Komentuj膮cy zazwyczaj koncentruj膮 si臋 na pierwszym z czterech kryteri贸w - m贸wi膮cym o tym, by filmy opowiada艂y o kobietach, mniejszo艣ciach etnicznych i rasowych, osobach homoseksualnych lub niepe艂nosprawnych. Wystarczy wi臋c, by w jednej z g艂贸wnych r贸l wyst膮pi艂a kobieta - a kryterium b臋dzie spe艂nione. Kolejne kryteria wzbudzaj膮 ju偶 mniejsze zainteresowanie medi贸w. I tak, na przyk艂ad, je艣li nie chcemy opowiada膰 o kobietach, mniejszo艣ciach etnicznych, osobach homoseksualnych b膮d藕 niepe艂nosprawnych, bo na przyk艂ad kr臋cimy film wojenny, to wystarczy, 偶e cz臋艣膰 ekipy b臋dzie pochodzi膰 z tych niedoreprezentowanych w filmowej bran偶y grup. W jak偶e m臋skim "1917" wsp贸艂scenarzyst膮 jest Krysty Wilson-Cairns, a za kostiumy odpowiada Jacqueline Durran. Trzeci standard m贸wi o obowi膮zku tworzenia przez firmy producenckie p艂atnych sta偶y, przeznaczonych dla wykluczanych grup. Czwarty natomiast odnosi si臋 do potrzeby umieszczania kobiet b膮d藕 reprezentant贸w mniejszo艣ci na wy偶szych stanowiskach w studiach - w dzia艂ach marketingu, reklamy i dystrybucji. Filmy walcz膮ce w najwy偶szej kategorii powinny spe艂ni膰 dwa z czterech wspomnianych kryteri贸w.
Na dodatek ka偶de z nich ma po kilka wariant贸w. Na przyk艂ad: nie obsadzi艂e艣 w g艂贸wnej roli nikogo z wymienionych grup? To wystarczy, 偶e 30% ca艂ej obsady b臋dzie si臋 do nich zalicza膰. Nie masz w艣r贸d kluczowych pracownik贸w planu (takich jak charakteryzator czy kostiumolog) co najmniej dw贸jki kobiet/os贸b z mniejszo艣ci etnicznych/seksualnych/niepe艂nosprawnych - wystarczy, 偶e 30% wszystkich os贸b pracuj膮cych przy filmie (wraz z trzecimi asystentami operatora, w贸zkarzami i ochron膮 planu) b臋dzie pochodzi膰 z tych grup.
To nie s膮 kryteria nie do spe艂nienia. Przeciwnie - one ju偶 w tym momencie s膮 spe艂niane przez zdecydowan膮 wi臋kszo艣膰 film贸w. St膮d mo偶na mie膰 w膮tpliwo艣ci, czy one cokolwiek zmieni膮. Liczy si臋 jednak co艣 innego - sygna艂 wys艂any przez Akademi臋, 偶e wspiera inkluzj臋 os贸b nieuprzywilejowanych w hollywoodzkiej bran偶y. Akademia jest w tym konsekwentna, bo m贸wi o takiej potrzebie co najmniej od kilku lat. Pierwszym impulsem by艂y protesty bran偶y spod znaku #oscarsowhite. Przynios艂y one wymierne zmiany. Od tamtego czasu Oscary pow臋drowa艂y do r膮k cho膰by Mahershalaha Alego (dwukrotnie), Ramiego Maleka, Reginy King czy Violi Davis - licz膮c jedynie kategorie aktorskie. Ale problem nadal istnieje - szczeg贸lnie w przypadku obecno艣ci kobiet w艣r贸d nominowanych w kluczowych kategoriach jak re偶yseria, zdj臋cia czy muzyka. Powszechnie krytykowano w tym roku brak obecno艣ci w艣r贸d nominowanych re偶yser贸w Grety Gerwig. Akademia zareagowa艂a - od kilku lat konsekwentnie zaprasza do swojego grona wi臋ksz膮 liczb臋 reprezentant贸w wykluczanych do tej pory grup. Teraz zrobi艂a jedynie kolejny, jak wida膰 logiczny, krok.
Ale czy takie zmiany s膮 w og贸le potrzebne? Tak. Wystarczy spojrze膰 na kilka statystyk, kt贸re przynosi raport "Inequality in 900 Popular Films" opublikowany przez badaczy USC Annenberg w 2017 roku. Jego tw贸rcy wyliczaj膮, 偶e w 900 filmach z lat 2007-2016 kobiety stanowi艂y 31 proc. m贸wi膮cych postaci (podczas gdy jest ich w Stanach nieco ponad 50 proc.). Tylko 4,2 proc. re偶yser贸w to kobiety, kompozytorki stanowi艂y za艣 1,4 proc. tw贸rc贸w muzyki. Podobne, a nawet wi臋ksze dysproporcje tycz膮 si臋 reprezentacji w bran偶y kolejnych wymienianych przez Akademi臋 grup. Oczywi艣cie mo偶na przyj膮膰, 偶e kompetentnymi re偶yserami, scenografami, kompozytorami czy monta偶ystami d藕wi臋ku s膮 jedynie biali, heteroseksualni m臋偶czy藕ni. Ale nawet wtedy racj臋 bytu mia艂oby kryterium zmuszaj膮ce do prowadzenia sta偶y dla niedoreprezentowanych grup - by da膰 im szans臋 nauki i rozwoju w bran偶y.
By zrozumie膰 zasadno艣膰 nowych regulacji trzeba wzi膮膰 r贸wnie偶 pod uwag臋 specyfik臋 ameryka艅skiego spo艂ecze艅stwa (a nowe standardy tycz膮 si臋 tylko film贸w produkowanych w USA) - kt贸re jest przecie偶 znacznie bardziej r贸偶norodne ni偶 cho膰by europejskie, nie m贸wi膮c o polskim. Akademia zwyczajnie zauwa偶a takie zjawiska, jak domagaj膮ce si臋 r贸wnych praw dla kobiet #metoo, wspieraj膮ce mniejszo艣ci etniczne #oscarsowhite, czy walcz膮ce o fundamentalne prawda dla os贸b czarnosk贸rych Black Lives Matter. Zauwa偶y艂a je i postanowi艂a wesprze膰. Nie ma w tym 偶adnej rewolucji, ani zagro偶enia dla wolno艣ci tw贸rczej. Jedyne co jest zagro偶one, to uprzywilejowana pozycja bia艂ych, heteroseksualnych m臋偶czyzn, kt贸rzy b臋d膮 musieli ust膮pi膰 miejsca osobom z innych grup - by hollywoodzka bran偶a lepiej odzwierciedla艂a struktur臋 ameryka艅skiego spo艂ecze艅stwa.
Uniwersytet 艁贸dzki to jedna z najwi臋kszych polskich uczelni. Misj膮 U艁 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki, nauk spo艂ecznych, przyrodniczych, 艣cis艂ych, nawet medycznych. U艁 wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba ucz膮cych si臋 tutaj student贸w z zagranicy, a polscy studenci, dzi臋ki programom wymiany, poznaj膮 Europ臋, Azj臋, wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.
Zobacz nasze projekty naukowe na
Tekst 藕r贸d艂owy: dr Micha艂 Piepi贸rka, Wydzia艂 Filologiczny U艁
Redakcja: Centrum Promocji U艁