Odnowienia Doktorat贸w Naukowych: Prof. Maria Wieruszewska-adamczyk
Maria Wieruszewska w latach 1960鈥�1965 studiowa艂a na kierunku etnografia na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu 艁贸dzkiego. W czasie studi贸w aktywnie uczestniczy艂a w pracach Studenckiego Ko艂a Etnograf贸w, kt贸rego by艂a przewodnicz膮c膮 w latach 1964鈥�1965.
Studia uko艅czy艂a z wynikiem bardzo dobrym, a Jej praca magisterska pt. Obrz臋dy recepcyjne wieku dojrza艂ego w Be艂chatowskiem zosta艂a przygotowana pod kierunkiem tw贸rczyni 艂贸dzkiej etnografii, prof. Kazimiery Zawistowskiej-Adamskiej. Temat by艂 rezultatem bada艅 terenowych, prowadzonych przez 艂贸dzkich etnograf贸w na obszarze powstaj膮cego Be艂chatowskiego Okr臋gu Przemys艂owego.
Po studiach Maria Wieruszewska zosta艂a zatrudniona w Katedrze Etnografii Uniwersytetu 艁贸dzkiego. Jako asystent dalej uczestniczy艂a w badaniach na terenie wsi regionu be艂chatowskiego, a jednocze艣nie odby艂a dwa sta偶e naukowe w Instytucie Socjologii i Filozofii PAN, gdzie dyrektorem by艂 wybitny socjolog, prof. Jan Szczepa艅ski, a nast臋pnie w Zak艂adzie Bada艅 Rejon贸w Uprzemys艂owionych PAN, w kt贸rych zapozna艂a si臋 z badaniami socjologicznymi obszar贸w wiejskich podlegaj膮cych procesom industrializacji.
Badania prowadzone w Be艂chatowskiem zaowocowa艂y przygotowaniem w 1970 r. pracy doktorskiej pod kierunkiem prof. Zawistowicz-Adamskiej. Rozprawa nosi艂a tytu艂 Sankcje systemu kontroli spo艂ecznej wobec 偶ycia rodziny wiejskiej, na przyk艂adzie bada艅 dw贸ch wsi powiatu be艂chatowskiego. Dysertacja ta uzyska艂a znakomite recenzje m.in. prof. Antoniny K艂oskowskiej i zosta艂a opublikowana w 鈥炁伱砫zkich Studiach Etnograficznych鈥� w 1971 r.
Po doktoracie Maria Wieruszewska uczestniczy艂a w badaniach zespo艂owych, kierowanych przez doc. Bronis艂aw臋 Kopczy艅sk膮-Jaworsk膮, kt贸re by艂y prowadzone na Kujawach we wsi K艂otno, na zlecenie Komitetu Bada艅 Rejon贸w Uprzemys艂owionych PAN. Opracowa艂a wtedy bardzo wa偶ny temat: Wielowymiarowo艣膰 warto艣ci ziemi i jej spo艂eczno-kulturowe determinanty we wsi K艂otno, a tekst zosta艂 opublikowany w pracy zbiorowej pod redakcj膮 Bronis艂awy Kopczy艅skiej-Jaworskiej. Zaanga偶owanie Marii Wieruszewskiej w badania nad problematyk膮 wiejsk膮 oraz wsp贸艂praca z Instytutami PAN doprowadzi艂y do s艂u偶bowego Jej przeniesienia w grudniu 1971 r. z Katedry Etnografii U艁 do Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN w Warszawie, kt贸rym kierowa艂 ekonomista, prof. Dyzma Ga艂aj. W IRWiR PAN Maria Wieruszewska pracowa艂a do przej艣cia na emerytur臋 w roku 2013. Jak sama pisa艂a, w plac贸wce tej odnalaz艂a mo偶liwo艣膰 艣ledzenia wewn臋trznych zmian kilku dyscyplin naukowych zajmuj膮cych si臋 problemami wsi 鈥� ekonomii, etnografii, demografii, socjologii, geografii. Chocia偶, jak pisz膮 specjali艣ci (prof. Izabela Bukraba-Rylska), Maria Wieruszewska zawsze w swoich badaniach pozostawa艂a wierna etnografii i antropologii kulturowej. Mimo przej艣cia do IRWiR PAN nie zerwa艂a kontaktu z Katedr膮 Etnografii U艁 i swoj膮 mistrzyni膮, prof. Zawistowicz-Adamsk膮. Korzystaj膮c z jej rad, zaj臋艂a si臋 spo艂eczno艣ci膮 wsi Zabor贸w w Tarnowskiem, na temat kt贸rej prof. Zawistowicz-Adamska pisa艂a przed 1939 r. Badania te zako艅czy艂y si臋 przygotowaniem rozprawy habilitacyjnej pt. Przemiany spo艂eczno艣ci wiejskiej. Zabor贸w po 35 latach (1978). Kolokwium habilitacyjne odby艂o si臋 22 listopada 1979 r. na Wydziale Filozoficzno-Historycznym U艁. Badania nad spo艂eczno艣ci膮 Zaborowa, z kt贸rej znaczna cz臋艣膰 na pocz膮tku XX w. wyemigrowa艂a do USA, umo偶liwi艂y autorce otrzymanie stypendium z Fundacji Ko艣ciuszkowskiej na wyjazd w roku akademickim 1975鈥�1976 do Uniwersytetu Chicagowskiego. Podczas tego pobytu Maria Wieruszewska, poza zaj臋ciami z antropologii kulturowej, socjologii i psychologii spo艂ecznej na Uniwersytecie Chicagowskim, prowadzi艂a badania w艣r贸d grupy polskich emigrant贸w wywodz膮cych si臋 z Zaborowa. Kilka lat po habilitacji opublikowa艂a kolejn膮 ksi膮偶k臋 pt. 厂辫辞艂别肠锄苍辞艣膰 wiejska Zaborowa w procesie przemian (1980), w kt贸rej doprowadzi艂a do ko艅ca przedwojenne zamierzenia prof. Zawistowicz-Adamskiej, polegaj膮ce na analizie skutk贸w migracji zarobkowych dla 艣rodowiska wiejskiego.
W Instytucie Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN doc. Maria Wieruszewska w latach 1986鈥�1991 pe艂ni艂a funkcj臋 wicedyrektora ds. naukowych oraz sekretarza Centralnego Problemu Bada艅 Podstawowych, kt贸ry instytut ten koordynowa艂. Ju偶 po zmianach politycznych w 1991 r. zosta艂a wybrana, w pierwszych demokratycznych wyborach, na stanowisko dyrektora IRWiR PAN. Pe艂ni艂a t臋 funkcj臋 przez dwie kolejne kadencje, do 1997 r. W 1991 r. opublikowa艂a kolejn膮 wa偶n膮 pozycj臋 pt. Wie艣. W poszukiwaniu ca艂o艣ci spo艂eczno-kulturowej. W 1992 r. uzyska艂a tytu艂 profesora nauk humanistycznych. W 1994 r. zosta艂a powo艂ana do Rady Prezydenckiej do Spraw Wsi i Rolnictwa przy Prezydencie Lechu Wa艂臋sie. W tym gronie dzia艂a艂a bardzo aktywnie, wskazuj膮c na szanse i zagro偶enia dla polskiej wsi zwi膮zane z dokonuj膮cymi si臋 przemianami spo艂eczno-ekonomicznymi i ustrojowymi.
W 1998 r., pozostaj膮c na pierwszym etacie w IRWiR PAN w Zak艂adzie Socjologii i Antropologii Kultury Wsi, od 1 pa藕dziernika 1998 r. zosta艂a zatrudniona na stanowisku profesora nadzwyczajnego w Katedrze Etnologii U艁. Po przekszta艂ceniu wymienionej Katedry w Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej kierowa艂a Zak艂adem Etnologii Polski i Europy, a nast臋pnie, do przej艣cia na emerytur臋 w 2013 r., Zak艂adem Etnologii i Folklorystyki.
W tych latach Maria Wieruszewska wyda艂a kolejne wa偶ne publikacje, m.in. w 1997 r. Wie艣 polska. Konteksty 鈥� kontrasty 鈥� strategie, kt贸ra zawiera istotne rozwa偶ania teoretyczne. W 2002 r. ukaza艂a si臋 Samoorganizacja w spo艂eczno艣ciach wiejskich, w kt贸rej autorka pisze: 鈥濿ie艣 to dla nas zawsze swoisty wz贸r 鈥� specyficzny uk艂ad powi膮za艅 w przestrzeni i czasie, obecny w 偶yciu przesz艂ych i 偶yj膮cych pokole艅 mieszka艅c贸w鈥�. Ksi膮偶ka ta zawiera ciekaw膮 analiz臋 por贸wnawcz膮 wsi wielkopolskiej i podlaskiej. Wreszcie w 2007 r. opublikowa艂a niezwykle aktualn膮 pozycj臋 zbiorow膮 pt. Tu i tam. Migracje z polskich wsi za granic臋. Og贸艂em dorobek naukowy prof. Marii Wieruszewskiej-Adamczyk obejmuje sto osiemdziesi膮t pozycji, w tym pi臋膰 ksi膮偶ek.
Oprac. prof. dr hab. Wies艂aw Pu艣