Wbrew pozorom nie wydaje si臋 to a偶 tak zaskakuj膮ce, bior膮c pod uwag臋 fakt, 偶e technologie cyfrowe z impetem wkroczy艂y do biznesu, zmieniaj膮c dotychczasowe zachowania konsument贸w i ich oczekiwania, w tym r贸wnie偶 w bran偶y erotycznej. I chocia偶 to wci膮偶 temat bardzo kontrowersyjny, to i tu wida膰, 偶e biznes intensywnie my艣li, jak nada膰 mu cyfrowy wymiar. I chocia偶 wydawa艂oby si臋, 偶e interakcje mi臋dzyludzkie, blisko艣膰, intymno艣膰 czy wi臋藕 z drugim cz艂owiekiem s膮 nie do zast膮pienia, to eksperci szacuj膮, 偶e rynek fembot贸w i avatar贸w zwi膮zanych z erotyczn膮 sfer膮 naszego 偶ycia jest ju偶 wart oko艂o 80 mld dolar贸w. Co wi臋cej, coraz cz臋艣ciej pojawiaj膮 si臋 opinie, 偶e do 2050 roku tego typu roboty b臋d膮 mog艂y zaoferowa膰 nam r贸wnie偶 emocje i uczucia. Co jednak sprawia, 偶e jeste艣my nimi zainteresowani?
Powod贸w mo偶e by膰 wiele, pocz膮wszy od niech臋ci do anga偶owania si臋 w trwa艂e zwi膮zki, braku mo偶liwo艣ci znalezienia partnera swoich marze艅 czy zwyk艂a ciekawo艣膰. Dost臋pne obecnie na rynku roboty erotyczne pochodz膮 najcz臋艣ciej ze Stan贸w Zjednoczonych oraz Azji i s膮 produkowane na podobie艅stwo cz艂owieka. Klienci zainteresowani nimi mog膮 wybra膰 kolor ich sk贸ry, fryzur臋, kszta艂t paznokci czy st贸p, ubi贸r, a tak偶e osobowo艣膰, w tym np. poziom inteligencji, uprzejmo艣膰 i bezpo艣rednio艣膰. Ich konfiguracja do rzeczywistych potrzeb klienta jest r贸wnie偶 mo偶liwa za po艣rednictwem aplikacji. Korzystaj膮c z nich, u偶ytkownicy s膮 w stanie wzbogaca膰 osobowo艣膰 posiadanych fembot贸w, zmienia膰 nat臋偶enie poszczeg贸lnych cech i zachowa艅, poszukuj膮c takich, kt贸re w ich opinii wydaj膮 si臋 intryguj膮ce. Wykorzystanie w nich rozwi膮za艅 opartych na technologii kognitywnej, pozwoli z czasem, jak zapewniaj膮 producenci, na naturalne rozpoznawanie potrzeb cz艂owieka i dostosowywanie si臋 do nich, umo偶liwiaj膮c fembotom przej艣cie ku inteligencji adaptacyjnej. W zale偶no艣ci od wymaga艅 ich ceny wahaj膮 si臋 od 4 tys. do nawet ponad 20 tys. dolar贸w. By膰 mo偶e ju偶 nied艂ugo na portalach randkowych zobaczymy tak偶e avatary, b臋d膮ce uosobieniem realnych os贸b, a w filmach erotycznych zaczn膮 gra膰 interaktywne hologramy i androidy, kt贸re nie tylko b臋d膮 nas fascynowa膰 swoim wygl膮dem, ale tak偶e stan膮 si臋 partnerem do dyskusji w wykreowanej przez nas rzeczywisto艣ci wirtualnej. Czy potrafimy si臋 emocjonalnie zaanga偶owa膰 w technologi臋, szukaj膮c w ten spos贸b alternatywy dla obecnego zwi膮zku?
Pytanie wydaje si臋 w pe艂ni uzasadnione bior膮c pod uwag臋, z jednej strony, pojawienie si臋 wzmianek o digiseksualizmie, z drugiej, obserwowan膮 tendencj臋 do coraz bardziej naturalnego aprobowania technologii w ka偶dej sferze naszego 偶ycia. Co wi臋cej, eksperci wskazuj膮, 偶e mamy tendencj臋 do traktowania program贸w komputerowych np. chatbot贸w czy robot贸w, z kt贸rymi wchodzimy w interakcj臋, jak 偶ywe istoty. Przypisujemy im ludzkie cechy, wsp贸艂czujemy, a nawet, jak w przypadku ps贸w-robot贸w AIBO, w pe艂ni 艣wiadomie, jeste艣my w stanie zorganizowa膰 im ceremonie pogrzebowe. Efektem nieodpartej fascynacji technologi膮 i jej humanizacji jest pierwszy 艣lub robot贸w, jaki odby艂 si臋 w Japonii, a tak偶e 艣lub pomi臋dzy cz艂owiekiem a hologramem s艂ynnej piosenkarki, b臋d膮cej cyfrowym bytem wygenerowanym przez sztuczn膮 inteligencj臋. Futurologiczna wizja 艣wiata przysz艂o艣ci otar艂a si臋 zatem o blisk膮 nam rzeczywisto艣膰. Czy technologia mo偶e nam zast膮pi膰 w przysz艂o艣ci potrzeb臋 obecno艣ci drugiego cz艂owieka?
Na rynku mamy ju偶 transmitery uczu膰, a tak偶e inteligentne r臋kawice czy kombinezony wyposa偶one w mikroczujniki, pozwalaj膮ce zbiera膰 dane z przedmiot贸w i miejsc, z kt贸rymi mamy kontakt. S膮 one w stanie tak偶e odbiera膰 i przesy艂a膰 odczuwane emocje, co sprawia, 偶e zwi膮zek dwojga ludzi nie wymaga ju偶 jednoczesnej fizycznej obecno艣ci w tym samym miejscu. Pojawiaj膮 si臋 tak偶e pierwsze eksperymenty dotycz膮ce mo偶liwo艣ci replikowania robot贸w, kt贸re pokazuj膮, 偶e nie tylko jest to mo偶liwe, ale w przypadku prostych mikroprocesor贸w zajmuje to zaledwie kilka minut. Oznacza艂oby to w przysz艂o艣ci mo偶liwo艣膰 tworzenia, w wyniku samoreplikacji, robot贸w w r贸偶nych wariantach i wersjach pierwotnego algorytmu. W ten spos贸b cybernetyczny kod staje si臋 swego rodzaju odpowiednikiem ludzkiego DNA. Transhumani艣ci i neurobiolodzy upatruj膮 r贸wnie偶 mo偶liwo艣ci w nanobotach, kt贸re w przysz艂o艣ci, docieraj膮c do naszej kory m贸zgowej mog艂yby 艂膮czy膰 si臋 np. z cyfrowym m贸zgiem dzia艂aj膮cym w chmurze, a tak偶e inteligentnymi urz膮dzeniami czy robotami, z kt贸rymi b臋dziemy wchodzi膰 w interakcje na co dzie艅, stymuluj膮c nasze do艣wiadczenia i emocje, w tym by膰 mo偶e tak偶e w przestrzeni erotycznej. Ale czy naprawd臋 warto, aby cz艂owiek i technologia stali si臋 jedno艣ci膮?
Pyta艅 i zwi膮zanych z nimi obaw jest znacznie wi臋cej. Niepok贸j wzbudza ryzyko, 偶e inteligentne gad偶ety erotyczne mog膮 nagrywa膰 i raportowa膰 informacje, a nawet wideo, dotycz膮ce chocia偶by tego, w jaki spos贸b i jak cz臋sto s膮 one u偶ywane. Mog艂oby to prowadzi膰 do nadu偶y膰 i z艂o艣liwego wykorzystania intymnych informacji o u偶ytkownikach. W膮tpliwo艣ci budzi r贸wnie偶 fakt, na ile technologia stanie si臋 dodatkiem do naszego 偶ycia, a na ile je zast膮pi, prowadz膮c do manipulacji naszymi procesami poznawczymi i relacjami Human-to-Human. Uciekaj膮c do wirtualnego 艣wiata, kt贸ry sami mo偶emy kreowa膰 wed艂ug w艂asnych potrzeb i oczekiwa艅, wszystko wydaje si臋 bowiem prostsze. Mo偶e to prowadzi膰 do 艣wiadomej rezygnacji z kontaktu z innymi lud藕mi i instrumentalizacji podejmowanych z nimi interakcji. Technologia nie b臋dzie przecie偶 wymaga膰, mie膰 pretensji i oczekiwa膰 zaanga偶owania. Ale taki dystopijny scenariusz niew膮tpliwie prowadzi艂by do uprzedmiotowienia cz艂owieka, minimalizuj膮c jego rol臋 w sferze dotychczas kojarzonej jedynie z nim. I chocia偶 poziom spo艂ecznej akceptacji takich rozwi膮za艅 b臋dzie niew膮tpliwie zr贸偶nicowany w r贸偶nych kulturach i krajach, w艂膮czaj膮c w to ich ca艂kowit膮 negacj臋, to ewolucja naszej obyczajowo艣ci mo偶e sprawi膰, 偶e kiedy艣 staniemy si臋 do niej emocjonalnie gotowi. Prawo i etyka maj膮 zatem przed sob膮 nie lada wyzwanie.
Wi臋cej informacji, dodatkowe komentarze i wypowiedzi:
dr Dominika Kaczorowska-Spychalska
Katedra Marketingu, Wydzia艂 Zarz膮dzania U艁
e-mail: dominika.spychalska@uni.lodz.pl
kom. 696 001 691
Wi臋cej o autorce:
Dominika Kaczorowska-Spychalska jest doktorem nauk ekonomicznych w zakresie nauk o zarz膮dzaniu. Aktualny obszar jej zainteresowa艅 naukowych obejmuj膮 technologie cyfrowe, w szczeg贸lno艣ci sztuczna inteligencja (AI) i Internet of Things (IoT) oraz ich implikacje w biznesie, z uwzgl臋dnieniem ich wp艂ywu na zachowania cz艂owieka (Homo Cyber Oeconomicus). Jest autork膮 (w cz臋艣ci wsp贸艂autork膮) prawie 60 publikacji wydanych zar贸wno w wydawnictwach polskich, w tym czasopismach bran偶owych skierowanych do praktyk贸w (np. "Marketing w Praktyce"), jak i zagranicznych (np. Springer). Reprezentowa艂a Polsk臋 podczas Konferencji Pa艅stw Grupy Wyszechradzkiej "V4 Conference on Artificial Intelligence" (Workshop Session: Societal challenges and labour market impacts by AI), a tak偶e by艂a w grupie ekspert贸w zewn臋trznych Ministerstwa Cyfryzacji zaanga偶owanych w prace nad przygotowaniem "Za艂o偶e艅 do strategii AI w Polsce". Jest wsp贸艂autork膮 programu "Inteligentne technologie i cz艂owiek".