Stanowisko Rady Unii Europejskiej jest bardzo wyra藕ne. Obecnie priorytetem jest walka z pandemi膮 spowodowan膮 przez koronawirusa oraz z jej bezpo艣rednimi skutkami. Powinni艣my jednak zacz膮膰 przygotowywa膰 艣rodki niezb臋dne do przywr贸cenia normalnego funkcjonowania naszych spo艂ecze艅stw i gospodarek i do powrotu na 艣cie偶k臋 zr贸wnowa偶onego wzrostu, uwzgl臋dniaj膮c m.in. transformacj臋 ekologiczn膮 i transformacj臋 cyfrow膮 i wyci膮gaj膮c wszystkie wnioski z obecnego kryzysu. B臋dzie to wymaga膰 skoordynowanej strategii wyj艣cia, kompleksowego planu naprawczego i bezprecedensowych inwestycji" - napisali we wsp贸lnym o艣wiadczeniu przyw贸dcy kraj贸w UE.
Racj臋 ma badaczka i analityczka trend贸w Zuzanna Skalska - koronawirus "wszystko przyspieszy艂 i to jest nieodwracalne." Zastanawiaj膮c si臋, co powinni艣my zrobi膰, 偶eby przysz艂e pokolenia mia艂y racj臋 bytu, ekspertka przekonuje, 偶e zakorzeniona w nas ekonomia kupowania czego艣 nowego, ekonomia JA przejdzie teraz za艂amanie i przejdzie na ekonomi臋 MY, na ekonomi臋 dzielenia. Skupi si臋 na u偶ywaniu, a nie na posiadaniu. Jak zaznacza ekspert od rozwi膮za艅 w obszarze zr贸wnowa偶onego rozwoju, Jan Matulewicz (dyrektor zarz膮dzaj膮cy w Cybercom, Business Consulting in Sustainability), w perspektywie d艂ugoterminowej pandemia i wynikaj膮cy z niej kryzys przynios膮 jedynie korzy艣ci dla firm rozwijaj膮cych si臋 w nurcie zr贸wnowa偶onego rozwoju. Te firmy w jego opinii okazuj膮 si臋 by膰 "antykruche", co zach臋ci innych do ich na艣ladowania, a zr贸wnowa偶ony rozw贸j stanie si臋 paradygmatem (praca zdalna, cyfryzowanie proces贸w wewn臋trznych, digital marketing itp.)
Zgadzaj膮c si臋 z wypowiedziami przytoczonymi powy偶ej chcia艂abym podkre艣li膰, 偶e w mojej opinii jednym ze skutk贸w pandemii b臋dzie to, 偶e ludzie stan膮 si臋 bardziej wra偶liwi na sprawy zdrowotne i zwi膮zane z ochron膮 艣rodowiska. To sprawi, 偶e po kryzysie by膰 mo偶e b臋dziemy 偶yli skromniej i bardziej rozwa偶nie. Mamy teraz wi臋ksz膮 艣wiadomo艣膰, 偶e tak silna ingerencja w 艣rodowisko naturalne powoduje wiele zagro偶e艅 r贸wnie偶 dla nas ludzi. Skuteczn膮 broni膮 jest ochrona przyrody. Chcia艂abym zaznaczy膰, jak istotne jest wdro偶enie koncepcji green HR w firmach i 艣ci艣le z tym zwi膮zane dzia艂ania w obszarze zr贸wnowa偶onego rozwoju. Organizacje biznesowe mog膮 w贸wczas funkcjonowa膰 w taki spos贸b, by pozostawi膰 po sobie 艣wiat dla nast臋pnych pokole艅.
Green HR to kluczowe narz臋dzie we wprowadzaniu zr贸wnowa偶onego rozwoju w przedsi臋biorstwie, kt贸re d膮偶y do realizacji cel贸w, jakie stawia zielona gospodarka. Jest to komponent zr贸wnowa偶onego zarz膮dzania zasobami ludzkimi uwzgl臋dniaj膮cy kontekst ekologiczny jako podstaw臋 decyzji kadrowych. W procesie budowy zr贸wnowa偶onego rozwoju przedsi臋biorstwa, najistotniejsze znaczenie maj膮 zasoby ludzkie, gdy偶 tylko od dzia艂a艅 pracownik贸w, ich wiedzy, umiej臋tno艣ci i ich wykorzystania oraz 艣wiadomo艣ci, do czego d膮偶y zielona gospodarka, zale偶y sukces przedsi臋biorstwa. G艂贸wnym celem green HR jest kszta艂towanie wra偶liwo艣ci ekologicznej zatrudnionych, proekologicznego 艣rodowiska pracy, ekologicznie odpowiedzialnych postaw pracownik贸w, kt贸re to nast臋pnie s膮 przenoszone do 偶ycia prywatnego.
Dzia艂ania w obszarze green HR i zr贸wnowa偶onego rozwoju bezpo艣rednio dotycz膮 nas i naszych dzieci, naszej przysz艂o艣ci. Trzeba o tym problemie m贸wi膰 jak najszerzej i szuka膰 kolejnych sposob贸w, jak dotrze膰 do ludzi, kt贸rzy si臋 nad tymi tematami nie zastanawiaj膮. Wsp贸艂cze艣nie funkcjonujemy bardziej komfortowo ni偶 ci, kt贸rzy 偶yli kilkadziesi膮t lat temu. Niestety te przywileje drogo kosztuj膮 nasz膮 planet臋. Ka偶dego dnia generujemy ogromn膮 ilo艣膰 艣mieci, w艣r贸d kt贸rych znajduj膮 si臋 nie tylko odpady organiczne, ale przede wszystkim takie, kt贸re rozk艂adaj膮 si臋 przez bardzo d艂ugi czas, czyli plastik i r贸偶nego rodzaju tworzywa sztuczne. Powoduj膮 one szkody dla 艣rodowiska, m.in. odbijaj膮 si臋 na zdrowiu i 偶yciu ludzi oraz zwierz膮t. Przytocz臋 kilka danych:
- ka偶dego roku z powodu zanieczyszczenia 艣rodowiska ginie ok. 2000 zwierz膮t,
- 艣rednia temperatura powierzchni Ziemi w wyniku powodowanej przez nas zmiany klimatu wzros艂a ju偶 o ponad 1掳C powy偶ej warto艣ci z epoki przedprzemys艂owej. Je艣li szybko nie zredukujemy emisji gaz贸w cieplarnianych, to do 2030 roku wzrost temperatury mo偶e si臋gn膮膰 1,5掳C, do 2100 roku powy偶ej 4掳C, a p贸藕niej nawet 2-3 razy tyle,
- na niedostatek wody wci膮偶 cierpi ponad 40% 艣wiatowej populacji i przewiduje si臋, 偶e odsetek ten nadal b臋dzie si臋 zwi臋ksza艂,
- energia jest g艂贸wn膮 przyczyn膮 zmian klimatycznych, stanowi膮c oko艂o 60% 艣wiatowej emisji gaz贸w cieplarnianych,
- kiedy ludzie spalaj膮 w臋giel do atmosfery, emitowane s膮 tlenki azotu i dwutlenku siarki. Konsekwencj膮 tego s膮 kwa艣ne deszcze, kt贸re nios膮 ogromne niebezpiecze艅stwo, w postaci np. zanieczyszczonej wody, zanieczyszczonej gleby, obumieraj膮cych drzew, negatywnego wp艂ywu na populacj臋 ryb. Wywo艂any jest efekt kuli 艣nie偶nej, czyli proces, kt贸ry zaczyna si臋 na ma艂膮 skal臋 i stopniowo wzrasta, co powoduje nieodwracalne szkody w ekosystemie naszej planety.
Na podstawie analizy literatury przedmiotu zesp贸艂 projektowy, do kt贸rego nale偶臋 dokona艂 podzia艂u praktyk green HR na pi臋膰 kategorii:
- Zielone planowanie zasob贸w ludzkich - uwzgl臋dnianie zada艅 zwi膮zanych z ochron膮 艣rodowiska w opisach stanowisk pracy, zawarcie aspekt贸w ekologicznych w procedurach z obszaru zarzadzania zasobami ludzkimi (zzl), w艂膮czenie w kodeksie post臋powania etycznego postaw i zachowa艅 proekologicznych.
- Zielone pozyskiwanie pracownik贸w - uwzgl臋dnianie "zielonych" kompetencji jako sk艂adnika profilu wymaga艅 na ka偶dym stanowisku pracy, podnoszenie poziomu zatrudnialno艣ci pracownik贸w.
- Zielony rozw贸j pracownik贸w - praktyka zielonego zzl, maj膮ca zwi臋ksza膰 efektywno艣膰 ekologiczn膮 poprzez szkolenia u艣wiadamiaj膮ce i rozwijaj膮ce umiej臋tno艣ci ekologiczne pracownik贸w. Edukacja na rzecz dzia艂a艅 ekologicznych jest niezb臋dnym elementem do tego, aby wdra偶a膰 i utrwala膰 nowe wzorce funkcjonowania.
- Zielone motywowanie pracownik贸w - tworzenie pracownikom mo偶liwo艣ci do wykorzystania ich wiedzy i umiej臋tno艣ci w celu poprawienia efektywno艣ci ekologicznej firmy. Zielone zachowania pracownik贸w s膮 nagradzane, poniewa偶 za艂o偶eniem jest, 偶e b臋dzie to pozytywnie oddzia艂ywa膰 na ich efektywno艣膰 ekologiczn膮 (b臋dzie to jeden z motywator贸w). Wykorzystywane s膮 tutaj zar贸wno motywatory p艂acowe, jak i pozap艂acowe.
- Zielone zarz膮dzanie wydajno艣ci膮 pracownik贸w - cele zr贸wnowa偶enia uwzgl臋dniane s膮 w ocenie pracowniczej pokazuj膮c w ten spos贸b, 偶e firma anga偶uje si臋 w sprawy dotycz膮ce zr贸wnowa偶onego rozwoju.
W mojej opinii pracownicy, kt贸rzy s膮 specjalistami w swojej dziedzinie, rozumiej膮cy i stosuj膮cy zasady zr贸wnowa偶onego rozwoju w swojej pracy b臋d膮 najbardziej po偶膮danym typem pracownik贸w, kt贸rych dzia艂alno艣膰 przyczyni si臋 nie tylko do osi膮gni臋cia cel贸w ekonomicznych, ale i do dalekosi臋偶nego r贸wnowa偶enia potrzeb mi臋dzypokoleniowych, i zapobiegania w przysz艂o艣ci istotnym problemom ekologicznym i spo艂ecznym. St膮d niezwykle wa偶ne jest zastosowanie narz臋dzi green HR, kt贸re kszta艂tuj膮 postawy tzw. zr贸wnowa偶onych pracownik贸w. Mam przekonanie, 偶e niezb臋dnym dzia艂aniem b臋dzie w najbli偶szej przysz艂o艣ci przekszta艂canie przedsi臋biorstw w zr贸wnowa偶one organizacje, po to, aby zahamowa膰 degradacj臋 naszej planety. To jest g艂贸wny pow贸d, dla kt贸rego firmy powinny wdra偶a膰 te praktyki.
Powody bardziej racjonalne, kt贸re bardziej "przemawiaj膮" do w艂a艣cicieli firm to:
- wzrost zainteresowania kontrahent贸w poprzez dzia艂ania w obszarze employer brandingu: klienci s膮 bardziej zainteresowani wsp贸艂prac膮 z firmami, kt贸re dbaj膮 o akceptacj臋 spo艂eczn膮 i pozytywny wizerunek oraz buduj膮 dobre relacje z otoczeniem.
- Zwi臋kszenie lojalno艣ci konsument贸w. Wsp贸艂czesny klient zwraca uwag臋 nie tylko na jako艣膰 i cen臋 produktu, ale r贸wnie偶 na jego "ekologiczno艣膰" czy wizerunek producenta.
- Poprawa relacji ze spo艂eczno艣ci膮 lokaln膮. Prowadzenie biznesu opartego na koncepcji zr贸wnowa偶onego rozwoju, kt贸re wdra偶a rozwi膮zania "green" umo偶liwia pozyskanie przychylno艣ci mieszka艅c贸w spo艂eczno艣ci lokalnej.
- Wzrost konkurencyjno艣ci. Pozytywny wizerunek firmy poprawia wsp贸艂prac臋 z partnerami biznesowymi, co w efekcie mo偶e prowadzi膰 do zwi臋kszenia sprzeda偶y i uzyskania przewagi konkurencyjnej na rynku.
- Podnoszenie poziomu kultury organizacyjnej firmy. Poprzez stosowanie koncepcji green HR firma podnosi swoje standardy post臋powania wobec pracownik贸w i klient贸w.
- Kszta艂towanie pozytywnego wizerunku firmy w艣r贸d pracownik贸w. Dzi臋ki programom ekologicznym i dba艂o艣ci o 艣rodowisko, wizerunek firmy w oczach pracownika ulega poprawie. Pracownicy lepiej postrzegaj膮 firm臋, kt贸ra nastawiona jest na rozwi膮zywanie istotnych problem贸w ekologicznych.
- Pozyskanie i utrzymanie najlepszych pracownik贸w. Pracownicy firm wdra偶aj膮cych zasady green HR w wi臋kszym stopniu identyfikuj膮 si臋 ze swoim przedsi臋biorstwem i s膮 wobec niego lojalni, przez co organizacje "green" maj膮 du偶e szanse na zatrzymanie najlepszych pracownik贸w i zatrudnienie nowych.
- Rozwi膮zywanie istotnych problem贸w spo艂ecznych. Przedsi臋biorstwa wra偶liwe na tematy ekologiczne nie tylko przyczyniaj膮 si臋 do nag艂o艣nienia problem贸w spo艂ecznych, ale r贸wnie偶 do ich rozwi膮zania. Firmy, kt贸re podejmuj膮 dzia艂ania na rzecz ochrony 艣rodowiska daj膮 dobry przyk艂ad innym przedsi臋biorstwom.
- Edukowanie spo艂ecze艅stwa. Firmy, kt贸re wdra偶aj膮 praktyki green HR u艣wiadamiaj膮 obywatelom wag臋 takich zagadnie艅, jak odpowiedzialno艣膰 w 偶yciu gospodarczym i dba艂o艣膰 o 艣rodowisko naturalne.
- Poprawa stanu 艣rodowiska naturalnego. Firmy realizuj膮c programy ekologiczne przyczyniaj膮 si臋 do zmniejszenia poziomu zanieczyszcze艅 i poprawy stanu 艣rodowiska naturalnego. Przedsi臋biorstwa cz臋sto te偶 anga偶uj膮 si臋 w dzia艂ania edukacyjne maj膮ce na celu podniesienie 艣wiadomo艣ci ekologicznej obywateli.
- Udost臋pnianie informacji o firmie dzia艂aj膮cej w sferze ekologicznej stanowi wa偶ny czynnik motywuj膮cy i wizerunkowy. Motywuj膮cy do m. in. prowadzenia skutecznych program贸w spo艂ecznych.
W moim przekonaniu przede wszystkim trzeba zacz膮膰 od edukacji ekologicznej - jest to niezwykle istotne, by pokazywa膰, co ka偶dy z nas mo偶e zrobi膰 w swoim otoczeniu, domu, pracy. Wystarcz膮 ma艂e zmiany, kt贸re dla 艣rodowiska mog膮 mie膰 du偶e znaczenie. Przyk艂adowo zacznijmy od edukowania pracownik贸w, jak segregowa膰 艣mieci, od ograniczenia plastiku w miejscu pracy, np. zamiast kupowa膰 jednorazowe plastikowe butelki kupmy pracownikom bidony z filtrem i uczmy ich korzysta膰 z wody z kranu. Uczmy, jak ogranicza膰 energi臋, wprowadzajmy procedury korzystania z elektronicznej formy obiegu dokument贸w - wykorzystujmy wirtualizacj臋 HR - te dzia艂ania przek艂adaj膮 si臋 nie tylko na pozytywny wizerunek firmy, ale r贸wnie偶 na korzy艣ci ekonomiczne dla firmy i maj膮 edukacyjny wymiar.
Wykorzystujmy, to co mamy w firmie i pozw贸lmy pracownikom wykaza膰 si臋 kreatywno艣ci膮. Nie musimy kupowa膰 wci膮偶 nowych rzeczy - mo偶emy w tw贸rczy spos贸b sami wykorzysta膰 to, co jest wok贸艂 nas i lepiej zagospodarowa膰 to, czym ju偶 dysponujemy.
Przegl膮d literatury wskazuje, i偶 koncepcja green HR jest relatywnie now膮, ale perspektywiczn膮 inicjatyw膮 w teorii i praktyce nauk o zarz膮dzaniu. Ostatnie wydarzenia zwi膮zane z pandemi膮 wskazuj膮, 偶e dzia艂alno艣膰 w tym zakresie firm b臋dzie coraz powszechniejsza. We wsp贸艂czesnych czasach czynniki 艣rodowiskowe i spo艂eczne odgrywaj膮 kluczow膮 rol臋 w zr贸wnowa偶onym rozwoju organizacji. Nale偶y wi臋c ze szczeg贸lnym naciskiem promowa膰 dzia艂ania w obszarze green HR.
Izabela R贸偶a艅ska-Bi艅czyk jest doktorem nauk ekonomicznych w dyscyplinie nauk o zarz膮dzaniu. Jest praktykiem i badaczem w obszarze zarz膮dzania zasobami ludzkimi. Aktualny obszar jej zainteresowa艅 badawczych to g艂贸wnie green HR, zr贸wnowa偶ony rozw贸j oraz najnowsze trendy w zarz膮dzaniu zasobami ludzkimi.
Nale偶y do mi臋dzykatedralnego zespo艂u badawczego Wydzia艂u Zarz膮dzania Uniwersytetu 艁贸dzkiego w sk艂adzie: dr hab. Bo偶ena Matusiak, prof. U艁 (Katedra Informatyki U艁), dr Izabela R贸偶a艅ska-Bi艅czyk (Katedra Zarz膮dzania Zasobami Ludzkimi U艁) oraz dr hab. in偶. Marek Matejun, prof. U艁 (Katedra Przedsi臋biorczo艣ci i Polityki Przemys艂owej U艁) realizuj膮cego projekt pt. "Praktyki green HR a wielopoziomowe zarz膮dzanie wynikami organizacji." Aktualnie zesp贸艂 jest w trakcie przygotowywania wniosku o grant badawczy finansowany z Narodowego Centrum Nauki.
Jest te偶 cz艂onkiem Rady Programowej Centrum Studi贸w Zr贸wnowa偶onego Rozwoju na Wydziale Zarz膮dzania Uniwersytetu 艁贸dzkiego oraz opiekunem Studenckiego Ko艂a Naukowego Personalni.
3 J. Piszczatowska, 呕adnego schodzenia z zielonej 艣cie偶ki. Mimo koronowirusa Nowy Zielony 艁ad pozostaje flagowym projektem UE, [dost臋p 20.04.2020].
2 M. Raczkowska-Kazek, "Przysz艂o艣膰 w艂a艣nie si臋 wydarza". Ona 艣ledzi 艣wiatowe megatrendy, wywiad z Zuzanna Skalsk膮, [dost臋p 18.04.2020].
Cele zr贸wnowa偶onego rozwoju, [dost臋p 19.04.2020].
Wi臋cej o zespole i projekcie:
Uniwersytet 艁贸dzki to jedna z najwi臋kszych polskich uczelni. Misj膮 U艁 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki, nauk spo艂ecznych, przyrodniczych, 艣cis艂ych, nawet medycznych. U艁 wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba ucz膮cych si臋 tutaj student贸w z zagranicy, a polscy studenci, dzi臋ki programom wymiany, poznaj膮 Europ臋, Azj臋, wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.
Zobacz nasze projekty naukowe na
Tekst: dr Izabela R贸偶a艅ska-Bi艅czyk, Katedra Zarz膮dzania Zasobami Ludzkimi, Wydzia艂 Zarz膮dzania U艁
Redakcja: Centrum Promocji U艁