Projekt realizowany jest w ramach programu Bekker NAWA, a nad jego realizacj膮 czuwa膰 b臋d膮 dr Rosa Trobajo i prof. David G. Mann 鈥� 艣wiatowej klasy eksperci od okrzemek, czyli mikroskopijnych glon贸w pe艂ni膮cych kluczow膮 rol臋 w ekosystemach wodnych. To w艂a艣nie ich do艣wiadczenie w 艂膮czeniu bada艅 morfologicznych (czyli wygl膮du kom贸rek) z analiz膮 DNA pozwoli spojrze膰 na te organizmy w zupe艂nie nowy spos贸b.
Co dok艂adnie b臋dzie badane?
Naukowcy skupi膮 si臋 na okrzemkach z rodziny Bacillariaceae, kt贸re wyst臋puj膮 w rzekach miejskich i zbiornikach wodnych powsta艂ych po eksploatacji w臋gla brunatnego, 艣rodowiskach szczeg贸lnie nara偶onych na dzia艂anie cz艂owieka. Cho膰 s膮 mikroskopijne, maj膮 ogromne znaczenie 鈥� reaguj膮 na zmiany w 艣rodowisku, dlatego mog膮 by膰 艣wietnym wska藕nikiem jako艣ci w贸d.
Projekt po艂膮czy kilka nowoczesnych metod:
- analiz臋 DNA (m.in. gen贸w rbcL, psbC i 18S),
- hodowl臋 pojedynczych kom贸rek,
- dok艂adne badania ich budowy pod mikroskopem,
- metabarkoding, czyli odczytywanie DNA bezpo艣rednio ze 艣rodowiska.
Dzi臋ki temu naukowcy b臋d膮 mogli odkry膰 gatunki, kt贸re wygl膮daj膮 podobnie, ale genetycznie s膮 zupe艂nie r贸偶ne, a tak偶e te, kt贸re dot膮d pozostawa艂y niezauwa偶one. Zebrane dane fizyczne i chemiczne pozwol膮 te偶 okre艣li膰, w jakich warunkach 偶yj膮 poszczeg贸lne gatunki i jak reaguj膮 na zanieczyszczenia.
Dlaczego to wa偶ne?
W Polsce badania okrzemek z wykorzystaniem metod molekularnych dopiero si臋 rozwijaj膮. Ten projekt pomo偶e nadrobi膰 zaleg艂o艣ci i wprowadzi膰 nowoczesne narz臋dzia do oceny stanu ekologicznego w贸d. Lepsze poznanie okrzemek oznacza:
- dok艂adniejsz膮 ocen臋 jako艣ci rzek i jezior,
- mo偶liwo艣膰 odkrycia nowych gatunk贸w,
- lepsze zrozumienie, jak zanieczyszczenia wp艂ywaj膮 na 偶ycie w wodzie,
- rozw贸j polskich bada艅 nad bior贸偶norodno艣ci膮.
Wyniki projektu b臋d膮 mia艂y znaczenie nie tylko dla naukowc贸w, ale te偶 dla instytucji odpowiedzialnych za ochron臋 艣rodowiska. Pozwol膮 bowiem skuteczniej monitorowa膰 stan w贸d zgodnie z wymogami Unii Europejskiej i lepiej chroni膰 ekosystemy, kt贸re s膮 pod coraz wi臋ksz膮 presj膮 cz艂owieka.
Redakcja: Kamila Knol-Micha艂owska, Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, Wydzia艂 Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁)
Grafika: Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, Wydzia艂 Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁)