Dr Niemcewicz zwraca uwag臋, 偶e mr贸z mo偶e wprawdzie uszkadza膰 kom贸rki, np. poprzez kryszta艂ki lodu, kt贸re naruszaj膮 ich b艂ony, ale cz臋艣膰 mikroorganizm贸w potrafi si臋 przed tym broni膰, wytwarzaj膮c substancje chroni膮ce przed zamarzaniem. W przypadku wirus贸w mechanizm jest jeszcze inny. Nie maj膮 one w艂asnego metabolizmu, wi臋c nie da si臋 ich 鈥瀦abi膰鈥� zimnem tak, jak 偶ywe kom贸rki. Co wi臋cej, wirusy potrafi膮 d艂ugo zachowa膰 aktywno艣膰 w zamro偶eniu, dlatego w laboratoriach przechowuje si臋 je w bardzo niskich temperaturach.
Na pytanie, co jest najbardziej odporne na mr贸z, dr Niemcewicz odpowiada jednoznacznie:
鈥� Bakterie przetrwalnikuj膮ce, czyli np. z rodzaju Bacillus czy Clostridium, wykazuj膮 najwy偶sz膮 odporno艣膰 na mr贸z. Tworz膮 one endospory 鈥� specjalne formy przetrwalne o wyj膮tkowej odporno艣ci. Dodaje, 偶e wirusy tak偶e bywaj膮 bardzo odporne na zimno, ale najmniej 鈥瀦imnolubne鈥� s膮 zwykle formy aktywne (wegetatywne) bakterii i grzyb贸w, m.in. dlatego, 偶e w ich kom贸rkach jest du偶o wody, a zamarzanie mo偶e je mechanicznie uszkadza膰.
Skoro mr贸z nie 鈥瀋zy艣ci鈥� 艣rodowiska z patogen贸w, dlaczego zim膮 cz臋艣ciej chorujemy na infekcje wirusowe? Dr Niemcewicz wskazuje kilka nak艂adaj膮cych si臋 przyczyn. Ni偶sza temperatura sprzyja stabilno艣ci cz臋艣ci wirus贸w (zw艂aszcza otoczkowych), a zimowe, suche powietrze u艂atwia unoszenie si臋 zaka藕nych aerozoli. Do tego dochodzi wp艂yw zimnego i suchego powietrza na drogi oddechowe.
鈥� 鈥濻uche, zimne powietrze upo艣ledza mechanizmy obronne nab艂onka oddechowego鈥� Prowadzi to do mikrouszkodze艅 b艂ony 艣luzowej鈥︹��. Istotne s膮 te偶 czynniki 鈥瀕udzkie鈥�. Zim膮 cz臋艣ciej przebywamy w zamkni臋tych pomieszczeniach, d艂u偶ej i bli偶ej siebie, cz臋sto przy s艂abszej wentylacji
鈥� dodaje dr Marcin Niemcewicz, zwracaj膮c te偶 uwag臋 na mniejsz膮 ekspozycj臋 na promieniowanie UV, a tak偶e sezonowe zmiany zwi膮zane z witamin膮 D.
A co z wietrzeniem po艣cieli na mrozie? Badacz podkre艣la, 偶e nie jest to dezynfekcja. Taki zabieg mo偶e mie膰 pewne znaczenie higieniczne 鈥� np. ogranicza膰 roztocza i poprawia膰 komfort, ale nie zast臋puje prania, mycia ani metod dezynfekcji chemicznej lub termicznej. Najwi臋kszy b艂膮d polega na przekonaniu, 偶e 鈥瀢ystarczy przemrozi膰 i problem znika鈥�. Jak dodaje, zamro偶enie mo偶e jedynie zatrzyma膰 aktywno艣膰 drobnoustroj贸w, a po rozmro偶eniu wracaj膮 one do swojego dzia艂ania.
W skr贸cie: mr贸z bywa pomocny jako element domowej higieny, ale nie daje gwarancji bezpiecze艅stwa mikrobiologicznego. Wietrzenie po艣cieli mo偶e poprawi膰 komfort, jednak, je艣li celem jest realne ograniczenie drobnoustroj贸w 鈥� potrzebne s膮 metody, kt贸re faktycznie je eliminuj膮, a nie tylko 鈥瀠sypiaj膮鈥�. Mora艂? Mamy i babcie maj膮 racj臋, 偶e warto wynie艣膰 po艣ciel na mr贸z 鈥� tylko nie po to, 偶eby 鈥瀦abi膰 zarazki鈥�, ale 偶eby j膮 od艣wie偶y膰.
惭补迟别谤颈补艂: dr Marcin Niemcewicz z
Redakcja: Kacper Szczepaniak, Centrum Komunikacji Marki U艁