Ci膮g艂e poszerzanie horyzont贸w
Istotne jest tu rozwini臋cie w艣r贸d kreator贸w tej edukacji czy ich nast臋pc贸w poczucia to偶samo艣ci poprzez wytworzenie wsp贸lnego znaczenia odmienno艣ci, wsp贸lne okre艣lenie celu oraz utrzymywanie minimalnych wi臋zi organizacyjnych lub programowych.
- Edukacji alternatywnej nie nale偶y zatem uto偶samia膰 z jak膮艣 subkultur膮, gdy偶 jest ona czym艣 znacznie szerszym, ni偶 sytuowanie si臋 poza czy na marginesie 偶ycia o艣wiatowego w spo艂ecze艅stwie - m贸wi profesor Bogus艂aw 艢liwerski z Wydzia艂u Nauk o Wychowaniu U艁. Edukacja zawsze zak艂ada wyzwolenie lub przej艣cie od istniej膮cego stanu edukacji do wzbogacenia go o gruntownie inne jej wizje i projekty do realizacji. Nie chodzi tu o rekonstrukcj臋, lecz o doj艣cie do czego艣, co jeszcze nie istnieje, do stanu otwartej mo偶liwo艣ci. Ten typ edukacji bazuje na bezpo艣rednich interakcjach mi臋dzy nauczycielem a uczniem, nauczycielem a rodzicem dziecka odwo艂uj膮c si臋 do bezinteresowno艣ci, dialogu, prawa do samorealizacji, wolno艣ci i wyobra藕ni.
W kontrze, czy w obronie?
W literaturze przedmiotu przewa偶a akcentowanie w definicji tej edukacji dwuwariantowo艣膰 wzajemnie wykluczaj膮cych si臋 sytuacji wyboru. Per analogiam, edukacja alternatywna by艂aby tak膮, kt贸ra wynika z dokonania przez nauczyciela wyboru czy te偶 opowiedzenia si臋 za ni膮 jako jedn膮 z dw贸ch tylko koncepcji edukacji. By艂aby to zatem jedna z dwuwariantowych pedagogii sprowadzaj膮cej si臋 do jednoznacznej antynomii i stwarzaj膮cej konieczno艣膰 dzia艂ania pedagogicznego w sytuacji odmienno艣ci praktyk typu "albo tak - albo inaczej", "to lub tamto", ""je艣li tak, to nie inaczej" itp. W odniesieniu do edukacji szkolnej alternatywy wyra偶a艂yby si臋 w nast臋puj膮cych przeciwie艅stwach:
- kszta艂cenie publiczne vs niepubliczne, - kszta艂cenie tradycyjne vs innowacyjne, - kszta艂cenie adaptacyjne vs emancypacyjne, - kszta艂cenie religijne vs 艣wieckie, - kszta艂cenie autorytarne vs antyautorytarne, - kszta艂cenie dyrektywne vs niedyrektywne itp.
W tak dychotomicznym uj臋ciu jest to zawsze pedagogia wybor贸w pomi臋dzy wzajemnie wykluczaj膮cymi si臋 mo偶liwo艣ciami dzia艂ania.
- Wydaje si臋, 偶e nie mo偶na by膰 troch臋 po jednej stronie i troch臋 po drugiej. Nauczyciele edukacji alternatywnej sytuowani s膮 jako przeciwstawiaj膮cy si臋 czy te偶 odr贸偶niaj膮cy si臋 od tych zaanga偶owanych na rzecz edukacji tradycyjnej, powszechnie obowi膮zuj膮cej, dominuj膮cej, pa艅stwowej - m贸wi prof. 艢liwerski.
Edukacja alternatywna nie jest ruchem kontrkulturowym wewn膮trz o艣wiaty, gdy偶 ta istnieje i rozwija si臋 dzi臋ki tradycji, kontestacji i konfrontacji r贸偶nych modeli kszta艂cenia czy wychowania, a wi臋c dzi臋ki czynnikom, bez kt贸rych nie mog艂aby pe艂ni膰 swoich za艂o偶onych funkcji. Zamykaj膮c si臋 w tradycji stawa艂aby si臋 jakim艣 pustym rytua艂em i ceremonia艂em. Natomiast przekszta艂caj膮c si臋 tylko w kontestacj臋 bez element贸w edukacji tradycyjnej, stawa艂aby si臋 nie tylko czym艣 wewn臋trznie sprzecznym, zaprzeczeniem racji swojego istnienia, ale i by艂aby procesem pustym czy destrukcyjnym, anarchistycznym.
W swoich za艂o偶eniach edukacja alternatywna wyst臋puje w obronie zagro偶onej suwerenno艣ci ka偶dego podmiotu, w tym szczeg贸lnie dzieci i m艂odzie偶y, grup mniejszo艣ciowych i os贸b o specjalnych potrzebach rozwojowych. Ona nie ma na celu uczynienie swoich ofert edukacyjnych matryc膮, modelem jedynie s艂usznych i warto艣ciowych rozwi膮za艅 czy doprowadzenie do stanu anarchii. Z tego tez powodu ten typ edukacji ma - w sensie ilo艣ciowym - charakter rozwi膮za艅 wyspowych, 艣ladowych, "marginalnych" czy pogranicznych.
Przestrze艅 dla nowych metod
Gdyby wszystkie szko艂y by艂y takie same, cho膰 wszyscy dobrze wiemy, 偶e takimi by膰 nie mog膮, edukacja alternatywna pewnie nie by艂aby w nich w og贸le potrzebna. Tak jednak nie jest, wi臋c odmienno艣膰, jakkolwiek by jej nie pojmowano, musi mie膰 swoje miejsce na mapie (w centrum lub na obrze偶ach) ka偶dego systemu o艣wiatowego.
- W ka偶dym bowiem systemie wytwarzane s膮 przez niepokornych i tw贸rczych pedagog贸w, na ich w艂asny spos贸b alternatywne podej艣cia do kszta艂cenia, wychowania czy do samych instytucji edukacyjnych, kt贸re nie mieszcz膮 si臋 na powszechnie funkcjonuj膮cej i obowi膮zuj膮cej mapie jego struktur i organizacyjno-prawnych rozwi膮za艅 - m贸wi prof. 艢liwerski.
To one czyni膮 ten system nieprzejrzystym, niesp贸jnym, komplikuj膮 偶ycie centralnym w艂adzom o艣wiatowym czy terenowemu nadzorowi pedagogicznemu, zacieraj膮c przez sam fakt swojej obecno艣ci tak oczywiste granice, wytr膮caj膮c ca艂o艣膰 z r贸wnowagi ofertami, kt贸re odmawiaj膮 uczestniczenia w powtarzalnych, rutynowych dzia艂aniach pedagogicznych.
Pedagodzy musz膮 zatem postrzega膰 i kreowa膰 edukacj臋 w kategoriach wielorako艣ci idei, modeli, koncepcji, metod, form, 艣rodk贸w i zasad kszta艂cenia os贸b bez wzgl臋du na ich wiek. Tym samym alternatywa musi by膰 definiowana jako co najmniej jeden z wielu modeli kszta艂cenia lub wychowania, kt贸rych mo偶e by膰 wi臋cej, ni偶 tylko dwa.
Uniwersytet 艁贸dzki to najwi臋ksza uczelnia badawcza w centralnej Polsce. Jej misj膮 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki i nauk 艣cis艂ych. Wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba studiuj膮cych tutaj obcokrajowc贸w, a polscy studenci poznaj膮 Europ臋, Azj臋, czy wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.
Zobacz nasze projekty naukowe na
Zapraszamy na stron臋 Biura Prasowego U艁:
Redakcja: Centrum Promocji U艁