Celem projektu jest opracowanie unikatowego i dot膮d niezbadanego materia艂u 藕r贸d艂owego, jakim jest literatura d藕wi臋kowa (audycje audialne non-fiction i fiction oraz publicystyczne) realizowane w Polskim Radiu w Warszawie (Studio Reporta偶u i Dokumentu PR i Teatrze PR) 鈥� centrum i w 16 rozg艂o艣niach regionalnych PR 鈥� peryferia na temat Holokaustu i relacji Polak贸w i 呕yd贸w. Projekt usytuowany jest na styku studi贸w kulturowych, bada艅 pami臋ci i nauk humanistycznych, i ma na celu zbadanie sposob贸w artyku艂owania i reprezentacji Holokaustu w gatunkach radiowych w Polsce od zako艅czenia wojny do teraz. Analiza audycji realizowanych na przestrzeni kilkudziesi臋ciu lat przyniesie odpowied藕 na pytania: w jaki spos贸b Holokaust przedstawiano w Polsce tu偶 po wojnie? Co by艂o istotne w opowiadaniu w 1968 roku, jakie szczeg贸艂y dominowa艂y w latach 90., jaka narracja zaistnia艂a po roku 2000? Z jakim dyskursem spo艂ecznym mamy do czynienia obecnie? Jak dzia艂a pami臋膰 na przestrzeni lat?
Tematem Zag艂ady 呕yd贸w i jego obecno艣ci膮 w przestrzeni radia zajmuj臋 si臋 od kilku lat. Konfrontacja z nim wywo艂uje we mnie coraz wi臋ksze, cho膰 absurdalne, pragnienie cofni臋cia czasu, by nigdy nie dosz艂o do tego, co si臋 wydarzy艂o. Wsp贸艂czesnym pozostaje pami臋膰 o ludziach, miejscach i przedmiotach zwi膮zanych z Shoah. Radio na przestrzeni lat w swej artystycznej i publicystycznej ods艂onie podejmowa艂o temat Zag艂ady analogicznie do jego obecno艣ci w innych mediach, w tym w literaturze tradycyjnej. Jednak dominuj膮c膮 cech膮 radia artystycznego jest skupienie si臋 na mikrohistorii, historii osobistej, sk艂adaj膮cej si臋 z prze偶y膰 pojedynczych os贸b. Du偶膮 zalet膮 i unikatowo艣ci膮 badanego materia艂u 藕r贸d艂owego b臋dzie materia semiotyczna, w jakiej by艂 on realizowany. Opowiadanie za pomoc膮 d藕wi臋ku otwiera przed odbiorc膮 nowe mo偶liwo艣ci interpretacyjne, oddzia艂uje w specyficzny spos贸b na wyobra藕ni臋, pobudza emocje. Oferuje nowe spojrzenie na istotny materia艂 historyczno-literacki
鈥� wyja艣nia dr Joanna Bachura-Wojtasik, kierownik projektu.
Dzia艂ania projektowe obejm膮 m.in. przeprowadzenie kwerend w archiwach Polskiego Radia i w 16 rozg艂o艣niach regionalnych, opracowanie rejestru audycji oraz merytorycznych opis贸w nagra艅 literatury d藕wi臋kowej, naukowe opracowanie materia艂贸w na stron臋 internetow膮 projektu oraz przygotowanie zasob贸w d藕wi臋kowych przeznaczonych do zdeponowania w Repozytorium U艁, opracowanie naukowe oraz przygotowanie obszernej monografii i pi臋ciu artyku艂贸w na temat szeroko poj臋tej literatury d藕wi臋kowej wobec Holokaustu, a tak偶e opracowanie scenariuszy i nagranie serii podcast贸w po polsku i angielsku, o roli radia i kultury d藕wi臋kowej w komunikacji o Shoah na przestrzeni lat oraz o postpami臋ci w literaturze d藕wi臋kowej.
W zespole badawczym opr贸cz dr Bachury-Wojtasik znale藕li si臋 r贸wnie偶: dr hab. Anita Jarzyna (Uniwersytet 艁贸dzki), dr hab. Marta Tomczok (Uniwersytet 艢l膮ski w Katowicach), dr hab. Lucyna Sadzikowska (Uniwersytet 艢l膮ski w Katowicach), dr hab. Gra偶yna Stachyra (Uniwersytet Marii Curie-Sk艂odowskiej), dr Eliza Matusiak (Uniwersytet 艁贸dzki), dr Adam Sitarek (Uniwersytet 艁贸dzki), Grzegorz Zgondek (informatyk, Uniwersytet 艁贸dzki), dr Anna Zatora (pracownik Repozytorium U艁) i dr Joanna Podolska (Uniwersytet 艁贸dzki).
Dzia艂ania projektowe zostan膮 zrealizowane w latach 2025-2030. Uzyskane finansowanie to 1 318 801,44 z艂otych.
Fot. Bartosz Fatek