W krajach Unii Europejskiej bakuchiol jest dopuszczony do stosowania w produktach kosmetycznych jako bezpieczny komponent. Zosta艂 nawet okrzykni臋ty kosmetycznym odkryciem sezonu jesie艅/zima 2020. Jednak wci膮偶 niewiele wiadomo na temat ewentualnych przemian, jakim mo偶e ulega膰 w kosmetykach, i jego alergicznego dzia艂ania na sk贸r臋. Brakuje te偶 metod analitycznych umo偶liwiaj膮cych oznaczanie bakuchiolu w konkretnych preparatach.
鈥濺o艣linny retinol鈥� 鈥� cudowny sk艂adnik kosmetyk贸w
Retinol (witamina A) oraz jego pochodne (retinoidy) to zwi膮zki organiczne, wyst臋puj膮ce m.in. w tranie, jajach, ma艣le, cytrusach i warzywach zielonych. Od lat s膮 szeroko stosowane w dermatologii i kosmetologii, gdy偶 wp艂ywaj膮 na popraw臋 wygl膮du sk贸ry oraz daj膮 zadowalaj膮ce efekty w walce z jej chorobami. Wywo艂uj膮 jednak r贸wnie偶 skutki niepo偶膮dane - szorstko艣膰, sucho艣膰 i 艂uszczenie si臋 nask贸rka. W dodatku, stosowane w du偶ych dawkach leczniczych u kobiet w ci膮偶y, maj膮 w艂a艣ciwo艣ci teratogenne (mog膮 powodowa膰 wady w rozwoju p艂odu).
Bakuchiol natomiast, od niedawna u偶ywany w kosmetologii jako zamiennik retinolu, wykazuje podobne w艂a艣ciwo艣ci lecznicze 鈥� zapobiega przebarwieniom sk贸ry, zmianom tr膮dzikowym i zmarszczkom oraz wspomaga utrzymanie pierwotnej konsystencji preparat贸w 鈥� ale prawie nie wywo艂uje skutk贸w ubocznych.
Wyja艣nia dr hab. Gra偶yna Chwatko, prof. U艁:
Bakuchiol pozyskuje si臋 z ro艣liny leczniczej Psoralea corylifolia L., kt贸ra wyst臋puje w Indiach, Chinach, a tak偶e w krajach Azji Po艂udniowo-Wschodniej. Stosuje si臋 j膮 w chi艅skiej i hinduskiej medycynie ludowej.
Kosmetyki z zawarto艣ci膮 bakuchiolu w powszechnym przekonaniu uchodz膮 za hipoalergiczne i jako takie s膮 wprowadzane na rynek.
A jednak szkodzi?
W艣r贸d nielicznych doniesie艅 naukowych dotycz膮cych bakuchiolu znalaz艂y si臋 jedynie dwie prace dokumentuj膮ce jego dzia艂anie alergiczne.
Pierwsza, z 2019 r., opisuje przypadek 33-letniej kobiety, kt贸ra przez rok skar偶y艂a si臋 na sw臋dzenie i zmiany sk贸rne na obu powiekach oraz w okolicy ust i szyi. Kojarzy艂a je z diet膮, nie z kosmetykami, gdy偶 u偶ywa艂a tylko hipoalergicznych produkt贸w przeznaczonych dla sk贸ry wra偶liwej. Szczeg贸艂owe testy wykaza艂y jednak, 偶e czynnikiem uczulaj膮cym nie jest 偶ywno艣膰, a bakuchiol wyst臋puj膮cy w stosowanym kosmetyku.
Druga praca dotyczy 23-letniej pacjentki, u kt贸rej zmiany sk贸rne wyst膮pi艂y na powiekach po zastosowaniu wok贸艂 oczu kremu przeciwzmarszczkowego. Badania wykaza艂y, 偶e jedynym czynnikiem uczulaj膮cym by艂 w艂a艣nie bakuchiol, wchodz膮cy w sk艂ad kosmetyku. Warto podkre艣li膰, 偶e r贸wnolegle autorzy tej pracy przeprowadzili testy kremu na grupie kontrolnej dziesi臋ciu ochotnik贸w, u kt贸rych nie zaobserwowano 偶adnych zmian na sk贸rze.
Innowacyjne metody oznaczania bakuchiolu w kosmetykach
Celem projektu, realizowanego przez prof. Gra偶yn臋 Chwatko w ramach II edycji grant贸w IDUB #91滴滴, jest zbadanie, czy i jakim zmianom, mog膮cym wp艂ywa膰 na sk贸r臋, podlega bakuchiol w komercyjnie dost臋pnych produktach.
T艂umaczy dr hab. Gra偶yna Chwatko, prof. U艁:
Chcia艂abym opracowa膰 nowe, czu艂e, selektywne i szybkie metody chromatograficznego oznaczania bakuchiolu w kosmetykach. Wysokosprawna chromatografia cieczowa (HPLC) jest technik膮 powszechnie wykorzystywan膮 w laboratoriach analitycznych. Pozwala na rozdzielenie sk艂adnik贸w z艂o偶onych pr贸bek, np. kosmetyk贸w, i oznaczenie zawarto艣ci wybranych substancji, np. bakuchiolu. W metodach analitycznych du偶e znaczenie ma dostosowanie badanej pr贸bki do techniki analitycznej. Kremy maj膮 konsystencj臋 emulsji i w tej postaci nie mog膮 by膰 wprowadzone do chromatografu. W zwi膮zku z tym zastosuj臋 ekstrakcj臋 krem贸w rozpuszczalnikami (acetonitryl, metanol, dichlorometan, chloroform, octan etylu), dzi臋ki czemu bakuchiol przechodzi do fazy ciek艂ej i w tej postaci jest poddawany analizie.
I dodaje:
Opracowana metoda umo偶liwi 艣ledzenie jego zawarto艣ci w ju偶 dost臋pnych na rynku produktach i okre艣lenie kr贸tko- oraz d艂ugoterminowej trwa艂o艣ci tego zwi膮zku w kosmetykach. Chc臋 tak偶e sprawdzi膰, jak zachowuje si臋 on w r贸偶nych warunkach - czy pozostaje w niezmienionej formie, czy ulega on przemianom, kt贸re mog膮 wp艂ywa膰 na nasz膮 sk贸r臋, wywo艂uj膮c reakcje alergiczne.
Nowa metoda kontrolowania kosmetyk贸w
Uzyskane wyniki b臋d膮 stanowi艂y cenne 藕r贸d艂o informacji dla os贸b u偶ywaj膮cych kosmetyk贸w oraz dla firm produkuj膮cych preparaty zawieraj膮ce bakuchiol. Opracowane narz臋dzie analityczne, czyli nowa metoda chromatograficzna, pozwoli r贸wnie偶 kontrolowa膰 jako艣膰 produkt贸w trafiaj膮cych na rynek. B臋d膮 mog艂y korzysta膰 z niej laboratoria kontroli jako艣ci firm kosmetycznych, jak i laboratoria Pa艅stwowej Inspekcji Sanitarnej oraz Inspekcji Handlowej, kt贸re w Polsce sprawuj膮 nadz贸r nad wytwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu produkt贸w kosmetycznych.
Granty IDUB U艁
Inicjatywa Doskona艂o艣ci 鈥� Uczelnia Badawcza U艁 to konkursy grantowe, w ramach kt贸rych Uniwersytet 艁贸dzki finansuje pomys艂y badawcze swoich naukowc贸w i doktorant贸w. Poprzez wspieranie ich w uprawianiu dobrej nauki uczelnia realizuje strategi臋 d膮偶enia do doskona艂o艣ci badawczej we wszystkich dziedzinach i dyscyplinach. Konkursy s艂u偶膮 tak偶e umi臋dzynarodowieniu - rozwijaniu i zacie艣nianiu wsp贸艂pracy uniwersytetu z badaczami z zagranicy. W ramach grant贸w skierowanych do naukowc贸w spoza uczelni do zespo艂u U艁 do艂膮czaj膮 do艣wiadczeni i m艂odzi badacze. Sprzyja to fuzji do艣wiadcze艅 i podnoszeniu potencja艂u naukowego uniwersytetu, wspiera nawi膮zywanie kontakt贸w i mobilno艣膰 pracownik贸w.
Granty s膮 finansowane w ramach zwi臋kszonej o 2% subwencji dla uczelni, kt贸re w 2019 roku przyst膮pi艂y do konkursu (IDUB). Uniwersytet 艁贸dzki b臋dzie otrzymywa艂 dodatkowe 艣rodki na badania naukowe do 2026 roku. Wewn臋trzne konkursy grantowe s膮 realizowane od 2020 roku.
Obecnie, w II edycji kwot膮 ponad 3 miliona z艂otych dofinansowano m艂odych, do艣wiadczonych badaczy oraz doktorant贸w w takich konkursach grantowych, jak: IDUB U艁 鈥濭ranty dla m艂odych i do艣wiadczonych badaczy鈥� oraz 鈥濪oktoranckie granty badawcze鈥�.
惭补迟别谤颈补艂: dr hab. Gra偶yna Chwatko, prof. U艁, Wydzia艂 Chemii U艁
Redakcja: Iwona Ptaszek-Zieli艅ska, Centrum Promocji U艁