Prof. dr hab. Stefan Banasiak (ur. 1929), dyrektor Instytutu Historii w latach 1970鈥1978, historyk dziej贸w powojennych Polski. Studiowa艂 nauki spo艂eczne na U艁, w 1955 r. uko艅czy艂 studia II stopnia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego uzyskuj膮c tytu艂 magistra historii. R贸wnolegle w 1953 r. rozpocz膮艂 prac臋 w Katedrze Podstaw Marksizmu-Leninizmu, a p贸藕niej Katedrze Historii Polski Najnowszej U艁.
Pocz膮tkowo zajmowa艂 dziejami II Mi臋dzynarod贸wki i ewolucj膮 pogl膮d贸w Edwarda Bernsteina. Wkr贸tce jednak zaniecha艂 dotychczasowych poszukiwa艅 i rozpocz膮艂 badanie dzia艂alno艣ci Pa艅stwowego Urz臋du Repatriacyjnego.
W 1962 r. otrzyma艂 stopie艅 doktora na podstawie dysertacji pt. Dzia艂alno艣膰 osadnicza Pa艅stwowego Urz臋du Repatriacyjnego na Ziemiach Odzyskanych w latach 1945鈥1947, przygotowanej pod kierunkiem prof. dr. hab. J贸zefa Dutkiewicza. W nast臋pnych latach na sta艂e zwi膮zany z IH U艁, w kt贸rym przeszed艂 kolejne stopnie kariery naukowej.
W 1965 r. uko艅czy艂 prac臋 pt. Przesiedlenie Niemc贸w z Polski w latach 1945鈥1950, kt贸ra zosta艂a przedstawiona jako rozprawa habilitacyjna. Z powodu sprzeciwu ze strony cenzury nie mog艂a ona by膰 opublikowana. W 1968 r. zosta艂a wydana jedynie w 79 egzemplarzach przez tzw. ma艂膮 poligrafi臋 U艁, z zaznaczeniem, 偶e nie by艂a przeznaczona do szerokiego rozpowszechniania.
26 stycznia 1967 r. Rada Wydzia艂u Filozoficzno-Historycznego U艁 nada艂a S. Banasiakowi stopie艅 doktora habilitowanego. W roku nast臋pnym mianowano go na stanowisko docenta w Katedrze Historii Polski Najnowszej.
W 1978 r. zosta艂 profesorem nadzwyczajnym, a w 1990 r. profesorem zwyczajnym. W latach 1987鈥1991 kierownik Zak艂adu Historii Polski Ludowej, a p贸藕niej Katedry Historii Polski Wsp贸艂czesnej. W okresie 1970鈥1975 by艂 delegatem do Senatu U艁. Od 1984 r. pe艂ni艂 funkcj膮 kierownika Studium Podyplomowego Historii. Dzia艂a艂 te偶 w Komisji Niemcoznawczej Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich, Radzie Naukowej Zak艂adu Bada艅 nad Poloni膮 PAN, Komisji Struktur Spo艂ecznych przy Komitecie Nauk Historycznych PAN. By艂 tak偶e cz艂onkiem Okr臋gowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, 艁TN, PTH oraz cz艂onkiem komitetu redakcyjnego 鈥濺ocznika 艁贸dzkiego鈥 i redakcji 鈥濧cta Universitatis Lodziensis. Folia Historica鈥. Czynny w 偶yciu politycznym 鈥 PZPR.
Wyr贸偶niony wieloma odznaczeniami i nagrodami, w tym Honorow膮 Odznak膮 m. 艁odzi (1964), Nagrod膮 Indywidualn膮 II stopnia Ministra Szkolnictwa Wy偶szego i Techniki, Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1980). Jego dzia艂alno艣膰 naukowa koncentrowa艂a si臋 na problematyce Ziem Zachodnich i P贸艂nocnych. Przebada艂 akta archiwalne dotycz膮ce repatriacji Polak贸w z ZSRR i z pa艅stw zachodnich do Polski oraz transferu Ukrai艅c贸w, Bia艂orusin贸w i Litwin贸w do ZSRR.
Poczyni艂 te偶 istotne ustalenia dotycz膮ce stanowiska Wielkich Mocarstw wobec kwestii granic Polski. Drugim, bardzo wa偶nym kierunkiem bada艅 by艂 przebieg ucieczki i ewakuacji Niemc贸w przed zbli偶aj膮cym si臋 frontem wschodnim oraz przesiedlenie ludno艣ci niemieckiej z Polski na podstawie decyzji konferencji poczdamskiej.
Trzecim obszarem poszukiwa艅 sta艂a si臋 sprawa p艂o偶enia ludno艣ci polskiej na Ziemiach Zachodnich i P贸艂nocnych. Zajmowa艂 si臋 tak偶e problematyk膮 lokaln膮, w tym dzia艂alno艣ci膮 Polskiej Partii Robotniczej.
Obok dw贸ch ksi膮偶ek: Dzia艂alno艣膰 osadnicza Pa艅stwowego Urz臋du Repatriacyjnego na Ziemiach Odzyskanych w latach 1945鈥1947, Pozna艅 1963; Przesiedlenie Niemc贸w z Polski w latach 1945鈥1950, 艁贸d藕 1968 opublikowa艂 ponad 60 artyku艂贸w naukowych i wiele popularnonaukowych oraz publicystycznych. Z wa偶niejszych rozpraw nale偶y wymieni膰: Seettlement of the Polish Western Territories in 1945鈥1947, 鈥濸olish Western Affaires鈥 1965, vol. 6, nr 1, s. 121鈥149; Warunki przesiedlenia ludno艣ci niemieckiej z Polski na podstawie decyzji konferencji poczdamskiej, 鈥濳omunikaty Instytutu Ba艂tyckiego鈥 1967, z. 6, s. 37鈥75; Wysiedlenie Niemc贸w z Polski z perspektywy p贸艂wiecza, [w:] W艂adze komunistyczne wobec Ziem Odzyskanych po II wojnie 艣wiatowej. Materia艂y konferencji, red. S. 艁ach, S艂upsk 1997, s. 161鈥173; Wojew贸dztwo 艂贸dzkie w okresie Polski Ludowej, [w:] Wojew贸dztwo 艂贸dzkie 1919鈥1969. Studia i materia艂y, 艁贸d藕 1971, s. 143鈥170.
Jego uczniami byli m.in. Tadeusz Bojanowski, W艂odzimierz Koz艂owski i Krzysztof Lesiakowski.