Wigilia bez karpia?
W Polsce, rocznie, spo偶ywanych jest oko艂o 20 tysi臋cy ton karpia. Zdecydowanie najwi臋cej w okresie 艢wi膮t Bo偶ego Narodzenia. Przyj臋艂o si臋, 偶e karp jest tradycyjn膮 potraw膮 na wigilijnym stole. Czy rzeczywi艣cie?
- Sprzeda偶 偶ywych karpi to stara tradycja, aczkolwiek brak dok艂adnych danych wskazuj膮cych na jej pocz膮tki. Nowo艣ci膮 jest zmiana podej艣cia spo艂ecze艅stwa do dni postnych, kt贸rych liczba dochodzi do 180 w roku, a kt贸re dawniej by艂y zdecydowanie bardziej restrykcyjnie przestrzegane. Obecnie blisko 90% produkcji karpia konsumowane jest w okresie wigilijnym. Mo偶na si臋 tylko domy艣la膰, 偶e jednym z argument贸w, kt贸ry niegdy艣 przemawia艂 za zakupem 偶ywego karpia by艂a gwarancja zakupu 艣wie偶ej ryby. Argument ten, je艣li pierwotnie by艂 przyczyn膮 tego zwyczaju, dzi艣 na pewno nie ma ju偶 racji bytu - m贸wi dr Zbigniew Kaczkowski z Wydzia艂u Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁.
Profesjonalna hodowla
Najwi臋kszym problemem jest transport ryb przez indywidualnych nabywc贸w oraz organizacja i przeprowadzenie u艣miercania. Podstawowym aktem normatywnym reguluj膮cym t臋 kwesti臋 jest ustawa o ochronie zwierz膮t, kt贸ra zabrania zn臋cania si臋 nad zwierz臋tami, ale jednocze艣nie dopuszcza ich zabijanie w okre艣lonych w przepisach wyj膮tkach.
- Przepisy warunkuj膮ce przetrzymywanie 偶ywych ryb oraz spos贸b ich u艣miercania corocznie precyzowane s膮 w wytycznych publikowanych na stronach G艂贸wnego Inspektoratu Weterynarii. Zgodnie z tymi wytycznymi 偶ywym rybom nale偶y zapewni膰 szczelne baseny o g艂adkich 艣cianach i kraw臋dziach, czyst膮 i natlenowan膮 lub napowietrzan膮 wod臋, wymienian膮 nie rzadziej ni偶 co 48 h oraz o temperaturze nie ni偶szej ni偶 5C i nie wy偶szej ni偶 15C. Ryby przetrzymywa膰 mo偶na w zag臋szczeniach nie wi臋kszych ni偶 1kg masy/l wody, a przetrzymywane ryby nie mog膮 by膰 okaleczone - m贸wi dr Z. Kaczkowski.
Niew膮tpliwie jedn膮 z najbardziej dra偶liwych kwestii jest samo u艣miercanie ryb. W warunkach przemys艂owych ryby u艣mierca si臋 pr膮dem, natomiast w przypadku u艣miercania jednostkowego nale偶y jak najsprawniej uszkodzi膰 o艣rodkowy uk艂ad nerwowy poprzez silne uderzenie w cz臋艣膰 czo艂ow膮 czaszki lub odci臋cie g艂owy. Je艣li ju偶 kto艣 ma to robi膰, powinien to by膰 profesjonalista.
Nale偶y tu zaznaczy膰, 偶e miejsce u艣miercania powinno by膰 odpowiednio os艂oni臋te, a samo u艣miercanie nie mo偶e by膰 przeprowadzane w obecno艣ci dzieci. Je艣li mimo to zdecydujemy si臋 na zakup 偶ywej ryby, to nale偶y jej zapewni膰 odpowiednie warunki w czasie transportu. W przypadku takim, na jeden kilogram ryby, trzeba zapewni膰 2 litry wody.
Karp a warto艣ci od偶ywcze
Karp jest ryb膮 o do艣膰 t艂ustym mi臋sie, ale jego t艂uszcz zawiera wiele wy偶szych nienasyconych kwas贸w t艂uszczowych, chroni膮cych nas przed zmianami mia偶d偶ycowymi. Bia艂ko rybie jest 艂atwo przyswajalne i pe艂nowarto艣ciowe, czyli zawiera wszystkie niezb臋dne dla organizmu aminokwasy.
Znaj膮c miejsce hodowli mo偶emy sprawdzi膰, na stronach Wojew贸dzkiego Inspektoratu 艢rodowiska, jakiej jako艣ci jest woda z kt贸rej pochodzi nasza ryba, gdy偶 jako艣膰 wi臋kszo艣ci krajowych w贸d jest monitorowana i w wi臋kszo艣ci przypadk贸w jej jako艣膰 ulega dalszej poprawie, a dane te s膮 og贸lnodost臋pne. Ma to niebanalne znaczenie, je艣li we藕miemy pod uwag臋 fakt, 偶e nie ma ju偶 czystych m贸rz i ocean贸w, a cz臋艣膰 morskich produkt贸w jest wr臋cz toksyczna i zaleca si臋 ograniczanie ich spo偶ycia, jak to ma miejsce na przyk艂ad w odniesieniu do tu艅czyka.
Tradycyjna hodowla karpia to tak zwany system p贸艂intensywny, w kt贸rym przyrost ryb uzyskuje si臋 nie tylko z paszy, ale tak偶e w znacz膮cym stopniu z pokarmu naturalnego. Pasz膮 jest za艣 naturalne nieprzetworzone ziarno zb贸偶, a same ryby w tradycyjnych hodowlach nie maj膮 styczno艣ci ze 艣rodkami chemicznymi, ani farmaceutycznymi. Do znanych historycznych staw贸w dosz艂y nowe, mo偶emy wybiera膰 w odmianach karpi, pyta膰 o sposoby hodowli.
Aby polski karp nie sta艂 si臋 histori膮, potrzebny jest te偶 konsument, kt贸ry zapewni podtrzymanie tradycji hodowli tej ryby. Na pewno nie musimy kupowa膰 偶ywej ryby, bo z punktu widzenia kulinarnego nie ma to 偶adnego sensu.
Uniwersytet 艁贸dzki to najwi臋ksza uczelnia badawcza w centralnej Polsce. Jej misj膮 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki, nauk spo艂ecznych i 艣cis艂ych. U艁 wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba ucz膮cych si臋 tutaj student贸w z zagranicy, a polscy studenci, dzi臋ki programom wymiany, poznaj膮 Europ臋, Azj臋, wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych. Zobacz nasze projekty naukowe na
Materia艂 藕r贸d艂owy: dr Zbigniew KaczkowskiRedakcja: Centrum Promocji U艁