Finansowany z programu Nauka dla spo艂ecze艅stwa projekt 鈥濼eatralne dziedzictwo鈥︹�� realizowany jest na U艁 od pa藕dziernika 2022. Jego cel to zbadanie i opisanie teatru polskiej migracji dzia艂aj膮cego po roku 1989 w Niemczech, Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych. Naukowcy przygl膮daj膮 si臋 roli praktyk kulturowych w procesach migracji oraz czynnikom, kt贸re wp艂ywaj膮 na sytuacj臋 polskiego teatru za granic膮.
Teatr w 艣rodowiskach migranckich aktywizuje wiele obszar贸w 鈥� powstaje nowa literatura, tworzy si臋 spo艂eczno艣膰 artyst贸w oraz publiczno艣ci, rozszerza si臋 perspektywa interkulturowa
wyja艣nia Karolina Prykowska-Michalak.
Kadr ze spektaklu Zofii Delest (fot. Rainer Strzolka)
Dzia艂alno艣膰 artystyczna i kulturalna polskiej emigracji politycznej okresu powojennego, a zw艂aszcza uznanych tw贸rc贸w i pisarzy przebywaj膮cych poza krajem, nale偶a艂a do jednego z g艂贸wnych nurt贸w bada艅 humanistycznych w drugiej po艂owie XX wieku.
W obliczu kolejnych fal migracji w XXI wieku pojawi艂a si臋 potrzeba kontynuacji studi贸w nad kultur膮 wsp贸艂czesnych polskich migrant贸w, obecnie problematyka ta zyskuje nowy wymiar. Niniejszy projekt wychodzi jej naprzeciw, podejmuj膮c si臋 m.in. dokumentacji teatr贸w wsp贸艂cze艣nie dzia艂aj膮cych na obczy藕nie, kt贸re bezsprzecznie stanowi膮 wk艂ad w narodowe dziedzictwo
dodaje prof. Prykowska.
Prowadzone przez interdyscyplinarny zesp贸艂 badaczek z U艁 oraz Uniwersytetu we Wroc艂awiu studia maj膮 ambicje (poza stworzeniem opisu i typologii teatru polskiego na wychod藕stwie) uczestnictwa w dyskursie mi臋dzynarodowym dzi臋ki w艂膮czeniu w kr膮g bada艅 interkulturowych i studi贸w interdyscyplinarnych. Perspektywa badawcza zak艂ada podej艣cie interkulturowe, kt贸re polega na okre艣leniu wielorakich funkcji danego teatru w przestrzeni teatralnej kraju pobytu wobec innych teatr贸w migranckich oraz spo艂eczno艣ci lokalnej.
MIGRANCKI TEATR ZOFII DELEST
Zofia Delest (w niemieckoj臋zycznej przestrzeni Sophie Delest) od 2018 roku praktykuje migracki teatr zaanga偶owany spo艂ecznie w Brunszwiku. Pokazuje indywidualne i zbiorowe historie mniejszo艣ci (nie tylko polskiej) 偶yj膮cych w Niemczech. Daje przedstawicielom wielokulturowej spo艂eczno艣ci g艂os i aktywizuje do aktualnych dyskusji prowadzonych na scenie.
Kadr ze spektaklu Zofii Delest (fot. Rainer Strzolka)
Jej niestandardowy charakter pracy zosta艂 dostrze偶ony i doceniony nie tylko w Niemczech. Od 2022 Zofia Delest w艂膮cza si臋 aktywnie w dyskurs polskiego teatru poza krajem, prezentuj膮c swoje przedstawienia m.in. na Wile艅skich Spotkania Sceny Polskiej.
Artystka przygotowuje obecnie spektakl modu艂owy 鈥濺ze藕 w j臋zyku esperanto鈥�, kt贸ry dotyczy rozumienia wolno艣ci i tego, jak poj臋cie to kszta艂towa艂o si臋 w r贸偶nych kr臋gach kulturowych na przestrzeni lat. Modu艂owo艣膰 spektaklu polega na tym, 偶e sztuk臋mo偶na roz艂o偶y膰 na poszczeg贸lne elementy i dowolnie je wymienia膰, dodawa膰 lub odejmowa膰, co nadaje utworowi zupe艂nie odmienny charakter.
Sztuk臋 mo偶na okre艣li膰 jako 鈥瀢ork in progress鈥� 鈥� mo偶liwe jest, by historie zawarte w tek艣cie zast膮pi膰 bardziej aktualnymi wydarzeniami, b膮d藕 te偶 si臋gn膮膰 do odleglejszej historii i skupi膰 si臋 na wydarzeniach z przesz艂o艣ci. Spektakl mo偶e koncentrowa膰 si臋 na jednym konkretnym regionie i czasie lub, jak zdecydowa艂a si臋 autorka, zaj膮膰 si臋 globalnym i ponadczasowym wymiarem omawianego zjawiska.
Przy tworzeniu projektu wykorzystano prawdziwe historie oraz fragmenty rozm贸w z przedstawicielami wielokulturowego spo艂ecze艅stwa w Niemczech. Nast臋pnie wywiady prowadzono z aktorami z Polski i Ukrainy.
Wed艂ug Zofii Delest sztuka powinna by膰 g艂osem ludu, st膮d pierwsza wersja tekstu jest silnie inspirowana prowadzonymi przez ponad rok wywiadami, dyskusjami, warsztatami artystycznymi czy te偶 gr膮 miejsk膮. Na temat tego, czym jest wolno艣膰, wypowiedzieli si臋 przedstawiciele 14 kraj贸w po艂o偶onych na czterech kontynentach.
Pr贸buj臋 wyja艣ni膰 przedstawicielom innych kultur, 偶e nasze definicje nie zawsze s膮 kompatybilne, r贸偶ne poj臋cia mog膮 by膰 pojmowane w r贸偶ny spos贸b
m贸wi Zofia Delest w rozmowie z Izabel膮 Pietras, studentk膮 III roku produkcji teatralnej i organizacji widowisk na Wydziale Filologicznym U艁.
Znamienna jest w tym kontek艣cie r贸wnie偶 wsp贸艂praca z m艂odzie偶owymi szko艂ami tanecznymi. M艂odych artyst贸w zach臋ca si臋 do tworzenia w艂asnych interpretacji choreograficznych do przedstawianych historii.
Przygotowany dla Uniwersytetu 艁贸dzkiego pokaz warsztatowy Zofii Delest b臋dzie okazj膮 do rozmowy o tym, czym jest dzi艣 teatr migrancki, jakie pe艂ni funkcje i jakie stawia sobie cele.
Teatr migrancki to zagadnienie wsp贸艂cze艣nie wa偶ne z co najmniej dw贸ch powod贸w. Pierwszym z nich jest brak wiedzy (publikacji naukowych) o teatrze obecnych polskich migrant贸w 鈥� czyli o wsp贸艂czesnym dziedzictwie kulturowym, jego rozwoju, post臋pach i osi膮gni臋ciach.
Drugim 鈥� perspektywa sukcesywnie zwi臋kszaj膮cej si臋 liczby migrant贸w w Polsce, kt贸ra to powinna sk艂oni膰 do badania europejskich i 艣wiatowych do艣wiadcze艅 w zakresie rozwoju kulturalnego wsp贸艂czesnych (post)migranckich spo艂ecze艅stw.
podsumowuje prof. Prykowska.
Redakcja: Bartosz Ka艂u偶ny (Centrum Komunikacji i PR U艁)
Tekst 藕r贸d艂owy: Karolina Prykowska-Michalak, Izabela Pietras
Misja台 Uniwersytetu 艁o虂dzkiego jest rzetelne prowadzenie badan虂 naukowych oraz aktywne g艂oszenie prawdy z nich p艂yna台cej, tak by ma台drze kszta艂cic虂 kolejne pokolenia, byc虂 uz虈ytecznym dla spo艂eczen虂stwa oraz odwaz虈nie odpowiadac虂 na wyzwania wspo虂艂czesnego s虂wiata. Doskona艂o艣膰 naukowa jest dla nas zawsze najlepszym kompasem. Nasze warto艣ci to: odwaga, ciekawo艣膰, zaanga偶owanie, wsp贸艂praca i szacunek.