Piwo o z艂ej s艂awie
Pierwsze wzmianki o czeskim piwie pojawi艂y si臋 ju偶 w 艣redniowieczu. Najstarszy zachowany dokument, kt贸ry po艣wiadcza obecno艣膰 tego trunku w 偶yciu naszych po艂udniowych s膮siad贸w, pochodzi z roku 1088. Wtedy to czeski w艂adca Wratys艂aw II wyda艂 przywilej, w kt贸rym pozwoli艂 wyszehradzkiej kapitule zakonnej produkowa膰 piwo.
Zak艂adamy, 偶e napitek ten od wiek贸w stanowi艂 nieod艂膮czny element czeskiej kultury. Nic bardziej mylnego! W wiekach 艣rednich oraz we wczesnej dobie nowo偶ytnej piwo, podobnie jak i miejsce gdzie je serwowano, nie cieszy艂o si臋 nazbyt du偶膮 estym膮 w艣r贸d Czech贸w. W literaturze z tamtych epok by艂o wr臋cz kojarzone z pija艅stwem. Same za艣 gospody cz臋sto przedstawiano jako miejsca, w kt贸rych przebywa艂y osoby podejrzanej konduity.
Czeskie piwo wzorem dla Europy
Wizerunek piwa zmieni艂 si臋 dopiero na prze艂omie XVIII i XIX w., czyli w okresie czeskiego odrodzenia narodowego. W贸wczas zacz臋to docenia膰 rol臋 gospody jako przestrzeni integruj膮cej Czech贸w - miejsca, w kt贸rym, przy kuflu piwa, mo偶na by艂o swobodnie rozmawia膰 w ojczystym j臋zyku, w przeciwie艅stwie do kosmopolitycznych salon贸w, gdzie kr贸lowa艂 j臋zyk francuski b膮d藕 niemiecki. Od tego momentu w dziejach Czech贸w piwo, jak i gospoda zacz臋艂y by膰 uto偶samiane z czesko艣ci膮.
Przy zwi臋kszonym, w tamtym okresie, spo偶yciu piwa nasta艂 r贸wnie偶 dobry klimat dla rozwoju browarnictwa. Dzi臋ki dzia艂alno艣ci piwowara Josefa Grolla w 1842 r. powsta艂a w Pil藕nie, znana do dzi艣, marka piwa. Bardzo szybko zaskarbi艂a sobie powszechne uznanie nie tylko w艣r贸d Czech贸w, ale i w ca艂ej Europie.
Czeskie zak艂ady produkuj膮ce ten trunek sta艂y si臋 wzorem dla wielu europejskich browar贸w, szczeg贸lnie na Ba艂kanach. Na czeskiej recepturze warzenia oparte zosta艂y cho膰by piwa ze Starej Zagory w Bu艂garii, czy Apatiny w Serbii.
Piwo w czeskiej literaturze
A dla dziewi臋tnasto- i dwudziestowiecznych literat贸w piwo coraz cz臋艣ciej stawa艂o si臋 punktem odniesienia ich artystycznych poszukiwa艅. Nikt ju偶 go nie postponowa艂, wr臋cz odwrotnie, trunek ten by艂 pierwszo- lub drugoplanowym bohaterem wielu dzie艂 literackich.
Niew膮tpliwie do najwi臋kszych piewc贸w p艂ynnego z艂ota - jak czasami Czesi nazywaj膮 piwo - nale偶a艂 Jan Neruda, autor "Opowiada艅 ze Starej Pragi" (Malostr谩nsk茅 pov铆dky), do kt贸rych wprowadzi艂 wiele historii zas艂yszanych przy kuflu piwa. Natomiast w znanej parodii utworu "Gdzie jest m贸j dom?" (Kde domov m暖j?), p贸藕niejszego czeskiego hymnu, Neruda bez wahania stwierdza, 偶e "tam gdzie wznosz膮 si臋 browary".
W najbardziej znanym utworze Jaroslava Ha拧ka jakim niew膮tpliwie s膮 "Przygody dobrego wojaka Szwejka podczas wojny 艣wiatowej", typowy dla Czech贸w trunek na tyle cz臋sto pojawia si臋 w narracji, 偶e niejako zespala si臋 z g艂贸wnym bohaterem. Chc膮c odwiedzi膰 cho膰by tylko praskie gospody, w kt贸rych przebywa艂a tytu艂owa posta膰 powie艣ci, nale偶a艂oby zarezerwowa膰 sobie ca艂y dzie艅 na zwiedzanie. Bez w膮tpienia warto jednak spr贸bowa膰 w jednej z nich s艂awnego smichowskiego piwa, kt贸rym wielokrotnie zachwyca艂 si臋 Szwejk.
Innym, nie mniej znanym wielkim mi艂o艣nikiem piwa by艂 Bohumil Hrabal. Swoje najwi臋ksze dzie艂a konceptualizowa艂 b膮d藕 tworzy艂 przebywaj膮c w艂a艣nie w gospodach, pocz膮tkowo w rodzinnym mie艣cie Nymburku a p贸藕niej w Pradze. Najbardziej znanym spo艣r贸d tych miejsc jest gospoda Pod z艂otym Tygrysem (U Zlat茅ho Tygra). W艂a艣ciciele tego lokalu, chc膮c upami臋tni膰 swego cz臋stego i jak偶e znanego go艣cia, postanowili ufundowa膰 popiersie artysty, kt贸re umieszczono nad jego ulubionym miejscem.
Od XIX w. duma Czech贸w z produkowanego na ich ziemiach trunku sukcesywnie ros艂a. W dzisiejszych czasach nie jest inaczej. W organizowanym od wielu lat przez Czesk膮 Telewizj臋 plebiscycie na Siedem Czeskich Cud贸w piwo, obok zamku na Hradczanach, Karola IV czy J谩ry Cimrmana, zawsze zajmuje poczesne miejsce.
Zapraszamy na slawistyk臋 na U艁!
Filologia s艂owia艅ska (albo slawistyka) to kierunek studi贸w, na kt贸rym mo偶na pozna膰 tajniki j臋zyk贸w, literatur臋 pi臋kn膮 oraz kultur臋 najwi臋kszej grupy etnicznej Europy - S艂owian. Jest to grupa bardzo zr贸偶nicowana, cho膰 jednocze艣nie w wielu wypadkach wci膮偶 niemal jednolita. Obecnie r贸偶ne narody s艂owia艅skie pos艂uguj膮 si臋 kilkunastoma odr臋bnymi j臋zykami, ale mimo to maj膮 wiele cech wsp贸lnych.
Filologia s艂owia艅ska na Uniwersytecie 艁贸dzkim to j臋zyki: bu艂garski, serbski s艂owe艅ski, a od nowego roku akademickiego tak偶e j臋zyk czeski. Ka偶dy student uczy si臋 od podstaw dw贸ch j臋zyk贸w, kt贸rymi b臋dzie m贸g艂 jako absolwent biegle si臋 pos艂ugiwa膰. Na tych studiach doskonale odnajd膮 si臋 osoby lubi膮ce uczy膰 si臋 j臋zyk贸w obcych i poznawa膰 kultur臋 innych narod贸w.
Je艣li chcecie si臋 dowiedzie膰, czym jest serbski "burek" albo bu艂garska "banica", w co wierzyli S艂owianie tysi膮c lat temu i w co wierz膮 dzi艣, kt贸ry j臋zyk s艂owia艅ski jest najbardziej romantycznym j臋zykiem Europy, bo w jego nazwie jest ukryty wyraz "mi艂o艣膰", albo dlaczego Czesi rozumiej膮 polski j臋zyk znacznie lepiej ni偶 Polacy czeski - zapraszamy do nas!
Uniwersytet 艁贸dzki to najwi臋ksza uczelnia badawcza w centralnej Polsce. Jej misj膮 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki, nauk spo艂ecznych i 艣cis艂ych. U艁 wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba ucz膮cych si臋 tutaj student贸w z zagranicy, a
polscy studenci, dzi臋ki programom wymiany, poznaj膮 Europ臋, Azj臋, wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.
Zobacz nasze projekty naukowe na
tekst 藕r贸d艂owy: dr Piotr Kr臋zel
redakcja: Centrum Promocji U艁