Toxoplasma gondii (T. gondii) jest wewn膮trzkom贸rkowym paso偶ytem, kt贸ry ma zdolno艣膰 zara偶ania wielu zwierz膮t sta艂ocieplnych, w tym cz艂owieka (szacuje si臋, 偶e 25-30% populacji jest zara偶ona). Toksoplazmoza nie daje charakterystycznych objaw贸w, a wi臋kszo艣膰 zara偶onych pozostaje nie艣wiadomych. Dopiero w przypadku spadku odporno艣ci (szczeg贸lnie u dzieci albo os贸b starszych), u biorc贸w przeszczep贸w, a tak偶e u rozwijaj膮cego si臋 p艂odu w czasie ci膮偶y, ten wewn膮trzkom贸rkowy paso偶yt zaczyna intensywne namna偶anie doprowadzaj膮c do zniszczenia, a nast臋pnie zaatakowania s膮siednich kom贸rek. Nale偶y podkre艣li膰, 偶e pierwotniakiem zara偶amy si臋 raz i towarzyszy nam przez ca艂e 偶ycie (cz臋sto w fazie utajonej i nieaktywnej).
- W cyklu 偶yciowym T. gondii mo偶emy zidentyfikowa膰 r贸偶ne stadia zaka藕ne. G艂贸wnym 藕r贸d艂em zara偶enia ludzi jest spo偶ywanie surowego lub niedogotowanego mi臋sa zawieraj膮cego cysty tkankowe wype艂nione bradyzoitami albo warzyw zanieczyszczonych gleb膮 zawieraj膮c膮 oocysty ze sporozoitami lub wypicie zanieczyszczonej pierwotniakiem wody. Dodatkowo, paso偶yt mo偶e by膰 przenoszony poprzez transfuzj臋 krwi, wraz z przeszczepem narz膮d贸w lub z matki na p艂贸d przez 艂o偶ysko - wyja艣nia mgr A. Bekier, kierownik projektu.
Paso偶yt jest r贸wnie偶 odpowiedzialny za toksoplazmoz臋 zwierz膮t hodowlanych np. do cel贸w konsumpcyjnych (szczeg贸lnie hodowanych na wolnej przestrzeni), kt贸re ulegaj膮 zara偶eniu T. gondii poprzez spo偶ycie zanieczyszczonej wody lub ro艣lin. Dlatego tak wa偶ne jest zwi臋kszanie 艣wiadomo艣ci ludzi na temat higieny, ale tak偶e odpowiednie zabezpieczenia w hodowlach.
- Po uwolnieniu z cyst tkankowych i oocyst, odpowiednio bradyzoit贸w i sporozoit贸w, co zachodzi w jelicie, obie formy przekszta艂caj膮 si臋 w tachyzoity, i jest to pocz膮tek ostrej fazy toksoplazmozy. Tachyzoity pod presj膮 rozwini臋tej odpowiedzi odporno艣ciowej organizmu gospodarza przekszta艂caj膮 si臋 w powolnie dziel膮ce si臋 bradyzoity zamkni臋te w cysty (pocz膮tek fazy przewlek艂ej). Cysty, mog膮 umiejscawia膰 si臋 w r贸偶nych tkankach, np. nerwowej i/lub mi臋艣niowej i bytowa膰 w nich w formie u艣pionej do ko艅ca 偶ycia gospodarza - dodaje mgr Bekier.
Jedynym znanym 偶ywicielem ostatecznym T. gondii s膮 zwierz臋ta z rodziny kotowatych (Felidae). Koty zara偶aj膮 si臋 g艂贸wnie przez drapie偶nictwo po艣rednich 偶ywicieli zara偶onych paso偶ytem, kt贸re nast臋pnie przez okre艣lony czas wydalaj膮 formy zaka藕ne pierwotniaka. Warto podkre艣li膰, 偶e obecnie jedyn膮 skuteczn膮 metod膮 zapobiegania zara偶eniom T. gondii jest profilaktyka zdrowotna, szczeg贸lnie podnoszenie 艣wiadomo艣ci przysz艂ych matek i wczesna diagnoza kobiet w ci膮偶y i noworodk贸w.
- Nie opracowano jeszcze skutecznej metody ca艂kowitej eliminacji paso偶yta z zara偶onego organizmu. Wiele lek贸w stosowanych w leczeniu toksoplazmozy hamuje wa偶ny szlak metaboliczny kwasu foliowego, np. trimetoprym i/lub sulfadiazyna. Leki te jednak tylko zmniejszaj膮 poziom uszkodzenia tkanek podczas intensywnego namna偶ania si臋 potomnych pierwotniak贸w. Ponadto stosowane terapeutyki powoduj膮 szereg skutk贸w ubocznych, takich jak: reakcje alergiczne, leukopenia (za ma艂a ilo艣膰 bia艂ych krwinek), niedokrwisto艣膰, trombocytopenia (spadek liczby p艂ytek krwi), arytmia (zaburzenia rytmu serca), zaburzenia 偶o艂膮dkowo-jelitowe i przebarwienia sk贸ry. W zwi膮zku z czym poszukuje si臋 lek贸w mniej toksycznych i bardziej selektywnych - komentuje mgr Bekier.
Niestety naukowcy obserwuj膮 coraz cz臋艣ciej oporno艣膰 T. gondii na powszechnie stosowane leki. W zwi膮zku z tym, we wsp贸艂pracy z Katedr膮 i Zak艂adem Chemii Organicznej, Wydzia艂u Farmaceutycznego z Odzia艂em Analityki Medycznej, Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, zosta艂y zsyntetyzowane nowe pochodne zwi膮zku o udowodnionych, w do艣wiadczeniach wst臋pnych, zdolno艣ciach do hamowania wzrostu T. gondii, przy jednoczesnej niskiej toksyczno艣ci dla kom贸rek gospodarza. W przysz艂o艣ci badacze my艣l膮 o leku.
Projekt "W艂a艣ciwo艣ci przeciwpaso偶ytnicze oraz identyfikacja molekularnych tarcz docelowych nowych pochodnych tiosemikarbazydu i tiazolidynonu w inwazjach o etiologii Toxoplasma gondii", realizowany jest w ramach konkursu PRELUDIUM 16 finansowanego z Narodowego Centrum Nauki. Kierownik projektu - mgr Adrian Bekier. Opiekun naukowy - dr hab. Katarzyna Dzitko, prof. U艁. Ca艂kowity bud偶et to 139 900, 00 z艂.
Uniwersytet 艁贸dzki to najwi臋ksza uczelnia badawcza w centralnej Polsce. Jej misj膮 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki, nauk spo艂ecznych i 艣cis艂ych. U艁 wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba ucz膮cych si臋 tutaj student贸w z zagranicy, a polscy studenci, dzi臋ki programom wymiany, poznaj膮 Europ臋, Azj臋, wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.
Zobacz nasze projekty naukowe na
Materia艂 藕r贸d艂owy: mgr Adrian Bekier, dr hab. Katarzyna Dzitko, prof. U艁
Redakcja: Centrum Promocji U艁