91滴滴

Pracownik badawczy, aktualnie przebywajacy na urlopie w zwi膮zku z prac膮 badawcz膮 poza Uniwersytetem 艁贸dzkim. W ubieg艂ych latach zrealizowa艂  grant badawczy NCN "Filosowietyzm we w艂oskiej post-faszystowskiej kulturze filmowej" (Sonatina NCN) i "Koncepcja j臋zyka rzeczywisto艣ci Pier Paolo Pasoliniego" (Etiuda NCN). Najwa偶niejsze obszary badawcze stanowi膮: sztuka i kultura polska w perspektywie transnarodowej, dyplomacja kulturowa mi臋dzy W艂ochami a krajami bloku sowieckiego w okresie zimnej wojny, wybrane zagadnienia z historii sztuki, filmu i fotografii polskiej XX wieku (tw贸rczo艣膰 Zofii Rydet, Stefana Themersona, Andrzeja R贸偶yckiego, Micha艂a Waszy艅skiego). Autor ksi膮偶ki: "Koncepcja j臋zyka rzeczywisto艣ci Pier Paolo Pasoliniego" (IBL PAN, Warszawa 2019), oraz wsp贸艂autor ksi膮偶ki "艢lady pami臋ci. Historie Zofii Rydet" (razem z Tomaszem Ferencem i Andrzejem R贸偶yckim, WU艁, 艁贸d藕 2020).

Tematyka moich bada艅 obejmuje teori臋 i histori臋 kultury europejskiej XX wieku oraz ich powi膮zania z polityk膮, pami臋ci膮 i filozofi膮. Z jednej strony podejmuj臋 zagadnienia egzegezy filozoficznej wybranych my艣licieli i tw贸rc贸w (np. Pier Paolo Pasolini, Zofia Rydet, Leopold Buczkowski, Stefan Themerson, Micha艂 Waszy艅ski) koncentruj膮c si臋 na tworzeniu biografii intelektualnych i artystycznych. Z drugiej podejmuj臋 badania w szerszej perspektywie nad transnarodowymi mechanizmami funkcjonowania kultury oraz kszta艂towania pami臋ci, historii i polityki mi臋dzynarodowej. Cz臋sto te dwa poziomy przenikaj膮 si臋 i prowadz膮 do nowych odkry膰 (praca nad tw贸rczo艣ci膮 Pasoliniego skierowa艂a moj膮 uwag臋 na problem lektury kina w艂oskiego w transnarodowej perspektywie polityki kulturalnej, a praca nad tw贸rczo艣ci膮 Zofii Rydet uzmys艂owi艂a mi jak silnie wp艂yn臋艂y na ni膮 i znalaz艂y odzwierciedlenie w jej tw贸rczo艣ci XX-wieczne losy Polski). W aktualnie realizowanym grancie badawczym podejmuj臋 problem kultury filmowej jako elementu dyplomacji kulturowej mi臋dzy europejskimi krajami bloku komunistycznego a W艂ochami, wp艂ywaj膮c na spo艂eczny odbi贸r polityki zimnowojennej i na utrwalenie tzw. sowietofilii, kt贸ra okre艣la kultur臋 filmow膮 powojennych W艂och. Na przyk艂adzie kina w艂oskiego staram si臋 ujawni膰 wp艂yw kultury popularnej na spo艂eczne postrzeganie zagadnie艅 politycznych i etycznych, oraz wydoby膰 niekompatybilno艣膰 kulturowych wyobra偶e艅 re偶imu komunistycznego rozwijanych w spo艂ecze艅stwie w艂oskim i spo艂ecze艅stwach Europy 艢rodkowowschodniej. W tym sensie badania podejmuj膮 r贸wnie偶 problem sprzecznych i wykluczaj膮cych si臋 polityk historycznych w odniesieniu do re偶imu komunistycznego. Ponadto, przyj臋ta rama interpretacyjna kina w艂oskiego pozwala mi wydoby膰 fenomeny kulturowe, kt贸re z perspektywy lokalnej czy globalnej historii kina wydaj膮 si臋 marginalne, niewarte uwagi lub niezrozumia艂e (cykl artyku艂贸w po艣wi臋conych w膮tkom wschodnioeuropejskim w kinie w艂oskim). Z perspektywy polskiej b膮d藕 wschodnioeuropejskiej natomiast jawi膮 si臋 jako niezwykle interesuj膮ce i wymowne. Dobrym przyk艂adem jest w艂oska tw贸rczo艣膰 Micha艂a Waszy艅skiego, kt贸ra wskutek silnego powi膮zania z kwestiami polityki mi臋dzynarodowej (wzywanie do kwestionowania poja艂ta艅skiego porz膮dku w Europie Wschodniej, akcentowanie traum i krzywd Polak贸w z okresu II W艢 i niesprawiedliwo艣ci, kt贸rej do艣wiadczyli p贸藕niej), by艂a bardzo 藕le przyjmowana przez krytyk臋 w艂osk膮, a wr臋cz poddawana by艂a systemowym ograniczeniom (cenzura, utrudnienia dystrybucyjne). Ta nies艂usznie zapomniana tw贸rczo艣膰 filmowa jawi si臋 jako wyj膮tkowo ciekawa egzemplifikacja dla dyskursu nad relacj膮 mi臋dzy traum膮, do艣wiadczeniem wojennym a mo偶liwo艣ciami 艣rodk贸w artystycznych i wizualnych, kt贸ra rozwijana jest przez wsp贸艂czesnych badaczy.

Na podstawie wniosk贸w z prowadzonych przeze mnie bada艅 nad tw贸rczo艣ci膮 Zofii Rydet i wsp贸艂pracy z niedawno zmar艂ym Andrzejem R贸偶yckim, artyst膮, historykiem i teoretykiem sztuki, kolekcjonerem, wyszed艂em z inicjatyw膮 powo艂ania , kt贸re realizuje dzia艂ania na pograniczu sztuki wsp贸艂czesnej, art based research, bada艅 kultury materialnej i wizualnej.

Te dwa g艂贸wne kierunki badawcze (badania kina w艂oskiego w kontek艣cie geopolitycznych relacji z blokiem komunistycznym i badania polskiej kultury wizualnej), zbiegaj膮 si臋 w og贸lniejszym zagadnieniu kulturowych bada艅 regionu Europy 艢rodkowowschodniej w perspektywie transnarodowej. My艣l臋, 偶e dzi艣, w okresie przewarto艣ciowania kwestii to偶samo艣ciowych zwi膮zanych z kultur膮 polsk膮 i jej odniesieniem do szerszych porz膮dk贸w, takich jak Europa, zglobalizowany 艣wiat, r贸偶nie pojmowany "艣wiat zachodni" tego typu refleksja jest szczeg贸lnie uzasadniona. Rozwini臋cie tej refleksji w oparciu o konkretne i do艣膰 w膮skie zagadnienia badawcze pozwala zuniwersalizowa膰 j膮, a zatem wprowadzi膰 w g艂贸wne nurty bada艅 nad kultur膮 wizualn膮, realizowane w ramach wsp贸艂czesnej humanistyki i bada艅 spo艂ecznych. Te pr贸by nadania uniwersalnego charakteru do艣wiadcze艅 kulturowych Europy 艢rodkowowschodniej i znalezienia formu艂 pozwalaj膮cych osadzi膰 je we wsp贸艂czesnych dyskursach bada艅 kulturowych uwa偶am za podstawow膮 warto艣膰 podejmowanych przeze mnie bada艅.