W miastach mo偶na jednak eksperymentowa膰. Eksperymenty takie czynione s膮 na 偶ywej tkance miast i nosz膮 nazw臋 laboratori贸w miejskich (urban labs). Takie laboratoria to spos贸b wypracowywania rozwi膮za艅 na potrzeby konkretnych u偶ytkownik贸w, z uwzgl臋dnieniem specyficznych uwarunkowa艅 lokalnych. Wsp贸艂cze艣nie w艂adze miast pragn膮 zarz膮dza膰 nimi w zgodzie z za艂o偶eniami rozwoju zr贸wnowa偶onego, w oparciu o wykorzystanie coraz bardziej skomplikowanych technologii, ale i w dialogu z kompetentnymi, zaanga偶owanymi i przedsi臋biorczymi mieszka艅cami. Laboratoria miejskie s艂u偶膮 temu, aby w oparciu o taki dialog wszystkie zainteresowane strony jednocze艣nie wsp贸艂tworzy艂y nowy produkt lub us艂ug臋 oraz je wdra偶a艂y i u偶ytkowa艂y w miejscu powstania. Dzi臋ki temu, z inicjatywy w艂adz i urz臋dnik贸w samorz膮dowych, mieszka艅cy nie tylko biernie uczestnicz膮 w 偶yciu publicznym, ale tak偶e wsp贸艂tworz膮 je, mobilizuj膮c i wykorzystuj膮c dost臋pne zasoby i mo偶liwo艣ci.
W ramach laboratori贸w miejskich mo偶na wypracowa膰 wiele praktycznych i przyjaznych dla mieszka艅c贸w rozwi膮za艅: zaprojektowa膰 przyjazne ulice, wybra膰 ro艣linno艣膰 miejsk膮 najbardziej odpowiadaj膮c膮 potrzebom s膮siad贸w, czy testowa膰 nowe rozwi膮zania w komunikacji publicznej. Eksperymenty miejskie mog膮 te偶 s艂u偶y膰 wypr贸bowaniu i sprawdzeniu przydatno艣ci nowych rozwi膮za艅 technologicznych w mie艣cie, np. testowa膰, czy nowa inteligentna sygnalizacja w mie艣cie jest lepsza od starej, czy sprawdzaj膮 si臋 nowe pojemniki do segregacji odpad贸w, albo czy ma sens gruntowny remont placu zabaw w pobli偶u osiedlowej szko艂y. Przyk艂ady te mo偶na mno偶y膰 i cz臋sto od inwencji samych mieszka艅cowi zale偶y, co jeszcze mo偶e sta膰 si臋 przedmiotem miejskiego eksperymentu.
Jednym z pierwszych miast, kt贸re postanowi艂o wdro偶y膰 idee urban labs w praktyce jest Gdynia. Na pocz膮tku tego roku z inicjatywy gdy艅skiego i w艂adz miasta rozpocz膮艂 si臋 tam trzyletni eksperyment wdro偶eniowy, realizowany ze 艣rodk贸w i przy zaanga偶owaniu Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej oraz przy wsparciu Instytutu Rozwoju Miast i Region贸w. Obejmuje on przetestowanie koncepcji urban labu dostosowanej do polskich warunk贸w oraz wsparcie jej pilota偶owego wdro偶enia w dw贸ch polskich miastach - w i Rzeszowie.
Gdy艅skie laboratorium miejskie zaprosi艂o do wsp贸艂pracy ekspertki i ekspert贸w, kt贸rzy zasiedli w tak zwanej . W grupie specjalist贸w zaproszonych do doradzania Prezydentowi Gdyni i jego wsp贸艂pracownikom znalaz艂 si臋 dr hab. , profesor Uniwersytetu 艁贸dzkiego specjalizuj膮cy si臋 w problematyce ekonomii miejskiej i instytucjonalnej oraz marketingu miejsc. W swojej pracy dla urban labu w Gdyni pr贸buje zarazi膰 w艂odarzy miast i mieszka艅c贸w stosowaniem rozwi膮za艅 tzw. architektury wyboru w miastach.
Przedmiotem jej zainteresowania jest testowanie i poszukiwanie rozwi膮za艅, kt贸re korzystaj膮c z psychologicznych podstaw ludzkich decyzji, mog膮 zwi臋kszy膰 skuteczno艣膰 dzia艂a艅 zmierzaj膮cych do przekonywania ludzi do po偶膮danych dzia艂a艅. Bez wzgl臋du na to, czy problem dotyczy zmiany nawyk贸w transportowych, segregacji odpad贸w czy rezygnacji z nieekologicznych paliw, ekonomia behawioralna badaj膮ca narz臋dzia architektury wyboru, stawia sobie za cel testowanie tego, kt贸re z narz臋dzi najskuteczniej wp艂ywaj膮 na ludzkie wybory. Zastosowanie tych narz臋dzi w praktyce, poprzez stosowanie system贸w zach臋t, wprowadzanie rozwi膮za艅 po偶膮danych dla rozwoju miast jako wybor贸w domy艣lnych, czytelne komunikowanie proponowanych rozwi膮za艅, upraszczanie skomplikowanych komunikat贸w publicznych, czy przedstawianie obywatelom informacji zwrotnych, mo偶e przyczyni膰 si臋 do lepszego zrozumienia przez mieszka艅c贸w, jak dzia艂a ich miasto i jak dzia艂anie to mo偶na usprawni膰.
Przyk艂ady urban lab贸w mo偶na znale藕膰 na ca艂ym 艣wiecie. W takie laboratorium dzia艂a w formule otwartych konkur贸w na innowacyjne pomys艂y, kt贸re mog膮 rozwi膮za膰 problemy miasta. Jeden z takich zrealizowanych pomys艂贸w dotyczy艂y rozwi膮zania problem贸w zwi膮zanych z parkowaniem. Dzi臋ki niemu w jednej z dzielnic (Doksan) dotychczasowy nieefektywny system parkowania "kto pierwszy ten lepszy" zosta艂 zast膮piony systemem s膮siedzkiego wsp贸艂dzielenia miejsc parkingowych, kt贸rych wyposa偶ono w tym celu w dedykowany im system informatyczny. W , wdro偶enia rozwi膮za艅 na 偶ywym organizmie miejskim wprowadza si臋 w ramach szerszego projektu 22@ Barcelona, maj膮cego na celu rewitalizacj臋 200 hektar贸w teren贸w przemys艂owych w centrum miasta. Dzi臋ki niemu, w dzielnicy El Poblenou na skutek wsp贸艂pracy pomi臋dzy sektorem publicznym, ma艂ymi przedsi臋biorstwami i organizacjami non-profit, wprowadza si臋 drobne usprawnienia u艂atwiaj膮cym korzystanie z przestrzeni publicznej w Barcelonie. W miastach Ameryki Po艂udniowej posta艂a ca艂a , skoncentrowanych g艂ownie na planowaniu przestrzennym s膮siedztw z bezpo艣rednim udzia艂em mieszka艅c贸w. W Stanach Zjednoczonych najwi臋kszymi sukcesami mo偶e pochwali膰 si臋 sie膰 , dzia艂aj膮ca w obszarach: edukacji, zwalczania przest臋pczo艣ci, ochrony 艣rodowiska, zdrowia i walki z ub贸stwem.
Uniwersytet 艁贸dzki to jedna z najwi臋kszych polskich uczelni. Misj膮 U艁 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki, nauk spo艂ecznych, przyrodniczych, 艣cis艂ych, nawet medycznych. U艁 wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba ucz膮cych si臋 tutaj student贸w z zagranicy, a polscy studenci, dzi臋ki programom wymiany, poznaj膮 Europ臋, Azj臋, wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.
Zobacz nasze projekty naukowe na
Tekst: dr hab. Mariusz Soko艂owicz, profesor Uniwersytetu 艁贸dzkiego
Redakcja: Centrum Promocji U艁