Ten temat komentuje dr Mariusz Wo藕niakowski z Wydzia艂u Zarz膮dzania Uniwersytetu 艁贸dzkiego.
Wcze艣niejsze promocje, d艂u偶szy sezon zakupowy
Wi臋kszo艣膰 sieci korzysta z szumu medialnego wok贸艂 Black Friday oraz faktu, 偶e o specjalnych wyprzeda偶ach z okazji czarnego pi膮tku, wg r贸偶nych bada艅 s艂ysza艂o od 50 do nawet 90% Polak贸w. W zwi膮zku z tym sieci handlowe swoimi dzia艂aniami promocyjnymi wychodz膮 poza czarny pi膮tek i samo has艂o eksploatuj膮 niemal偶e do granic mo偶liwo艣ci, niejako je deprecjonuj膮c. Posi艂kuj膮 si臋 przy tym has艂ami typu: czarny tydzie艅 (black week), black weeks, Black Friday w ka偶dy weekend miesi膮ca, wyprzedzamy Black Friday, black week tydzie艅 wcze艣niej (m贸wi膮c o wcze艣niejszych okazjach), itp. Popularno艣膰 tego typu akcji promocyjnych wynika tak偶e z coraz powszechniejszego planowania przed艣wi膮tecznych zakup贸w, a wi臋c z gromadzenia prezent贸w od prze艂omu pa藕dziernika i listopada. Dzi臋ki temu na grudzie艅 mog膮 zosta膰 trudne do zrealizowania wcze艣niej zakupy spo偶ywcze. Takie podej艣cie w wielu przypadkach nie obci膮偶a nadto bud偶etu w stricte 艣wi膮tecznym miesi膮cu, a korzystaj膮 z tego zar贸wno handlowcy, jak i sami klienci. Ci pierwsi maj膮 sezon 艣wi膮teczny w zasadzie od pocz膮tku listopada, ci drudzy mog膮 sobie pozwoli膰 na wi臋ksze zakupy. Obecnie takie podej艣cie do zakup贸w mo偶e by膰 tak偶e spowodowane wysok膮 inflacj膮 i obaw膮 o dalszy wzrost cen, a tym samym niepokojem czy bud偶et domowy pod藕wignie zaplanowane zakupy 艣wi膮teczne.
Pierwszy rok z dyrektyw膮 Omnibus
Black Friday w 2023 roku jest pierwszym, w kt贸rym obowi膮zuj膮 przepisy wynikaj膮ce z dyrektywy Omnibus. Owa dyrektywa wymaga od handlowc贸w zdecydowanie wi臋kszej transparentno艣ci cenowej, co mo偶e zawa偶y膰 na kszta艂cie tegorocznego Black Friday. Dyrektywa Omnibus powinna ograniczy膰 zap臋dy dotychczas dzia艂aj膮cych nie do ko艅ca etycznie handlowc贸w. G艂贸wnie tych, kt贸rzy sztucznie windowali ceny przed czarnym pi膮tkiem, tylko po to 偶eby je p贸藕niej sztucznie obni偶y膰, daj膮c klientom z艂udne poczucie oszcz臋dno艣ci. Nie wyeliminuje to nieuczciwych handlowc贸w, chc膮cych obej艣膰 przepisy, ale z pewno艣ci膮 ich liczba b臋dzie spada膰. Jednak Omnibus z pewno艣ci膮 przyczyni si臋 do kreowania wizerunku handlowc贸w z autentycznymi du偶ymi promocjami, a tym samym konsumenci zyskaj膮 mo偶liwo艣膰 znalezienia atrakcyjnych ofert bez udawanych promocji.
Ro艣nie 艣wiadomo艣膰 klient贸w
W kontek艣cie nieuczciwych praktyk trzeba zwr贸ci膰 uwag臋, 偶e z roku na rok konsumenci s膮 coraz bardziej 艣wiadomi. Nasila si臋 trend smartshoppingu, kt贸ry odnosi si臋 do 艣wiadomo艣ci posiadanych praw konsumenckich, ale tak偶e standard贸w obs艂ugi klienta (m.in. dost臋pnych opcji i koszt贸w dostawy, zasad zwrot贸w, itp.) i dzia艂a艅 w zakresie polityki cenowej przez sprzedawc贸w. W sieci jest coraz wi臋cej narz臋dzi, kt贸re monitoruj膮 ceny. Konsumenci coraz cz臋艣ciej je poznaj膮 i zaczynaj膮 ch臋tnie z nich korzysta膰.
Dodatkowo implementacja dyrektywy Omnibus wprowadzi艂a dla sprzedaj膮cych obowi膮zek informowania konsument贸w o weryfikacji autentyczno艣ci ocen zawartych w opiniach produkt贸w dodawanych przez kupuj膮cych, kt贸re s膮 umieszczane na stronie danego sklepu. Ju偶 sama informacja o ewentualnym braku weryfikacji stanowi spe艂nienie obowi膮zku przez handlowca, jednak w takiej sytuacji jest to jasny sygna艂 dla konsument贸w, 偶e takim opiniom nie mo偶na do ko艅ca ufa膰. Zatem w interesie sprzedawc贸w jest wprowadzenie systemu weryfikuj膮cego oceny produkt贸w umieszczane na stronie jego sklepu.
Pomimo zwi臋kszonego parasola ochronnego nad konsumentami powinni oni i tak zastanowi膰 si臋 czy dzi臋ki Black Friday jako klienci naprawd臋 oszcz臋dzamy, czy nara偶amy si臋 na niepotrzebne wydatki? Jednoznacznej odpowiedzi nie mo偶na da膰. Jak zwykle mo偶na jedynie doradzi膰, 偶eby stara膰 si臋 nie kupowa膰 pod wp艂ywem impulsu. Has艂a typu 鈥瀖inus 90%鈥� opatrzone s膮 najcz臋艣ciej gwiazdk膮, i偶 dotycz膮 jedynie wybranego i ograniczonego asortymentu. A tym wybranym jest najcz臋艣ciej jaki艣 jeden produkt od kilku sezon贸w zalegaj膮cy w magazynie. 呕eby unikn膮膰 p贸藕niejszych rozczarowa艅, najlepiej por贸wnywa膰 bie偶膮ce ceny u r贸偶nych handlowc贸w i patrze膰 na ceny produkt贸w (szczeg贸lnie tych dro偶szych) w okre艣lonym przedziale czasowym.
Autor komentarza: dr Mariusz Wo藕niakowski, Katedra Marketingu
Redakcja: