Tytu艂 pracy
"Filozofia dramatu J贸zefa Tischnera jako antropologiczna wyk艂adnia relacji cz艂owiek-B贸g".
Zadaniem realizowanym przez niniejsz膮 dysertacj臋 jest pr贸ba przedstawienia antropologicznej refleksji ks. J贸zefa Tischnera, w kt贸rej cz艂owiek ukazany jest jako podmiot dramatyczny. Modelowym przyk艂adem dramatu jest dramat cz艂owieka z Bogiem鈥� stanowi to podstawowe za艂o偶enie Tischnera. Jedna z g艂贸wnych tez pracy wskazuje na dramat jako antropologicznie relewantn膮 perspektyw臋, w kt贸rej realizuj膮 si臋 fundamentalne dla podmiotu ludzkiego aktywno艣ci鈥� zar贸wno te, kt贸re opisa膰 mo偶na za pomoc膮 poj臋cia 鈥瀙otrzeby鈥�, jak i te, kt贸re, jak religia, wymykaj膮 si臋 kategorii 鈥瀙otrzeb鈥� i mog膮 zosta膰 opisane jedynie w perspektywie 鈥瀙ragnienia鈥� 鈥� a za spraw膮 obecno艣ci horyzontu aksjologicznego potrafi膮 otwiera膰 cz艂owieka na dobro. Analizy podejmowane w niniejszej pracy stawiaj膮 sobie za zadanie uchwycenie moment贸w kluczowych dla rozumienia religii, a konkretnie relacji religijnej, i ukazanie ich w 艣wietle kategorii dramatu, b臋d膮cej fundamentaln膮 w obr臋bie filozoficznego namys艂u Tischnera. Perspektywa aksjologiczna, przyj臋ta przez Tischnera jako kluczowa w opisie aktu religijnego mo偶e sta膰 si臋 podstaw膮 zar贸wno dialogu mi臋dzyreligijnego, jak i relacji wiary z ateizmem czy postawami agnostycznymi, co we wsp贸艂czesnym, pluralistycznym 艣wiecie jest procesem nieuchronnym. Kszta艂t tych偶e relacji, zapo艣redniczony przez perspektyw臋 agatologiczn膮, jak okre艣la j膮 Tischner, wskazuj膮c na dobro- agathon, daje mo偶liwo艣膰 prowadzenia tw贸rczego dialogu, w kt贸rym kategoria 艣wi臋to艣ci pojawia si臋 nie wy艂膮cznie jako opis Absolutu, ale jako niejednokrotnie dramatyczne d膮偶enie do na艣ladowania Absolutu.
Motto
Cytat ten zosta艂 wybrany przez niego z bogatej spu艣cizny J贸zefa Tischnera jako jedna z my艣li wiod膮cych tego filozofa. Codzienne do艣wiadczenie spotka艅, zar贸wno tych, kt贸re odbywaj膮 si臋 w p艂aszczy藕nie interpersonalnej, jak i spotkanie z my艣l膮 cz艂owieka, odczytan膮 z jego tw贸rczo艣ci, mo偶e przybra膰 nierzadko kszta艂t czysto pragmatyczny, wtedy my艣l innego staje si臋 tylko materia艂em, kt贸ry s艂u偶y do dalszej obr贸bki intelektualnej, a i sam drugi cz艂owiek jest obiektem, kt贸ry mo偶e pos艂u偶y膰 w jakim艣 wyznaczonym sobie celu. Czy jednak wtedy mo偶liwe jest autentyczne spotkanie? W pracy badawczej, sp臋dzonej podczas studi贸w na U艁 stara艂 si臋 w analizach filozoficznych zbli偶a膰 do idea艂u fenomenu spotkania, nakre艣lonego przez Tischnera, kt贸ry nada艂 mu rang臋 wydarzenia, a nie tylko epizodu.
鈥濪o艣wiadczamy innego [cz艂owieka], spotykaj膮c go. Spotka膰 to co艣 wi臋cej ni偶 mie膰 艣wiadomo艣膰, 偶e inny jest obecny obok mnie lub przy mnie. Wmieszany w uliczny t艂um mam 艣wiadomo艣膰, 偶e obok mnie s膮 inni ludzie, co jednak nie znaczy, 偶e ich spotykam. Spotkanie jest wydarzeniem. Spotkanie poci膮ga za sob膮 istotn膮 zmian臋 w przestrzeni obcowa艅. Ten, kto spotyka, wykracza 鈥� transcenduje - poza siebie w podw贸jnym sensie tego s艂owa:ku temu, komu mo偶e da膰 艣wiadectwo (w stron臋 innego), i ku Temu, przed kim mo偶e z艂o偶y膰 艣wiadectwo (przed Nim-Tym, kto 偶膮da 艣wiadectwa). Dlatego nale偶y powiedzie膰: spotka膰 to do-艣wiadczy膰 Transcendencji.鈥� J. Tischner, Filozofia dramatu, Krak贸w 1998, s. 27.
