odznaczeniami pa艅stwowymi: Krzy偶em Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Krzy偶em Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
Przez wiele lat koordynowa艂 Program MRI-11, a p贸藕niej Centralny Program Bada艅 Podstawowych. By艂a to wa偶na, trwaj膮ca kilkana艣cie lat praca dla polskiej elektrochemii. W Programie Badawczym zgrupowane by艂y wszystkie licz膮ce si臋 zespo艂y elektrochemiczne w kraju, a liczba uczestnik贸w tego przedsi臋wzi臋cia by艂a znacz膮ca. Jako koordynator przyczyni艂 si臋 istotnie do bardzo dobrych wynik贸w kierowanego przez niego Programu, co by艂o zauwa偶ane w zewn臋trznych ocenach. Na podkre艣lenie zas艂uguje jego umiej臋tno艣膰 kierowania zespo艂ami oraz podejmowania w艂a艣ciwych decyzji, szczeg贸lnie finansowych. Prowadzi艂o to do podniesienia poziomu elektrochemii w Polsce. Przyczyni艂a si臋 do tego r贸wnie偶 aparatura chemiczna, kt贸ra dzi臋ki staraniom kierownictwa Programu zasili艂a w owym czasie poszczeg贸lne zespo艂y. Du偶a w tym zas艂uga Profesora, 偶e zespo艂y na Wydziale Chemii U艁 tak偶e z takich mo偶liwo艣ci skorzysta艂y.
B臋d膮c wielkim uczonym, pozosta艂 cz艂owiekiem niezwykle skromnym i 偶yczliwym. Znany jest z tego, 偶e do trudnych spraw podchodzi wnikliwie, obiektywnie oraz niezwykle rzetelnie. Posiad艂 zaufanie m艂odzie偶y i do艣wiadczonej kadry. W 艣rodowisku naukowym sta艂 si臋 autorytetem moralnym.
Opracowanie: dr hab. S艂awomira Skrzypek, prof. U艁 Wydzia艂 Chemii U艁