Licho i cetno
Okre艣lenia takie jak "do licha", "niech licho porwie", "po kiego licha" "licho podkusi艂o" znamy z j臋zyka potocznego i literatury. "Okna w karczmie zapotnia艂y/ A pod oknem kto艣 chodzi/ A tak zawodzi, zawodzi/ Jak licho, po艂udnica" pisa艂 Tuwim. Czym偶e jest tajemnicze licho, kt贸re tak cz臋sto wspominamy?
Licho kiedy艣 by艂o okre艣leniem czego艣 nie do pary, z艂ego, liczby nieparzystej. Przeciwie艅stwem licha by艂a liczba parzysta czyli cetno. St膮d te偶 staropolska gra hazardowa w cetno i licho zwana te偶 liszk膮 polegaj膮ca na zgadywaniu czy pieni膮dze trzymane w zamkni臋tej d艂oni s膮 do pary lub nie do pary. Przetrwa艂a ona a偶 do XX wieku w formie dzieci臋cej zabawy.
W wierzeniach ludowych Licho by艂o zast臋pczym okre艣leniem dla diab艂a, u偶ywanym 偶eby nie wzywa膰 imienia z艂ego i przypadkowo go nie przywo艂a膰. "Diabe艂... u nas bies, licho, pokusa, kaduk, szatan, czart, kusiciel, widmo, latawiec" m贸wili ch艂opi. St膮d te偶 powiedzenia "id藕 do licha", "bodaj ci臋 licho wzi臋艂o", "licho wie, gdzie si臋 w艂贸czysz".
Mieszka艅cy pod tarnobrzeskiej wsi opisywali licho jako p贸艂-cz艂owieka, p贸艂-zwierz臋, bez rog贸w na g艂owie za to z wielkimi uszami. Stw贸r ten mia艂 siedzie膰 na rozstajnych drogach i porywa膰 samotnych podr贸偶nych. Ochron臋 przed nim zapewnia艂 szkaplerz i szybkie prze偶egnanie si臋 oraz modlitwa.
Niewykluczone, 偶e Licho swoj膮 nazw臋 zawdzi臋cza le艣nemu demonowi ze wschodniej S艂owia艅szczyzny - jednookiemu Leszemu, stra偶nikowi dusz zmar艂ych.
Fragmenty etnograficzne
Zwroty, gesty, dzia艂ania maj膮 pod艂o偶e my艣lenia magicznego, w kt贸rym liczy si臋 efekt, np. sprowadzenie nieszcz臋艣cia lub unikni臋cie go. W naszym nowym cyklu Fragmenty etnograficzne, opowiadamy o ukrytych znaczeniach tego, co pozornie bliskie i oczywiste. Nasi eksperci to mgr Anna Deredas, dr Aleksandra Krupa-艁awrynowicz i dr Sebastian Latocha z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej U艁.
Uniwersytet 艁贸dzki to najwi臋ksza uczelnia badawcza w centralnej Polsce. Jej misj膮 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki i nauk 艣cis艂ych. Wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba studiuj膮cych tutaj obcokrajowc贸w, a polscy studenci poznaj膮 Europ臋, Azj臋, czy wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.
Zobacz nasze projekty naukowe na
Redakcja: Centrum Promocji U艁