Proces Artura Greisera, nazistowskiego zbrodniarza, kt贸ry w czasie II wojny 艣wiatowej pe艂ni艂 urz膮d namiestnika Kraju Warty to jeden z najwa偶niejszych proces贸w w polskim s膮downictwie specjalnym. Greiser nale偶a艂 do tych ludzi, kt贸rzy sami nie mordowali, nie okazywali akt贸w zwierz臋co艣ci, bestialstwa. To by艂 tak zwany zbrodniarz w bia艂ym ko艂nierzyku, kt贸ry siedzi z dala i dyryguje ca艂膮 akcj膮 wprowadzanej polityki 鈥� t艂umaczy艂 w audycji Polskiego Radia z 1967 r. prawnik Mieczys艂aw Siewierski, kt贸ry w czasie rozprawy pe艂ni艂 rol臋 oskar偶yciela zbrodniarza.
Autorzy publikacji to wybitni naukowcy, kt贸rych prawno-historyczne badania stanowi膮 wa偶ny g艂os w podtrzymywaniu pami臋ci o zbrodniach hitlerowskich, a ich argumentacja historyczna i jurystyczna jest perfekcyjna
鈥� podkre艣li艂 prorektor Uniwersytetu 艁贸dzkiego ds. nauki, dr hab. 艁ukasz Korporowicz, prof. U艁.
Dieter Schenk to niemiecki kryminolog prowadz膮cy badania nad zbrodniami hitlerowskimi, kt贸ry w 2017 r. otrzyma艂 tytu艂 doktora honoris causa Uniwersytetu 艁贸dzkiego. Witold Kulesza jest profesorem nauk prawnych, nauczycielem akademickim Uniwersytetu 艁贸dzkiego, w latach 2000鈥�2006 dyrektor G艂贸wnej Komisji 艢cigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
Publikacja wydana przez Wydawnictwo Uniwersytetu 艁贸dzkiego, jest nie tylko doskonale wydana, ale przede wszystkim niezwykle bogata merytorycznie. Co wa偶ne, ksi膮偶ka ta jest prezentowana oficjalnie po raz pierwszy. Pa艅stwa przybycie, u艣wietniaj膮ce uroczysto艣膰 50-lecia pracy naukowej prof. Witolda Kuleszy i 25-lecia wsp贸艂pracy z dr. D Schenkiem, otwiera drog臋 do przedstawienia ich wsp贸lnie napisanej ksi膮偶ki, kt贸ra zdecydowanie rzuca nowe 艣wiat艂o na zbrodnicze dzia艂ania Arthura Greisera
鈥� m贸wi艂a dziekan , dr hab. Monika Bogucka-Felczak, prof. U艁.
Spotkanie sk艂ada艂o si臋 z dw贸ch cz臋艣ci. Podczas pierwszej autorzy opowiadali o pocz膮tkach swojej wsp贸艂pracy oraz o genezie i przebiegu powstawania ksi膮偶ki.
Propozycja wsp贸lnego napisania ksi膮偶ki o Arthurze Greiserze wysz艂a od Witolda Kuleszy, kt贸ry zajmowa艂 si臋 procesem Greisera i jego straceniem w Poznaniu. Na pierwszy plan wysun膮艂 si臋 los osoby oskar偶yciela w procesie Greisera 鈥� prof. dra. Mieczys艂awa Siewierskiego, kt贸ry w tym czasie naucza艂 prawa procesu karnego na Uniwersytecie 艁贸dzkim. Opublikowana w艂a艣nie ksi膮偶ka jest mu po艣miertnie po艣wi臋cona.
29 wrze艣nia 1939 r. Atrhur Greiser, jako nowo ustanowiony kierownik partyjny okr臋gu i namiestnik Rzeszy, og艂osi艂, 偶e chce z by艂ej pruskiej prowincji w Kraju Warty utworzy膰 wzorcowy okr臋g narodowego socjalizmu. Faktycznie stworzy艂 system krwawego w艂adztwa terroru. Intencj膮 autor贸w ksi膮偶ki jest pod膮偶anie za wszystkimi odnalezionymi 艣ladami, aby zbada膰, jak do tego dosz艂o i jakie osobiste cechy Greisera pomog艂y mu w realizacji zbrodniczych plan贸w.
Najwa偶niejszym 藕r贸d艂em materia艂贸w do ksi膮偶ki by艂o centralne archiwum Instytutu Pami臋ci Narodowej w Warszawie, kt贸re wspiera艂o prof. Kulesz臋 i mnie. Dyrektor 艂贸dzkiego oddzia艂u IPN, Marek Dru偶ka, udost臋pni艂 nam w roku 2015 CD-ROM z archiwaliami dotycz膮cymi Greisera. Podstawy badawcze zosta艂y uzupe艂nione przez Documenta Occupationis Instytutu Zachodniego w Poznaniu
鈥� wspomina艂 d.h.c. U艁 Dieter Schenk.
Profesor Kulesza zwraca艂 uwag臋 na r贸偶nice w aparaturze badawczej, jak膮 do dyspozycji ma historyk i prawnik.
Zapytano mnie dzi艣, czy zamieszczona na ostatniej stronie ok艂adki ksi膮偶ki fotografia ukazuj膮ca nas - wsp贸艂autor贸w w toku dyskusji, wskazywa膰 ma na sp贸r mi臋dzy nami. Nie tak膮 wymow臋 ma to zdj臋cie. Pokazuje ono istot臋 problemu, kt贸ry podejmujemy w naszej wsp贸艂pracy - czy i jakie merytoryczne ustalenia historyczne dotycz膮ce zbrodni ludob贸jstwa, przeciwko ludzko艣ci i wojennych, zosta艂y formalnie przeniesione na sal臋 s膮dow膮 i utrwalone w tre艣ci zapad艂ych wyrok贸w. Chodzi zatem o pytanie, jak dociekania historyk贸w daj膮 si臋 przenie艣膰 na grunt procesu karnego, obwarowanego licznymi gwarancjami dla oskar偶onego, kt贸ry 鈥� tak jak uczyni艂 to Greiser 鈥� wielokrotnie powtarza艂 przed s膮dem: 鈥瀗ie wiedzia艂em o niczym, co wed艂ug aktu oskar偶enia dzia艂o si臋 pod moim panowaniem 鈥� s艂ysz臋 o tym po raz pierwszy na tej sali鈥�. Pozostajemy zgodni, 偶e historyk dysponuje szerszym instrumentarium badawczym ani偶eli zwi膮zany tre艣ci膮 norm procedury i prawa materialnego dogmatyk-karnista. Dlatego ksi膮偶ka sk艂ada si臋 z dw贸ch cz臋艣ci 鈥� biograficznej i procesowej. Dr Schenk i ja, wsp贸lnie i w porozumieniu, zwracamy si臋 do Pa艅stwa Czytelnik贸w o os膮d czyn贸w i motyw贸w oskar偶onego Greisera w kategoriach historycznej i prawnej sprawiedliwo艣ci
鈥� apelowa艂 prof. dr hab. Witold Kulesza.
W drugiej spotkania cz臋艣ci dr Dieter Schenk i prof. Witold Kulesza odpowiadali na liczne pytania od publiczno艣ci dotycz膮ce m.in. stosunku narodu niemieckiego do rozlicze艅 z w艂asn膮 przesz艂o艣ci膮 oraz problem贸w, na jakie w swojej pracy natrafili badacze.
Premiera ksi膮偶ki by艂a r贸wnie偶 okazj膮 do uczczenia trwaj膮cej od dwudziestu pi臋ciu lat wsp贸艂pracy mi臋dzy Dieterem Schenkiem i prof. Witoldem Kulesz膮, kt贸ry dodatkowo w tym roku obchodzi pi臋膰dziesi臋ciolecie swojej pracy naukowej. Z tej okazji Aula Niebieska Wydzia艂u Prawa i Administracji U艁 wype艂ni艂a si臋 niemal po brzegi.
Ksi膮偶ka 鈥濧rthur Greiser. Biografia i proces namiestnika III Rzeszy w Kraju Warty鈥� jest do nabycia .
Tekst: Daniel Mali艅ski, WPiA U艁
Redakcja: Centrum Komunikacji i PR U艁
窜诲箩臋肠颈补: Bartosz Ka艂u偶ny (CKiPR U艁)