Odnowienia Doktorat贸w Naukowych: Prof. Anna Kuligowska-korzeniewska
Profesor Anna Kuligowska-Korzeniewska nale偶y do grona najwybitniejszych historyk贸w teatru polskiego, o czym 艣wiadczy Jej obszerny dorobek naukowy i rola, jak膮 odegra艂a w inicjowaniu bada艅 nad teatrem w Polsce. Od pocz膮tku swojej drogi naukowej by艂a zwi膮zana z Uniwersytetem 艁贸dzkim i nawet w贸wczas, gdy zamieszka艂a w Warszawie, pozostawa艂a silnie zintegrowana z 艂贸dzkim 艣rodowiskiem naukowym i teatralnym.
Anna Kuligowska-Korzeniewska uko艅czy艂a studia na kierunku filologia polska na Wydziale Filologicznym U艁. Bezpo艣rednio po studiach zwi膮zana by艂a z Zak艂adem Dramatu i Teatru (obecnie Katedra Dramatu i Teatru) jako doktorantka prof. dra hab. Stanis艂awa Kaszy艅skiego. Rozpraw臋 doktorsk膮 pt. Teatr 艂贸dzki przed powstaniem sta艂ej sceny polskiej (1844鈥�1863) uko艅czy艂a w 1973 r., uzyskuj膮c na tej podstawie stopie艅 doktora nauk humanistycznych. Dysertacja, wysoko oceniona przez recenzent贸w w przewodzie doktorskim 鈥� prof. Stefani臋 Skwarczy艅sk膮 i prof. Zbigniewa Raszewskiego 鈥� ukaza艂a si臋 pt. Trudne pocz膮tki. Teatr 艂贸dzki w latach 1844鈥�1863 nak艂adem Ossolineum (Wroc艂aw 1976) i wyznaczy艂a pierwszy obszar zainteresowa艅 badawczych Anny Kuligowskiej-Korzeniewskiej. Prace nad dziejami scen 艂贸dzkich kontynuowa艂a w nast臋pnych dekadach. W 1988 r. opublikowany zosta艂 obszerny rozdzia艂 Teatr 艂贸dzki w latach 1888鈥�1918 w tomie Teatr polski w latach 1890鈥�1918. Dzieje teatru polskiego. Zab贸r rosyjski (red. Tadeusz Sivert, t. 2, PWN, Warszawa 1988), kt贸ry stanowi艂 podstaw臋 przewodu habilitacyjnego Anny Kuligowskiej-Korzeniewskiej w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Podsumowaniem bada艅 nad dziejami polskich scen 艂贸dzkich od pocz膮tku ich istnienia do czas贸w odzyskania przez Polsk臋 niepodleg艂o艣ci by艂a ksi膮偶ka Scena obiecana. Teatr polski w 艁odzi 1844鈥�1918 (Wydawnictwo 艁贸dzkie, 艁贸d藕 1995), kt贸ra by艂a podstaw膮 nadania Annie Kuligowskiej-Korzeniewskiej tytu艂u profesora (1996). Dope艂nieniem w艂asnych bada艅 Pani Profesor nad teatrem 艂贸dzkim by艂o wiele inicjatyw naukowych 鈥� projekt贸w badawczych i konferencji, kt贸rych pok艂osiem s膮 publikacje zbiorowe pod Jej redakcj膮, m.in. Sto lat sta艂ej sceny polskiej w 艁odzi 1888鈥�1988 (Towarzystwo Przyjaci贸艂 艁odzi, 艁贸d藕 1993) i Teatr przy ulicy Jaracza. 110 lat sta艂ej sceny w 艁odzi (1888鈥�1998) (przy wsp贸艂pracy Ewy Drozdowskiej; Teatr im. Stefana Jaracza, 艁贸d藕 1999). Szczeg贸lne miejsce przypada pracom zwi膮zanym z Kazimierzem Dejmkiem, kt贸rego zas艂ugi dla teatru 艂贸dzkiego stanowi艂y podstaw臋 do nadania arty艣cie tytu艂u doktora honoris causa Uniwersytetu 艁贸dzkiego. Promotorem owego doktoratu by艂a w roku 2002 prof. Kuligowska-Korzeniewska. Jego osobie i tw贸rczo艣ci zosta艂a po艣wi臋cona konferencja naukowa Teatr Kazimierza Dejmka, zorganizowana w maju 2004 r. Imponuj膮cy dorobek tej konferencji, kt贸ra zgromadzi艂a najwybitniejszych badaczy z ca艂ej Polski i zagranicy, ukaza艂 si臋 w tomie redagowanym przez Pani膮 Profesor pt. Teatr Kazimierza Dejmka (przy wsp贸艂pracy El偶biety Ko艂drzak, Katarzyny Kuropatwy i Krzysztofa Packa; Wydawnictwo Uniwersytetu 艁贸dzkiego, 艁贸d藕 2010). By艂a to pierwsza tak obszerna publikacja po艣wi臋cona temu arty艣cie. Innym re偶yserem, kt贸rego tw贸rczo艣膰 znalaz艂a si臋 w kr臋gu zainteresowa艅 prof. Kuligowskiej-Korzeniewskiej, by艂 Andrzej Wajda. Jego dokonania teatralne zosta艂y przedstawione w tomie zbiorowym Teatralny 艣wiat Andrzeja Wajdy (Universitas, Krak贸w 2003) wydanym we wsp贸艂pracy z Krzysztofem Packiem. Szczeg贸lne znaczenie posiada redagowany przez Pani膮 Profesor tom Faktomonta偶e Leona Schillera (Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Warszawa 2015), w kt贸rym znalaz艂y si臋 teksty trzech dramat贸w wystawionych przez Schillera oraz ich om贸wienia naukowe.
Drugim r贸wnie wa偶nym i rozleg艂ym obszarem badawczym prof. Anny Kuligowskiej-Korzeniewskiej jest teatr 偶ydowski na ziemiach polskich. Badania nad przesz艂o艣ci膮 scen jidyszowych zapocz膮tkowa艂a mi臋dzynarodowa konferencja 鈥濼eatr 偶ydowski w Polsce鈥� (Warszawa 1993). Zar贸wno konferencja, jak i jej niebagatelny dorobek, kt贸ry ukaza艂 si臋 w tomie pod tym samym tytu艂em (wsp贸艂red. Ma艂gorzata Leyko, Wydawnictwo Uniwersytetu 艁贸dzkiego, 艁贸d藕 1998), stanowi艂y silny impuls do podj臋cia refleksji naukowej nad dzia艂alno艣ci膮 artyst贸w 偶ydowskich w wielu o艣rodkach badawczych. Sama prof. Kuligowska-Korzeniewska rozwija艂a ten temat w redagowanej przez siebie publikacji pokonferencyjnej Teatralna Jerozolima. Przesz艂o艣膰 i tera藕niejszo艣膰 (Warszawa 2006) oraz w licznych artyku艂ach zamieszczonych w tomach zbiorowych, np. Pierwsze przedstawienia 偶ydowskie w 艁odzi (w monografii 艁贸dzkie sceny 偶ydowskie, red. Ma艂gorzata Leyko, Wydawnictwo Uniwersytetu 艁贸dzkiego, 艁贸d藕 2000; pierwodruk: 鈥濸ami臋tnik Teatralny鈥� 1992, z. 1鈥�4), Warszawskie sceny 偶ydowskie do 1939 roku (w tomie 呕ydzi Warszawy, red. Eleonora Bergman, Olga Zienkiewicz, Warszawa 2000), Polska 鈥濻zulamis鈥�. Dramat 偶ydowski na scenach polskich na prze艂omie XIX i XX wieku (鈥濳wartalnik Historii 呕yd贸w鈥� 2003, nr 1), 呕ycie kulturalne w getcie 艂贸dzkim. Muzyka i teatr (w tomie Fenomen getta 艂贸dzkiego 1940鈥�1944, red. Pawe艂 Samu艣, Wies艂aw Pu艣, Wydawnictwo Uniwersytetu 艁贸dzkiego, 艁贸d藕 2006), Polsko-偶ydowski symultanizm teatralny (w latach mi臋dzywojnia) (w tomie Polak, 呕yd, artysta. To偶samo艣膰 a awangarda, red. Jaros艂aw Suchan, Muzeum Sztuki w 艁odzi, 艁贸d藕 2010). Prace te, cz臋sto poszerzone i ponownie zredagowane, zosta艂y wydane 艂膮cznie w tomie Polska 鈥濻zulamis鈥�. Studia o teatrze polskim i 偶ydowskim (Akademia Teatralna, Warszawa 2018). Ta imponuj膮ca publikacja, licz膮ca 678 stron, dobitnie dowodzi znaczenia zainteresowa艅 badawczych Pani Profesor.
Pasje naukowe prof. Kuligowskiej-Korzeniewskiej uobecni艂y si臋 tak偶e w przestrzeni organizacji i instytucji naukowych oraz artystycznych, z kt贸rymi wsp贸艂pracowa艂a. By艂a cz艂onkiem Rady Naukowej Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk, przewodnicz膮c膮 Rady Artystycznej Teatru Nowego w 艁odzi, cz艂onkiem-za艂o偶ycielem i prezesem Polskiego Towarzystwa Historyk贸w Teatru (w latach 1997鈥�2012), jest cz艂onkiem Polskiego Towarzystwa Bada艅 Teatralnych (od roku 2012), 艁贸dzkiego Towarzystwa Naukowego, Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego oraz cz艂onkiem kolegi贸w redakcyjnych i aktywn膮 wsp贸艂pracowniczk膮 specjalistycznych periodyk贸w naukowych i popularnonaukowych, m.in. 鈥濸ami臋tnika Teatralnego鈥�, 鈥濪ialogu鈥�, 鈥濼eatru鈥�, 鈥濻ceny鈥� oraz 艂贸dzkiego 鈥濼ygla Kultury鈥�. Ponadto intensywnie wsp贸艂pracuje z Teatrem 呕ydowskim im. Ester Rachel i Idy Kami艅skich w Warszawie oraz Fundacj膮 Shalom.
Mimo intensywnej dzia艂alno艣ci naukowej prof. Kuligowska-Korzeniewska by艂a te偶 bardzo aktywna jako nauczyciel akademicki, budz膮c w studentach i studentkach prawdziw膮 pasj臋 do historii teatru polskiego i inspiruj膮c s艂uchaczy do podejmowania w艂asnych bada艅 w licznych pracach magisterskich, kt贸re powsta艂y pod Jej opiek膮 naukow膮. Opr贸cz regularnej dzia艂alno艣ci dydaktycznej w macierzystej uczelni, czyli Uniwersytecie 艁贸dzkim, Pani Profesor by艂a tak偶e wyk艂adowczyni膮 w Pa艅stwowej Wy偶szej Szkole Teatralnej, Telewizyjnej i Filmowej im. Leona Schillera w 艁odzi oraz w Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie. W Uniwersytecie 艁贸dzkim prof. Kuligowska-Korzeniewska by艂a promotorem prac doktorskich Ma艂gorzaty Bartyzel, Marty Kowalskiej, Krzysztofa Packa, Dariusza Le艣nikowskiego i Zofii Snelewskiej-Stempie艅. W latach 1988鈥�1994 pe艂ni艂a funkcj臋 kierownika Katedry Dramatu i Teatru U艁, jak r贸wnie偶 bra艂a udzia艂 w pracach Pa艅stwowej Komisji Akredytacyjnej uczelni artystycznych.
Istotny rys biografii prof. Kuligowskiej-Korzeniewskiej stanowi Jej sta艂a aktywno艣膰 spo艂eczna, obejmuj膮ca m.in. dzia艂alno艣膰 w Towarzystwie Przyjaci贸艂 艁odzi, Towarzystwie Przyjaci贸艂 Teatru, a tak偶e organizacja corocznych spotka艅 mi艂o艣nik贸w teatru i przedstawicieli 艂贸dzkich scen w Mi臋dzynarodowym Dniu Teatru, 27 marca, przed pomnikiem Leona Schillera w 艁odzi. Wyj膮tkowe kompetencje znawcy teatru i wnikliwego badacza jego dziej贸w znalaz艂y r贸wnie偶 sw贸j wyraz w pe艂nieniu przez Pani膮 Profesor funkcji konsultanta film贸w dokumentalnych i fabularnych, m.in. filmu Komediantka w re偶yserii Jerzego Sztwiertni (wed艂ug powie艣ci W艂adys艂awa Reymonta) oraz serialu Telewizji Polskiej Modrzejewska w re偶yserii Jana 艁omnickiego.
W dow贸d uznania za osi膮gni臋cia naukowe i dzia艂alno艣膰 na rzecz 艣rodowiska naukowo-artystycznego prof. dr hab. Anna Kuligowska-Korzeniewska zosta艂a odznaczona w 2006 r. Srebrnym Medalem 鈥瀂as艂u偶ony Kulturze 鈥� Gloria Artis鈥�. W 2020 r. otrzyma艂a nagrod臋 specjaln膮 miesi臋cznika 鈥濼eatr鈥� za 鈥瀘gromny wk艂ad w budowanie historii teatru i dramatu polskiego ze szczeg贸lnym uwzgl臋dnieniem prac po艣wi臋conych 偶ydowskiej kulturze teatralnej w Polsce鈥�.
Bogaty dorobek naukowy prof. Anny Kuligowskiej-Korzeniewskiej oraz Jej silne zaanga偶owanie na rzecz 艣rodowiska naukowego i teatralnego, czemu nieustannie daje wyraz, s膮 wa偶nymi przes艂ankami do odnowienia doktoratu, kt贸rego 50. rocznica przypada w roku 2023.