Demon biedy
Wsp贸艂cze艣nie bieda kojarzy nam si臋 z brakiem dostatecznych 艣rodk贸w materialnych s艂u偶膮cych cz艂owiekowi do zaspokojenia podstawowych potrzeb. Kiedy艣 bieda by艂a tak dokuczliwa i powszechna, 偶e przyj臋艂a posta膰 demoniczn膮鈥�
Gdy niespodziewanie w gospodarstwie zaczyna艂o dzia膰 si臋 藕le. Gdy plony by艂y marne, zwierz臋ta chorowa艂y, zapasy gni艂y, a sprz臋ty domowe psu艂y si臋 jeden po drugim podejrzewano, 偶e w domu zagnie藕dzi艂a si臋 Bieda. Negatywny demon, zwany r贸wnie Bid膮, czasami wyst臋puj膮cy w parze z N臋dz膮, szkodz膮cy cz艂owiekowi by艂 personifikacj膮 jego cierpienia i niepowodzenia.
Wyobra偶ano j膮 sobie jako wysok膮, chud膮 wr臋cz ko艣cist膮 kobiet臋 o wyblak艂ym obliczu i zapad艂ych oczach. Ubrana, a w zasadzie okr臋cona 艂achmanami chodzi艂a po wsi i zagl膮da艂a do cha艂up szukaj膮c miejsca, gdzie mog艂aby si臋 zadomowi膰. Wierzono, 偶e gdy ju偶 upatrzy艂a sobie jakie艣 gospodarstwo "przyczepia艂a" si臋 i dzi臋ki swej zdolno艣ci zmniejszania si臋 ukrywa艂a si臋 w jakim艣 k膮cie lub przedmiocie.
Cukier na ochron臋
Tego nieproszonego go艣cia nie mo偶na by艂o zrani膰 ani zabi膰, gdy偶 Bieda by艂a nie艣miertelna. Mo偶na j膮 by艂o jedynie wygoni膰, co te偶 nie nale偶a艂o do 艂atwych zada艅. Najlepiej by艂o j膮 zwabi膰 smako艂ykiem do jakiego艣 przedmiotu: butelki, ko艣ci, wydr膮偶onego pnia, kt贸ry potem mo偶na by艂o zatka膰 korkiem. Tak uwi臋zion膮 Bied臋 wyrzucano z domu.
Przed Bied膮 starano si臋 zabezpiecza膰 stosuj膮c magiczne dzia艂ania ochronne. Obj臋te by艂y nimi nowo narodzone dzieci, kt贸re okadzano i kt贸rym przynoszono cukier, aby "Bieda przyst臋pu nie mia艂a". Pami臋膰 o Biedzie przetrwa艂a w bajkach i opowie艣ciach ludowych: "艢mier膰 i Bieda", "Bieda ch艂opska", "Syn Boginki" i innych. Na co dzie艅 za艣 przypominaj膮 nam o niej powiedzenia: "stara bieda", "bieda, 偶e a偶 piszczy", "bieda bied臋 rodzi", "bieda zagl膮da w oczy"鈥�
Fragmenty etnograficzne
Zwroty, gesty, dzia艂ania maj膮 pod艂o偶e my艣lenia magicznego, w kt贸rym liczy si臋 efekt, np. sprowadzenie nieszcz臋艣cia lub unikni臋cie go. W naszym nowym cyklu Fragmenty etnograficzne, opowiadamy o ukrytych znaczeniach tego, co pozornie bliskie i oczywiste. Nasi eksperci to mgr Anna Deredas, dr Aleksandra Krupa-艁awrynowicz i dr Sebastian Latocha z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej U艁. Polecamy nasze poprzednie odcinki (poni偶ej) oraz kolejne teksty!
Uniwersytet 艁贸dzki to najwi臋ksza uczelnia badawcza w centralnej Polsce. Jej misj膮 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki, nauk spo艂ecznych i 艣cis艂ych. Wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba studiuj膮cych tutaj obcokrajowc贸w, a polscy studenci poznaj膮 Europ臋, Azj臋, czy wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.Zobacz nasze projekty naukowe na
Redakcja: Centrum Promocji U艁