Drogie Kole偶anki! Z okazji naszego 艣wi臋ta 偶ycz臋 nam poczucia sensu: w 偶yciu prywatnym i zawodowym. Niech nasza obecno艣膰 w nauce b臋dzie nie tylko widoczna, ale i sprawcza 鈥� bo to, co badamy i jak to robimy, realnie wsp贸艂tworzy 艣wiat. G艂臋boko wierz臋, 偶e 艣wiat mo偶e by膰 lepszy, je艣li b臋dziemy praktykowa膰 uwa偶no艣膰 i wzajemn膮 偶yczliwo艣膰.
dr hab. Katarzyna de Lazari-Radek, prof. U艁, prorektorka ds. umi臋dzynarodowienia nauki i kszta艂cenia
鈥濧leja Badaczek鈥� 鈥� pi臋膰 inspiruj膮cych historii
. Przedstawia on pi臋膰 kobiet-naukowczy艅 z Uniwersytetu 艁贸dzkiego, kt贸re badaj膮 wp艂yw r贸偶nych zjawisk na 偶ycie spo艂ecze艅stwa a poprzez zaanga偶owanie w m贸wieniu o swoich badaniach czyni膮 艣wiat nauki zrozumia艂ym i bliskim. W kolejnych dniach oddamy g艂os ka偶dej z naukowczy艅 z osobna, a tak偶e poznamy ich sylwetki, tworz膮ce r贸偶norodny pejza偶 badaczek naszej uczelni.
W艣r贸d bohaterek cyklu znajdziemy:
- dr in偶. Mart臋 Sobalsk膮-Kwapis 鈥� genetyczk臋 badaj膮c膮 DNA Polak贸w w kontek艣cie chor贸b dziedzicznych i populacyjnych,
- dr Izabel臋 Florczak鈥� prawniczk臋 analizuj膮c膮 zjawiska migracyjne przez pryzmat prawa pracy,
- dr hab. Katarzyn臋 de Lazari-Radek, prof. U艁鈥� etyczk臋 i filozofk臋, kt贸rej badania w艂膮czaj膮 si臋 w og贸lno艣wiatowy dyskurs o dobrostanie cz艂owieka,
- dr hab. Anet臋 Balcerczyk, prof. U艁 鈥� badaczk臋 nowotwor贸w 艂膮cz膮c膮 poszukiwania nowych lek贸w z analiz膮 wp艂ywu diety na zdrowie,
- dr Joann臋 Orze艂鈥� historyczk臋 przybli偶aj膮c膮 dziedzictwo kultury sarmackiej i jej 艣lady we wsp贸艂czesnym j臋zyku i to偶samo艣ci narodowej.
W Uniwersytecie 艁贸dzkim uwa偶amy, 偶e rzetelna nauka uczy odr贸偶nia膰 fakt od narracji, dow贸d od sugestii, pozwala stawia膰 pytania zamiast udziela膰 gotowych odpowiedzi. Dlatego staramy si臋 t艂umaczy膰 nauk臋 w przyst臋pny spos贸b, pokazuj膮c, jak z艂o偶one procesy wp艂ywaj膮 na nasze 偶ycie i 艣wiat wok贸艂 nas. , kt贸re inspiruj膮 do w艂asnych poszukiwa艅 i zach臋caj膮 do krytycznego my艣lenia. Jeste艣my przekonani, 偶e tylko obcowanie z rzeteln膮 wiedz膮 u艂atwia odr贸偶nianie fakt贸w od manipulacji i utrudnia uleganie populizmowi, propagandzie czy dezinformacji 鈥� nawet tych w atrakcyjnym opakowaniu.
Kobiety w nauce 鈥� dane z Polski i Europy
R贸wno艣膰 w edukacji kobiet i m臋偶czyzn uwa偶a si臋 za fundament sprawiedliwego spo艂ecze艅stwa. W kt贸rym miejscu jeste艣my na wspomnianej drodze?
Talent nie ma p艂ci, ale mo偶liwo艣ci zbyt cz臋sto j膮 maj膮. Kobiety nap臋dzaj膮 post臋p w edukacji, ale wci膮偶 napotykaj膮 zbyt wiele barier w badaniach, innowacjach i dost臋pie do stanowisk kierowniczych. Musimy to zmieni膰 鈥� nie tylko dlatego, 偶e jest to sprawiedliwe, ale dlatego, 偶e przysz艂o艣膰 Europy od tego zale偶y
m贸wi Jekaterina Zachariewa, Komisarz UE ds. startup贸w, bada艅 naukowych i innowacji.
Dane z Polski (z zintegrowanego systemu informacji o szkolnictwie wy偶szym i nauce POL-on, 藕r贸d艂o: RAD on, czerwiec 2025) pokazuj膮, 偶e kobiety stanowi膮 49% nauczycieli akademickich. W naukach humanistycznych i spo艂ecznych (SSH) ich udzia艂 wynosi 50,5%, natomiast w naukach 艣cis艂ych i technicznych (STEM) kobiety stanowi膮 zaledwie 34%. Ni偶szy udzia艂 kobiet w STEM przek艂ada si臋 r贸wnie偶 na ograniczone szanse na osi膮gni臋cie najwy偶szych stanowisk naukowych 鈥� tzw. 鈥瀞zklany sufit鈥�.
Patrz膮c szerzej, dane europejskie z raportu She Figures 2024 (Komisja Europejska) pokazuj膮 jeszcze gorszy obraz. Kobiety stanowi膮 34% naukowc贸w w UE, tylko 16% zespo艂贸w wieloautorskich jest zr贸wnowa偶onych pod wzgl臋dem p艂ci, a a偶 98% publikacji naukowych nie uwzgl臋dnia w og贸le aspektu p艂ci. Udzia艂 kobiet w autorstwie publikacji spada z 48% na wczesnym etapie kariery do 36% w dalszej fazie pracy naukowej. Kobiety to zaledwie 9% wynalazc贸w.
Dane te pokazuj膮 wyra藕nie, 偶e cho膰 kobiety odgrywaj膮 kluczow膮 rol臋 w nauce, wci膮偶 potrzebne s膮 艣wiadome dzia艂ania wspieraj膮ce ich rozw贸j i r贸wne szanse 鈥� szczeg贸lnie w STEM, ale tak偶e w naukach humanistycznych i spo艂ecznych.
Jak Uniwersytet 艁贸dzki wspiera r贸wno艣膰 p艂ci w nauce?
艢wiadomo艣膰 wyzwa艅, kt贸re zaakcentowali艣my powy偶ej sk艂oni艂a nas do wdro偶enia w 2022 roku Planu na rzecz r贸wnych szans (GEP 1.0), a nast臋pnie GEP 2.0:
GEP 2.0 to druga, zaktualizowana i rozszerzona edycja Planu na rzecz r贸wnych szans Uniwersytetu 艁贸dzkiego (2022鈥�2024), kt贸ra obejmie lata 2025鈥�2027. Opracowali艣my go, poniewa偶 nadal chcemy wspiera膰 kszta艂towanie 艣rodowiska uniwersyteckiego, kt贸re w jeszcze wi臋kszym stopniu d膮偶y do doskona艂o艣ci naukowej, jest przychylne r贸偶norodno艣ci i uwa偶ne na problematyk臋 p艂ci. GEP 2.0 powsta艂, aby zapewnia膰 cz艂onkom naszej spo艂eczno艣ci r贸wne traktowanie i aby dba膰 o uwzgl臋dnianie kwestii p艂ci podczas organizacji ca艂okszta艂tu 偶ycia akademickiego. Dzia艂ania te pomog膮 stworzy膰 inkluzywne, otwarte dla i na wszystkich 艣rodowisko, kt贸re b臋dzie sprzyja膰 prowadzeniu bada艅, kszta艂ceniu i rozwojowi zawodowemu, a tak偶e zmierza膰 do stopniowej zmiany funkcjonowania Uniwersytetu 艁贸dzkiego.
Druga edycja Planu na rzecz r贸wnych szans Uniwersytetu 艁贸dzkiego zosta艂a przygotowana w ramach finansowanego przez Komisj臋 Europejsk膮 projektu RESET (鈥�)
czytamy we wst臋pie 鈥濸lanu na rzecz r贸wnych szans Uniwersytetu 艁贸dzkiego 2025-2027鈥�
I dalej:
Uniwersytet 艁贸dzki, wprowadzaj膮c GEP, d膮偶y do podnoszenia standard贸w r贸wnego traktowania we w艂asnej spo艂eczno艣ci poprzez wieloaspektowe i przekrojowe podej艣cie do zjawisk dyskryminacji i wykluczenia wyst臋puj膮cych zar贸wno w 艣rodowisku akademickim, jak i poza nim (鈥�)
GEP 2.0 natomiast oferuje dojrzalsze i lepiej dostosowane do aktualnych potrzeb spo艂eczno艣ci U艁 mechanizmy, opracowane w oparciu o wnikliw膮 analiz臋 danych zgromadzonych podczas wdra偶ania GEP 1.0. To w艂a艣nie realizacja projektu RESET, w kt贸ry zaanga偶owane by艂y znaczne zasoby ludzkie i finansowe, pozwoli艂a na gruntowne prze艣ledzenie problematyki p艂ci i wypracowanie strategii uwzgl臋dniaj膮cej ten aspekt funkcjonowania Uczelni. GEP 2.0 stanowi przemy艣lane poszerzenie repertuaru inicjatyw zapocz膮tkowanych w ramach poprzedniego planu, poniewa偶 wynika z dotychczasowych do艣wiadcze艅 spo艂eczno艣ci Uniwersytetu 艁贸dzkiego i uporz膮dkowania nowo zdobytej wiedzy.
W praktyce obejmujemy planem wszystkie osoby zwi膮zane z uczelni膮 poprzez dzia艂ania skierowane do wszystkich cz艂onki艅 i cz艂onk贸w spo艂eczno艣ci Uniwersytetu 艁贸dzkiego 鈥� niezale偶nie od zajmowanego stanowiska, rodzaju umowy czy charakteru wykonywanej pracy, w tym tak偶e do os贸b studiuj膮cych oraz doktoryzuj膮cych si臋. Chcemy realnie poprawi膰 warunki pracy i tym samym satysfakcj臋 z jej wykonywania, u艂atwi膰 dost臋p do dzia艂a艅 rozwojowych (np. szkole艅), zwr贸ci膰 uwag臋 na grupy nieuprzywilejowane w uczelni, jak r贸wnie偶 usprawni膰 mechanizmy reagowania na wszelkie przejawy dyskryminacji.
Staramy si臋 tworzy膰 艣rodowisko bezpieczne, otwarte i przyjazne, w kt贸rym r贸wno艣膰, szacunek i dobrostan s膮 warto艣ciami przek艂adanymi na codzienne decyzje. Wsp贸lnie z Rad膮 ds. R贸wnego Traktowania uczelnia podejmuje inicjatywy buduj膮ce kultur臋 偶yczliwo艣ci i wsp贸艂odpowiedzialno艣ci. Poznajcie nasze konkretne dzia艂ania i w艂膮czajcie si臋 w nie!
Nie zapominamy o naszych korzeniach
Niezmiennie zach臋camy do ! Inspiruj膮c si臋 s艂owami prof. Tadeusza Kotarbi艅skiego, Pierwszego Rektora Uniwersytetu 艁贸dzkiego, powtarzamy:
Czy op艂aca si臋 wobec tego 偶y膰 tw贸rczo? Czy nie praktycznie czeka膰 na wyniki cudzej tw贸rczo艣ci, a potem z niej korzysta膰 na艣ladowczo, co najwy偶ej dokonuj膮c pewnych ulepsze艅? S膮dzimy, 偶e mimo wszystko op艂aca si臋 na d艂u偶szy dystans inicjatorstwo, pionierstwo, tw贸rczo艣膰 prze艂omowa.
鈥濼raktat o dobrej robocie鈥� 1955 rok
Wi臋cej dobrych tre艣ci o nauce znajdziecie na
Materia艂y 藕r贸d艂owe: dr Aleksandra R贸偶alska, pe艂nomocniczka Rektora Uniwersytetu 艁贸dzkiego do spraw r贸wnego traktowania ; raport She Figures 2024 ;
Opracowanie: Honorata Ogieniewska, Centrum Wsp贸艂pracy z Otoczeniem i Spo艂ecznej Odpowiedzialno艣ci Uczelni