Claudia Goldin tegoroczna laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych. Niklas Elmehed 漏 Nobel Prize Outreach
Nagroda Nobla przyznawana jest od pocz膮tku XX wieku w sze艣ciu dziedzinach:
- Fizyki,
- Chemii,
- Fizjologii lub medycyny,
- Literatury,
- W dzia艂aniach na rzecz pokoju,
- Ekonomii.
W ka偶dym roku mo偶e by膰 jednak wi臋cej ni偶 jedynie sze艣ciu laureat贸w. Mo偶liwe jest przyznanie Nobla w danym obszarze nauki wi臋cej ni偶 jednej osobie. Tak te偶 by艂o w zesz艂ym roku, kiedy wyr贸偶niono a偶 12 noblist贸w.
Nagrody przyznawane s膮 przez Szwedzk膮 i Norwesk膮 Komisj臋 Noblowsk膮, w kt贸rych sk艂ad wchodz膮:
- Szwedzka Kr贸lewska Akademia Nauk,
- Kr贸lewski Karoli艅ski Instytut Medyczno-Chirurgiczny,
- Akademia Szwedzka.
Decyzje podejmuj膮 Komitety Noblowskie, kt贸re z艂o偶one s膮 z pi臋ciu os贸b. Ich sk艂ad zmienia si臋 co trzy lata. Kandydaci ka偶dego roku zg艂aszani s膮 przez r贸偶ne organizacje od jesieni do lutego.
Norweski Komitet Noblowski poda艂, 偶e w tym roku nap艂yn臋艂o 305 nominacji dotycz膮cych 212 os贸b oraz 93 organizacje. Od 2019 roku jest to najmniejsza liczba zg艂osze艅.
Ceremonia przyznania nagr贸d odb臋dzie 10 grudnia w rocznic臋 艣mierci Alfreda Nobla.
Nagroda Nobla za odkrycie 藕r贸de艂 niesprawiedliwo艣ci w wynagradzaniu kobiet
Prof. Mariusz Soko艂owicz kierownik Katedry Gospodarki Regionalnej i 艢rodowiska Wydzia艂u Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu 艁贸dzkiego oraz prodziekan pow偶yszego Wydzia艂u przybli偶a nam posta膰 laureatki nagrody Nobla w dziedzinie Ekonomii:
Claudia Goldin jest pochodz膮c膮 z Nowego Jorku profesork膮 na Uniwersytecie Harvarda. Zaliczana jest do grona najbardziej wp艂ywowych ekonomist贸w:ek w USA. Swoje badania prowadzi od lat 70. XX wieku w dw贸ch g艂贸wnych obszarach: historii gospodarczej Stan贸w Zjednoczonych oraz nier贸wno艣ci ekonomicznych zwi膮zanych z p艂ci膮. Nagrod臋 Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii przyznano jej za to, 偶e 鈥瀙omog艂a nam lepiej zrozumie膰 sytuacj臋 kobiet na rynku pracy".
Tak opisane dokonania to nie tylko s艂ynne 鈥�Gender Pay Gap鈥�, czyli r贸偶nice w wynagrodzeniach na tych samych lub podobnych stanowiskach mi臋dzy kobietami a m臋偶czyznami. Claudia Goldin nie tylko r贸偶nice te zdiagnozowa艂a, ale te偶 pomog艂a odkry膰 mechanizmy, kt贸re je powoduj膮. A wynikaj膮 one nie tylko z wykonywanych przez kobiety zawod贸w czy gorszego poziomu wykszta艂cenia (w wielu krajach kobiety s膮 lepiej wykszta艂cone od m臋偶czyzn), czy wykonywanego zawodu, ale z tego, 偶e role spo艂eczne kobiet zwi膮zane s膮 z posiadaniem dzieci czy prowadzeniem gospodarstw domowych.
Potwierdzenie s艂uszno艣ci dostrze偶enia przez Komisj臋 Noblowsk膮 problemu nier贸wno艣ci p艂ac pomi臋dzy kobietami, a m臋偶czyznami przychodzi z bardzo niespodziewanego 藕r贸d艂a. Ze strony internetowej samej nagrody! Mo偶emy wzi膮膰 tam udzia艂 w prostej sondzie dotycz膮cej ka偶dej grupy, czy os贸b nagrodzonych. Pytanie zamieszczone pod wpisem o Claudi Godlin brzmi:
Czy uwa偶asz, 偶e to sprawiedliwe, 偶e kobiety wykonuj膮ce ten sam zaw贸d zarabiaj膮 mniej ni偶 m臋偶czy藕ni?
W ankiecie, w kt贸rej na chwil臋 pisania tego artyku艂u wzi臋艂o udzia艂 ponad 24 tysi膮ce os贸b, a偶 44% odpowiedzia艂a, 偶e tak (!) - taka nier贸wno艣膰 im odpowiada...
殴谤贸诲艂辞:&苍产蝉辫;
Lista laureat贸w nagrody Nobla w 2023 r.
Z analiz wynika, 偶e naukowcy czekaj膮 na Nobla coraz d艂u偶ej. Obecnie czas od odkrycia do nagrody to 艣rednio co najmniej 20 lat. W przypadku chemii 鈥� nawet 30 lat. Poni偶ej prezentujemy list臋 tegorocznych lauret贸w Nagrody Noabla.
- Fizyka:
Pierre Agostini, Ferenc Krausz, Anne L鈥橦uillier
Za metody eksperymentalne generuj膮ce attosekundowe impulsy 艣wiat艂a do badania dynamiki elektron贸w w materii.
Komentarz dr hab. Jaros艂awa Bauera, prof. U艁 na temat nagrody z dziedziny Fizyki.
- Chemia:
Moungi Bawendi, Louis Brus, Aleksiej Jekimow
Za odkrycie i syntez臋 kropek kwantowych.
- Fizjologia lub medycyna:
Katalin Karik贸, Drew Weissman
Za odkrycia dotycz膮ce modyfikacji zasad nukleozydowych, kt贸re umo偶liwi艂y opracowanie skutecznych szczepionek mRNA przeciwko COVID-19.
- Literatura:
Jon Fosse
Za nowatorskie sztuki i proz臋, kt贸re oddaj膮 g艂os temu, co niewypowiedziane.
- Pokojowa Nagroda Nobla:
Narges Mohammadi
Za walk臋 z uciskiem kobiet w Iranie i jej walk臋 na rzecz promowania praw cz艂owieka i wolno艣ci dla wszystkich.
- Ekonomia:
Claudia Goldin
Za pog艂臋bienie wiedzy na temat sytuacji kobiet na rynku pracy.
Zach臋camy do odwiedzenia po wi臋cej szczeg贸艂贸w.
Redakcja: (Centrum Komunikacji i PR)
Misja台 Uniwersytetu 艁o虂dzkiego jest rzetelne prowadzenie badan虂 naukowych oraz aktywne g艂oszenie prawdy z nich p艂yna台cej, tak by ma台drze kszta艂cic虂 kolejne pokolenia, byc虂 uz虈ytecznym dla spo艂eczen虂stwa oraz odwaz虈nie odpowiadac虂 na wyzwania wspo虂艂czesnego s虂wiata. Doskona艂o艣膰 naukowa jest dla nas zawsze najlepszym kompasem. Nasze warto艣ci to: odwaga, ciekawo艣膰, zaanga偶owanie, wsp贸艂praca i szacunek.