91滴滴

 

Pan prof. dr hab. Gustaw Kerszman urodzi艂 si臋 w roku 1932 w Warszawie. Do 1943 r. mieszka艂 w Bia艂ymstoku. W latach 1941-1943 przebywa艂 w bia艂ostockim getcie. W latach 1943-1945 ukrywa艂 si臋 鈥瀗a aryjskich papierach鈥�, wraz z matk膮 w Warszawie. Ojciec, lekarz okulista i spo艂ecznik, zosta艂 zamordowany przez hitlerowskich okupant贸w w 1943 r. W roku 1945, Pan Profesor zamieszka艂 w 艁odzi. Studia na kierunku biologicznym Wydzia艂u Matematyczno-Przyrodniczego Uniwersytetu 艁贸dzkiego rozpocz膮艂 w 1949 r. Stopie艅 magistra biologii w zakresie mikrobiologii uzyska艂 w roku 1954, broni膮c pracy po艣wi臋conej fagom (wirusom bakterii) izolowanym z 艂贸dzkich 艣ciek贸w. Bezpo艣rednio po uko艅czeni studi贸w zosta艂 przyj臋ty na studia doktoranckie, zwane wtedy aspiranckimi, w Katedrze Mikrobiologii Szczeg贸艂owej U艁. Stworzy艂o to mo偶liwo艣膰 rozwijania problematyki 鈥瀎agowej鈥�. Tym razem z inspiracji Pana prof. dr. hab. Bernarda Zab艂ockiego, cz艂onka rzeczywistego PAN, by艂y to fagi maczugowc贸w b艂onicy, choroby, kt贸ra w tym czasie stanowi艂a du偶y problem kliniczny. Obroniona przez Pana prof. Gustawa Kerszmana, w roku 1960, praca doktorska dostarczy艂a nowatorskich danych o charakterze fizykochemicznym wi膮za艅 mi臋dzy fagami i receptorami bakterii. Dla rozwoju aktywno艣ci badawczej istotne by艂o utworzenie przez Pana Profesora pracowni izotopowej w Katedrze Mikrobiologii. Pracy naukowej towarzyszy艂a dzia艂alno艣膰 dydaktyczna, prowadzenie wyk艂ad贸w z genetyki i bakteriologii oraz zaj臋膰 praktycznych z bakteriologii i immunologii, a tak偶e opieka nad wykonywaniem prac magisterskich. Prace nad fagami dostarczy艂y impulsu do 艣ledzenia tworz膮cej si臋 w tym czasie genetyki molekularnej. Zainteresowanie to zaowocowa艂o opublikowaniem kilku artyku艂贸w pogl膮dowych, na kt贸re istnia艂o du偶e zapotrzebowanie spowodowane trudno艣ciami w dost臋pie do nowo艣ci naukowych, szczeg贸lnie z dziedziny genetyki molekularnej. By艂a to jednocze艣nie inspiracja do podj臋tych, w kilku artyku艂ach, rozwa偶a艅 nad definicj膮 偶ycia oraz stosunkiem biologii do fizyki i chemii w aspekcie filozofii przyrodoznawstwa.

W ugruntowaniu zainteresowa艅 genetyk膮 molekularn膮 pomocny by艂 udzia艂 prof. Gustawa Kerszmana w zorganizowanym przez PAN kursie genetyki drobnoustroj贸w (1963 r.), bezpo艣rednia dyskusja z najwybitniejszymi 贸wczesnymi genetykami z naukowych instytut贸w zachodnich, podczas odbytego na warunkach tzw. wyjazdu popieranego (1965 r.) Mi臋dzynarodowego Sympozjum w Brnie i Pradze, po艣wi臋conego stuleciu sformu艂owania praw Mendla, a nast臋pnie stypendium British Council (1965/1966) umo偶liwiaj膮ce prac臋 w kierowanym przez odkrywc臋 plazmid贸w, Wiliama鈥揌ayesa, Microbial Genetics Research Unit MRC w Londynie. Prowadzone wsp贸lnie ze Stuartem Gloverem prace nad restrykcj膮 i modyfikacj膮 faga 位 E. coli, doprowadzi艂y do odkrycia nowego faga 蠄W i wyja艣nienia wielu aspekt贸w oddzia艂ywania profaga na zaka偶enie bakterii fagiem 位. Wyniki tych bada艅, opublikowane r贸wnie偶 w Post臋pach Mikrobiologii, sta艂y si臋 podstaw膮 do uzyskania przez prof. G. Kerszmana stopnia doktora habilitowanego, w 1967 r., a kilka miesi臋cy p贸藕niej stanowisko docenta. Du偶e znaczenie, podzielane przez wsp贸艂czesnych polskich genetyk贸w, mia艂 wydany wraz z prof. dr hab. Bohdanem Rodkiewiczem, skrypt z genetyki. Ta skr贸towo opisana aktywno艣膰 naukowa i dydaktyczna stanowi艂a dobry punkt wyj艣cia do zamiaru utworzenia w Katedrze Mikrobiologii U艁 Zak艂adu Genetyki oraz wytyczenia przysz艂ego profilu bardzo na te czasy nowatorskich bada艅 nad lokalizacj膮 genu strukturalnego toksyny b艂oniczej oraz dok艂adnymi i niedok艂adnymi mechanizmami naprawy DNA. Rok 1968 wydawa艂 si臋 sprzyja膰 tym zamierzeniom, bo Wydzia艂 Biologii i Nauk o Ziemi U艁 uzyskiwa艂 nowy gmach przy ul. Nowopo艂udniowej, obecnie Banacha 12/16.

Ale rok 1968 to tak偶e rozp臋tana przez W艂adys艂awa Gomu艂k臋 i w艂adze PRL kampania antysemicka, kt贸rej konsekwencj膮 by艂a, jak Pan profesor Kerszman wyznaje, bolesna decyzja wyjazdu z Polski, decyzja podejmowana przez Polaka, wychowanego w polskiej a nie 偶ydowskiej kulturze. Na podj臋cie tej decyzji nie mia艂a wp艂ywu bardzo dobrze uk艂adaj膮ca si臋 wsp贸艂praca prof. Gustawa Kerszmana z kolegami z Katedry Mikrobiologii, Wydzia艂u BNZ, a nawet cz艂onkami Wydzia艂owej PZPR. O wyje藕dzie do Danii pod koniec 1969 r. zadecydowa艂o przychylenie si臋 do nieodwo艂alnej pro艣by matki Pana Profesora. Wymuszony przez burze roku 1968 wyjazd z Polski prof. G. Kerszmana przerwa艂 Jego wypracowany z du偶ym talentem i zaanga偶owaniem rozw贸j naukowy i dydaktyczny oraz spowodowa艂 d艂ugotrwa艂膮 luk臋 w rozwoju bada艅 z dziedziny genetyki w obecnym Instytucie Mikrobiologii Biotechnologii i Immunologii. Wystarczy w tym miejscu wspomnie膰 aktualne znaczenie naukowe i aplikacyjne intensywnie rozwijaj膮cej si臋 wiedzy o fagach, w poznawaniu praw r贸wnowagi biocenoz naturalnych i sztucznych, w strategiach nowych terapii zaka偶e艅 i chor贸b nowotworowych, w otrzymywaniu narz臋dzi badawczych, diagnostycznych i leczniczych.
Bezpo艣redni okres po wyje藕dzie do Danii to czasowe zatrudnienie prof. Gustawa Kerszmana w Instytucie Mikrobiologii Uniwersytetu Kopenhaskiego, walka z depresj膮, ale r贸wnie偶 wsp贸艂praca z badaczami du艅skimi i udowodnienie roli niedok艂adnej naprawy uszkodze艅 DNA w wywo艂anej promieniowaniem mutagenezie bakterii. Wreszcie rok 1972 przyni贸s艂 ofert臋 pracy w charakterze wyk艂adowcy i wsp贸艂za艂o偶yciela nowo tworzonego Uniwersytetu w Roskilde. By艂o to wyzwanie trudne i pracoch艂onne, wymuszaj膮ce starania o to, aby nowatorstwo nie prowadzi艂o do obni偶enia standard贸w naukowych i poziomu kszta艂cenia. Pocz膮tkowo w Uniwersytecie w Roskilde kszta艂cono tylko nauczycieli gimnazj贸w. P贸藕niej, g艂贸wnie z inicjatywy Pana prof. Kerszmana powsta艂 kierunek biologii molekularnej. Aktywno艣膰 dydaktyczna Pana Profesora obejmowa艂a wyk艂ady i kierowanie projektami z biologii molekularnej, mikrobiologii, genetyki i biologii ewolucyjnej oraz promotorstwo prac magisterskich i doktorskich. Pomimo licznych obowi膮zk贸w dydaktycznych i organizacyjnych Pan Profesor prowadzi艂 prace badawcze nad biologicznymi w艂a艣ciwo艣ciami kompleks贸w platyny, reakcj膮 produkt贸w jonizacji tych kompleks贸w z DNA oraz ich aktywno艣ci膮 mutagenn膮. Uczestniczy艂 r贸wnie偶 w badaniach kilku du艅skich uczelni opracowuj膮cych kryteria, jakie musz膮 spe艂nia膰 mikroorganizmy u偶ywane, jako no艣niki obcych gen贸w w in偶ynierii genetycznej.

Podczas pobytu w Danii kontakt Pana Profesora z Polsk膮, chocia偶 偶ywy, ograniczony by艂 do lektur, radia, korespondencji, telefon贸w i spotka艅 z przyjaci贸艂mi i znajomymi, poza Polsk膮. Przyjazd do Polski wymaga艂 wizy, kt贸rej odmawiano z wyj膮tkiem lat 1980 i 1981. Niemo偶liwe sta艂o si臋 r贸wnie偶 obj臋cie funkcji kierownika Zak艂adu Genetyki w Uniwersytecie Gda艅skim, zaproponowane prof. Gustawowi Kerszmanowi w roku 1981 przez o wczesnego Rektora prof. dr. hab. Karola Taylora. Odpowiednie pismo Dziekana z Uniwersytetu Gda艅skiego dotar艂o do profesora Kerszmana w dniu 14 grudnia 1981 r. 鈥� dzie艅 po og艂oszeniu stanu wojennego, kiedy sprawa sta艂a si臋 w spos贸b oczywisty nieaktualna. Na szcz臋艣cie dzia艂ania w艂adz nie mog艂y przeszkodzi膰 oddzia艂ywaniu prof. Gustawa Kerszmana na rozw贸j genetyki w Polsce, kt贸re dokonywa艂o si臋 za po艣rednictwem 3 wyda艅 ciesz膮cego si臋 powszechnym powodzeniem podr臋cznika 鈥瀂arys genetyki鈥�, napisanego wraz z prof. dr. hab. Bohdanem Rodkiewiczem. Obecnie Pan prof. dr hab. Gustaw Kerszman pozostaje na emeryturze, nie przerywaj膮c jednocze艣nie wsp贸艂pracy ze studentami w zakresie przygotowywania projekt贸w.